Shukla Yajur Veda — Adhyaya 14, Mantra 19
Rishi: Yājñavalkya (traditional Vājasaneyin attribution for VS sequences)
Devata: Chandas (metre) as the operative principle; implicitly Prajāpati as the metrical totality
Chandas: Anuṣṭubh-like prose-formula (yajus); not a fixed ṛc-metre
Samhita Patha (Devanagari)
पृ॒थि॒वी छन्दो॒ ऽन्तरि॑क्षं॒ छन्दो॒ द्यौ॒श्छन्द॒: समा॒श्छन्दो॒ नक्ष॑त्राणि॒ छन्दो॒ वाक् छन्दो॒ मन॒श्छन्द॑: कृ॒षिश्छन्दो॒ हिर॑ण्यं॒ छन्दो॒ गौश्छन्दो॒ ऽजाश्छन्दो ऽश्व॒श्छन्द॑:
Transliteration
pṛthivī chándo ’ntárikṣaṃ chándo dyáuś chándaḥ samā́ś chándo nákṣatrāṇi chándo vāk chándo mánaś chándaḥ kṛ́ṣiś chándo híraṇyaṃ chándo gáuś chándo ’jā́ś chándo ’śváś chándaḥ
Translation
पृथिवी छन्दोऽन्तरिक्षं छन्दो द्यौश्छन्दः समाश्छन्दो नक्षत्राणि छन्दो वाक् छन्दो मनश्छन्दः कृषिश्छन्दो हिरण्यं छन्दो गौश्छन्दोऽजाश्छन्दोऽश्वश्छन्दः॥
Padapatha (Word Analysis)
पृथिवी । छन्दः । अन्तरिक्षम् । छन्दः । द्यौः । छन्दः । समाः । छन्दः । नक्षत्राणि । छन्दः । वाक् । छन्दः । मनः । छन्दः । कृषिः । छन्दः । हिरण्यम् । छन्दः । गौः । छन्दः । अजाः । छन्दः । अश्वः । छन्दः ।
Word by Word
पृथिवीearth
पृथिवी:
Kartā (उद्देश्य/विषयः)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
छन्दःmetre; sacred metre
छन्दः:
Kartā (विधेय/सम्बन्ध-निर्देशः)
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
अन्तरिक्षम्mid-space; atmosphere
अन्तरिक्षम्:
Kartā (उद्देश्य/विषयः)
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
छन्दःmetre
छन्दः:
Kartā (विधेय/सम्बन्ध-निर्देशः)
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
द्यौःsky; heaven
द्यौः:
Kartā (उद्देश्य/विषयः)
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
छन्दःmetre
छन्दः:
Kartā (विधेय/सम्बन्ध-निर्देशः)
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
समाःyears
समाः:
Kartā (उद्देश्य/विषयः)
TypeNoun
Rootसम (प्रातिपदिक)
छन्दःmetre
छन्दः:
Kartā (विधेय/सम्बन्ध-निर्देशः)
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
नक्षत्राणिstars; lunar mansions
नक्षत्राणि:
Kartā (उद्देश्य/विषयः)
TypeNoun
Rootनक्षत्र (प्रातिपदिक)
छन्दःmetre
छन्दः:
Kartā (विधेय/सम्बन्ध-निर्देशः)
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
वाक्speech
वाक्:
Kartā (उद्देश्य/विषयः)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
छन्दःmetre
छन्दः:
Kartā (विधेय/सम्बन्ध-निर्देशः)
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
मनःmind
मनः:
Kartā (उद्देश्य/विषयः)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
छन्दःmetre
छन्दः:
Kartā (विधेय/सम्बन्ध-निर्देशः)
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
कृषिःploughing; agriculture
कृषिः:
Kartā (उद्देश्य/विषयः)
TypeNoun
Rootकृषि (प्रातिपदिक)
छन्दःmetre
छन्दः:
Kartā (विधेय/सम्बन्ध-निर्देशः)
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
हिरण्यम्gold
हिरण्यम्:
Kartā (उद्देश्य/विषयः)
TypeNoun
Rootहिरण्य (प्रातिपदिक)
छन्दःmetre
छन्दः:
Kartā (विधेय/सम्बन्ध-निर्देशः)
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
गौःcow
गौः:
Kartā (उद्देश्य/विषयः)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
छन्दःmetre
छन्दः:
Kartā (विधेय/सम्बन्ध-निर्देशः)
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
अजाःgoats
अजाः:
Kartā (उद्देश्य/विषयः)
TypeNoun
Rootअजा (प्रातिपदिक)
छन्दःmetre
छन्दः:
Kartā (विधेय/सम्बन्ध-निर्देशः)
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
अश्वःhorse
अश्वः:
Kartā (उद्देश्य/विषयः)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
छन्दःmetre
छन्दः:
Kartā (विधेय/सम्बन्ध-निर्देशः)
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
C
Chandas (Metre)P
Prajāpati (implicit)V
Vāc (Speech)M
Manas (Mind)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes