Mantra 64
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Indrāgnī; also ‘Devāḥ’ and ‘Brahman’ as operative power
Chandas: Yajus/prose formula
Samhita Patha (Devanagari)
उ॒द्ग्रा॒भं च॑ निग्रा॒भं च॒ ब्रह्म॑ दे॒वा अ॑वीवृधन् । अधा॑ स॒पत्ना॑निन्द्रा॒ग्नी मे॑ विषू॒चीना॒न्व्य॒स्यताम्
Transliteration
udgrā́bhaṁ ca nigrā́bhaṁ ca bráhma devā́ avīvṛdhan | ádhā sapatnā́n indrāgnī́ me viṣūcī́nān vyasyatām
Translation
उद्ग्राभं च निग्राभं च ब्रह्म देवा अवीवृधन् । अथ सपत्नानिन्द्राग्नी मे विषूचीनान् व्यस्यताम् ॥
Padapatha (Word Analysis)
उ॒द्ग्रा॒भम् । च॒ । नि॒ग्रा॒भम् । च॒ । ब्रह्म॑ । दे॒वाः । अ॒वी॒वृ॒धन् । अधा॑ । स॒पत्ना॑न् । इन्द्रा॒ग्नी । मे॒ । वि॒षू॒चीना॑न् । वि । अ॒स्य॒ताम्
Word by Word
उद्ग्राभम्the uplifting/raising (act/means)
उद्ग्राभम्:
Karma
TypeNoun
Rootउद्-ग्राभ (√ग्रभ्) / उद्ग्राभ (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
निग्राभम्the holding-down/pressing (act/means)
निग्राभम्:
Karma
TypeNoun
Rootनि-ग्राभ (√ग्रभ्) / निग्राभ (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
ब्रह्मthe sacred utterance/prayer (brahman)
ब्रह्म:
Karma
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अवीवृधन्they increased / caused to grow
अवीवृधन्:
—
TypeVerb
Root√वृध् (वर्धने)
अधाthen, thereafter
अधा:
—
TypeIndeclinable
Rootअधा
सपत्नान्rivals, enemies
सपत्नान्:
Karma
TypeNoun
Rootसपत्न (प्रातिपदिक)
इन्द्राग्नीO Indra and Agni
इन्द्राग्नी:
—
TypeNoun
Rootइन्द्र + अग्नि (समास-प्रातिपदिक; द्वन्द्व)
मेmy / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
विषूचीनान्turned aside, divergent, separated
विषूचीनान्:
Karma
TypeAdjective
Rootविषूचीन (प्रातिपदिक)
व्यस्यताम्cast (them) away / scatter (them)
व्यस्यताम्:
—
TypeVerb
Rootवि-√अस्/अस्य (क्षेपणे) (धातु: √अस्/अस्य ‘to throw, cast’)
Entities Mentioned
B
BrahmanD
Devāḥ (the Gods)I
IndraA
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes