
उपमन्युः केवलामुष्मिकं परमं व्रतम् उद्घोषयति—त्रिषु लोकेषु अस्य समं कर्म नास्तीति। तस्य प्रमाणं सर्वदेवैः कृतत्वेन दत्तम्—विशेषतः ब्रह्मणा विष्णुना रुद्रेण, इन्द्रेण लोकपालैः, सूर्यादिनवग्रहैः, विश्वामित्रवसिष्ठादिभिः ब्रह्मविद्महर्षिभिः, श्वेतागस्त्यदधीच्यादिभिः शिवभक्तैर्मुनिभिः, नन्दीश्वरमहाकालभृङ्गीशादिभिः गणेश्वरैः, तथा दैत्यैः शेषादिमहानागैः सिद्धयक्षगन्धर्वराक्षसभूतपिशाचादिभिश्च। अनेन व्रतेन सर्वे स्वस्वपदं प्राप्नुवन्ति, देवा देवत्वं लभन्ते; ब्रह्मा ब्रह्मत्वं, विष्णुर्विष्णुत्वं, रुद्रो रुद्रत्वं, इन्द्र इन्द्रत्वं, गणेशो गणेशत्वं इति स्थिरीकरणं कथ्यते। अनन्तरं विधिः—सितचन्दनतोयेन लिङ्गाभिषेकः, विकसितैः श्वेतपद्मैः पूजनं, नमस्कारः, सम्यग्लक्षणयुक्तं रम्यं पद्मासननिर्माणं; सामर्थ्ये सुवर्णरत्नादिभिः शोभनं कृत्वा, केसरजाले मध्ये लघुलिङ्गस्य स्थापना च।
Verse 1
उपमन्युरुवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि केवलामुष्मिकं विधिम् । नैतेन सदृशं किंचित्कर्मास्ति भुवनत्रये
उपमन्युरुवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि केवलामुष्मिकं विधिम् । नैतेन सदृशं किंचित्कर्मास्ति भुवनत्रये ॥
Verse 2
पुण्यातिशयसंयुक्तः सर्वैर्देवैरनुष्ठितः । ब्रह्मणा विष्णुना चैव रुद्रेण च विशेषतः
पुण्यातिशयसंयुक्तं सर्वैर्देवैः समाचरितम्। ब्रह्मणा विष्णुना चैव रुद्रेण च विशेषतः॥
Verse 3
इंद्रादिलोकपारैश्च सूर्याद्यैर्नवभिर्ग्रहैः । विश्वामित्रवसिष्ठाद्यैर्ब्रह्मविद्भिर्महर्षिभिः
इन्द्रादिलोकपालैः सूर्यादिनवग्रहैः सह । विश्वामित्रवसिष्ठाद्यैर्ब्रह्मविद्भिर्महर्षिभिः सह ॥
Verse 4
श्वेतागस्त्यदधीचाद्यैरस्माभिश्च शिवाश्रितैः । नंदीश्वरमहाकालभृंगीशाद्यैर्गणेश्वरैः
श्वेतागस्त्यदधीचाद्यैरस्माभिश्च शिवाश्रितैः । नन्दीश्वरमहाकालभृङ्गीशाद्यैर्गणेश्वरैः सह ॥
Verse 5
पातालवासिभिर्दैत्यैः शेषाद्यैश्च महोरगैः । सिद्धैर्यक्षैश्च गंधर्वै रक्षोभूतपिशाचकैः
पातालवासिभिर्दैत्यैः शेषाद्यैश्च महोरगैः । सिद्धैर्यक्षैश्च गन्धर्वै रक्षोभूतपिशाचकैः सह ॥
Verse 6
स्वंस्वं पदमनुप्राप्तं सर्वैरयमनुष्ठितः । अनेन विधिना सर्वे देवा देवत्वमागताः
स्वस्वं पदमनुप्राप्तं सर्वैरयमनुष्ठितः । अनेन विधिना सर्वे देवा देवत्वमागताः ॥
Verse 7
ब्रह्मा ब्रह्मत्वमापन्नो विष्णुर्विष्णुत्वमागतः । रुद्रो रुद्रत्वमापन्न इंद्रश्चेन्द्रत्वमागतः
ब्रह्मा ब्रह्मत्वमापेदे, विष्णुर्विष्णुत्वमागतः। रुद्रो रुद्रत्वमापन्नः, इन्द्रश्चेन्द्रत्वमागतः॥
Verse 8
श्वेतैर्विकसितैः पद्मैः संपूज्य प्रणिपत्य च । तत्र पद्मासनं रम्यं कृत्वा लक्षणसंयुतम्
श्वेतैर्विकसितैः पद्मैः संपूज्य प्रणिपत्य च। तत्र पद्मासनं रम्यं कृत्वा लक्षणसंयुतम्॥
Verse 9
विभवे सति हेमाद्यै रत्नाद्यैर्वा स्वशक्तितः । मध्ये केसरजालास्य स्थाप्य लिंगं कनीयसम्
विभवे सति हेमाद्यै रत्नाद्यैर्वा स्वशक्तितः। मध्ये केसरजालास्य स्थाप्य लिङ्गं कनीयसम्॥
Verse 10
अंगुष्ठप्रतिमं रम्यं सर्वगन्धमयं शुभम् । दक्षिणे स्थापयित्वा तु बिल्वपत्रैः समर्चयेत्
अङ्गुष्ठप्रतिमं रम्यं सर्वगन्धमयं शुभम्। दक्षिणे स्थापयित्वा तु बिल्वपत्रैः समर्चयेत्॥
Verse 11
अगुरुं दक्षिणे पार्श्वे पश्चिमे तु मनःशिलाम् । उत्तरे चंदनं दद्याद्धरितालं तु पूर्वतः
दक्षिणे पार्श्वे अगुरुं स्थापयेत्, पश्चिमे तु मनःशिलाम्; उत्तरे चन्दनं दद्यात्, पूर्वतः हरितालं विन्यसेत्।
Verse 12
सुगन्धैः कुसुमै रम्यैर्विचित्रैश्चापि पूजयेत् । धूपं कृष्णागुरुं दद्यात्सर्वतश्च सगुग्गुलम्
सुगन्धैः रम्यैर्विचित्रैश्च कुसुमैः शिवं पूजयेत्। कृष्णागुरुधूपं दद्यात्, सर्वतः सगुग्गुलं धूपं विन्यस्य सुगन्धिं प्रसारयेत्॥
Verse 13
वासांसि चातिसूक्ष्माणि विकाशानि निवेदयेत् । पायसं घृतसंमिश्रं घृतदीपांश्च दापयेत्
अतिसूक्ष्माणि वासांसि विकाशानि च कुसुमानि निवेदयेत्। घृतसंमिश्रं पायसं दद्यात्, घृतदीपांश्च प्रज्वालयेत्॥
Verse 14
सर्वं निवेद्य मन्त्रेण ततो गच्छेत्प्रदक्षिणाम् । प्रणम्य भक्त्या देवेशं स्तुत्वा चान्ते क्षमापयेत्
सर्वं मन्त्रेण निवेद्य ततो प्रदक्षिणां गच्छेत्। भक्त्या देवेशं प्रणम्य स्तुत्वा चान्ते क्षमापयेत्॥
Verse 15
सर्वोपहारसंमिश्रं ततो लिंगं निवेदयेत् । शिवाय शिवमन्त्रेण दक्षिणामूर्तिमाश्रितः
सर्वोपहारसंमिश्रं ततः शिवलिङ्गं निवेदयेत्। दक्षिणामूर्तिमाश्रित्य शिवमन्त्रेण ‘नमः शिवाय’ इति जपेत्॥
Verse 16
एवं यो ऽर्चयते नित्यं पञ्चगन्धमयं शुभम् । सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवलोके महीयते
एवं यः पञ्चगन्धमयं शुभं नित्यं अर्चयते, स सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवलोके महीयते॥
Verse 17
एतद्व्रतोत्तमं गुह्यं शिवलिंगमहाव्रतम् । भक्तस्य ते समाख्यातं न देयं यस्य कस्यचित्
एतद्व्रतोत्तमं गुह्यं शिवलिङ्गमहाव्रतम्। भक्ताय ते समाख्यातं न देयं यस्य कस्यचित्॥
Verse 18
देयं च शिवभक्तेभ्यः शिवेन कथितं पुरा
देयं च शिवभक्तेभ्यः शिवेन कथितं पुरा।
It claims an unsurpassed ‘kevalāmūṣmika’ observance exists—performed across cosmic classes—and that it is the causal template by which gods and beings attained and stabilized their respective divine offices.
The catalog functions as a legitimacy-chain: the rite is presented as trans-cosmic, universally efficacious, and capable of elevating any class of being when performed in correct Śaiva alignment.
Brahmā attaining brahmatva, Viṣṇu attaining viṣṇutva, Rudra attaining rudratva, Indra attaining indratva, and Gaṇeśa attaining gaṇeśatva—each framed as achieved ‘by this vidhi’ (anena vidhinā).