Adhyaya 19 Mantra 90 - Shukla Yajurveda | Sanskrit | Vedapath

Mantra 90

Rishi: Yājñavalkya-tradition (general).

Devata: Sarasvatī/Vāc; Soma-grāhas as amṛta; (indirectly) Prāṇa.

Chandas: Yajus with triṣṭubh-like cadence (to be verified).

Samhita Patha (Devanagari)

अवि॒र्न मे॒षो न॒सि वी॒र्या॒य प्रा॒णस्य॒ पन्था॑ अ॒मृतो॒ ग्रहा॑भ्याम् । सर॑स्वत्युप॒वाकै॑र्व्या॒नं नस्या॑नि ब॒र्हिर्बद॑रैर्जजान

Transliteration

avír na méṣo nā́si vīryā̀ya prāṇásya pánthā amṛ́to gráhābhyām | sárasvaty upavā́kaiḥ vyānáṃ násyāni bárhir badárair jajāna

Translation

अविर्न मेषो नासि वीर्याय; प्राणस्य पन्था अमृतो ग्रहाभ्याम्। सरस्वती उपवाकैर्व्यानं जजान; नास्यानी बर्हिर्बदरैर्जजान।

Padapatha (Word Analysis)

अविः । न । मेषः । न । असि । वीर्याय । प्राणस्य । पन्थाः । अमृतः । ग्रहाभ्याम् । सरस्वती । उपवाकैः । व्यानम् । नस्यानि । बर्हिः । बदरैः । जजान

Word by Word

अविःewe (female sheep)

नnot

मेषःram

नnot

असिyou are

वीर्यायfor strength/valor

प्राणस्यof the vital breath

पन्थाःpath

अमृतःimmortal/nectar-like

ग्रहाभ्याम्by/with the two graspings (two ‘graha’ vessels/offerings)

सरस्वतीSarasvatī

उपवाकैःwith subsidiary utterances/recitations

व्यानम्Vyāna (the pervading vital air)

नस्यानिnasal applications/offerings (nasya)

बर्हिःsacrificial grass (barhis)

बदरैःwith jujube-berries/jujube-trees (badara)

जजानbegot/produced

Entities Mentioned

Sarasvatī (Vāc)

Soma (as Grahas)

Prāṇa (life-breath)

Vyāna

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes