Adhyaya 19 Mantra 75 - Shukla Yajurveda | Sanskrit | Vedapath

Various Rishis

←Previous MantraNext Mantra→

Mantra 75

Rishi: Prajāpati as speaker/subject; in ritual, the Adhvaryu voices Prajāpati’s act.

Devata: Prajāpati; Indra (via indriya refrain); Soma as substance-deity.

Chandas: Refrain-based liturgical unit; metre secondary to viniyoga.

Samhita Patha (Devanagari)

अन्ना॑त्परि॒स्रुतो॒ रसं॒ ब्रह्म॑णा॒ व्य॑पिबत् क्ष॒त्रं पय॒: सोमं॑ प्र॒जाप॑तिः । ऋ॒तेन॑ स॒त्यमि॑न्द्रि॒यं वि॒पान॑ᳪ शु॒क्रमन्ध॑स॒ इन्द्र॑स्येन्द्रि॒यमि॒दं पयो॒ऽमृतं॒ मधु॑

Transliteration

ánnāt parisrutó rásaṃ bráhmaṇā vyàpibat kṣatráṃ páyaḥ sómam prajāpátiḥ | ṛténá satyám indriyáṃ vipānáṃ śukrám ándhasa índrasyendriyám idáṃ páyo’mṛtáṃ mádhu

Translation

अन्नात् परिस्रुतं रसं ब्रह्मणा व्यपिबत् प्रजापतिः—क्षत्रं पयः सोमम्। ऋतेन सत्येन इन्द्रियं (इन्द्रस्य वीर्यम्) लभ्यते—विपानं शुक्रमन्धसः। इन्द्रस्येदमिन्द्रियं पयः—अमृतं मधु।

Padapatha (Word Analysis)

अन्ना॑त् । परि॒स्रुतः । रसम् । ब्रह्म॑णा । वि॒-अपि॒ब॒त् । क्ष॒त्रम् । पयः॑ । सोम॑म् । प्र॒जाप॑तिः । ऋ॒तेन॑ । स॒त्यम् । इ॒न्द्रि॒यम् । वि॒पान॑म् । शु॒क्रम् । अन्ध॑सः । इन्द्र॑स्य । इ॒न्द्रि॒यम् । इ॒दम् । पयः॑ । अ॒मृत॑म् । मधु॑

Word by Word

अन्नात्from food

परिस्रुतःhaving flowed around/filtered out

रसम्sap, essence, juice

ब्रह्मणाby/with sacred power (brahman)

विapart, forth (prefix)

अपिबत्drank

क्षत्रम्kṣatra, royal power

पयःmilk; nourishing drink

सोमम्Soma

प्रजापतिःPrajāpati

ऋतेनby ṛta (cosmic order)

सत्यम्truth

इन्द्रियम्vigor, power

विपानम्the (well-)drinking; draught

शुक्रम्bright, pure

अन्धसःof the Soma-juice (pressed drink)

इन्द्रस्यof Indra

इन्द्रियम्(is) the vigor/power

इदम्this

पयःmilk; nourishing drink

अमृतम्immortal (nectar)

मधुhoney; sweetness

Entities Mentioned

Prajāpati

Indra

Soma

Brahman

Ṛ

Ṛta/Satya

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes