शिवस्य सैन्यप्रयाणम् तथा गणपतिनामावलिः (Śiva’s Mobilization for War and the Catalogue of Gaṇa Commanders)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । तस्य तद्वाक्यमाकर्ण्य सुरराट् ततः । सक्रोधः प्राह गिरिशो वीरभद्रादिकान्गणान्

सनत्कुमार उवाच—तस्य तद्वाक्यमाकर्ण्य सुरराट् ततः। सक्रोधो गिरिशो वीरभद्रादिकान् गणान् प्राह।

Verse 2

रुद्र उवाच । हे वीरभद्र हे नंदिन्क्षेत्रपालष्टभैरवाः । सर्वे गणाश्च सन्नद्धास्सायुधा बलशालिनः

रुद्र उवाच—हे वीरभद्र, हे नन्दिन्, क्षेत्रपाल, अष्टभैरवाः! सर्वे गणाः सन्नद्धाः सायुधा बलशालिनः सज्जा भवन्तु।

Verse 3

कुमाराभ्यां सहैवाद्य निर्गच्छंतु ममाज्ञया । स्वसेनया भद्रकाली निर्गच्छतु रणाय च । शंखचूडवधार्थाय निर्गच्छाम्यद्य सत्वरम्

कुमाराभ्यां सहैवाद्य ममाज्ञया निर्गच्छन्तु। स्वसेनया भद्रकाली रणाय निर्गच्छतु। शङ्खचूडवधार्थाय अहं चाद्य सत्वरं निर्गच्छामि।

Verse 4

सनत्कुमार उवाच । इत्याज्ञाप्य महेशानो निर्ययौ सैन्यसंयुतः । सर्वे वीरगणास्तस्यानु ययुस्संप्रहर्षिताः

सनत्कुमार उवाच—एवमाज्ञाप्य महेशानो बलसहितो निर्ययौ। तस्यानु सर्वे वीरगणाः संप्रहृष्टाः समन्वयुः॥

Verse 5

एतस्मिन्नंतरे स्कंदगणेशौ सर्वसैन्यपौ । यततुर्मुदितौ नद्धौ सायुधौ च शिवांतिके

एतस्मिन्नन्तरे स्कन्दगणेशौ सर्वसैन्यपौ, मुदितौ नद्धौ सायुधौ च शिवान्तिके यततुः।

Verse 6

वीरभद्रश्च नन्दी च महाकालस्सुभद्रकः । विशालाक्षश्च बाणश्च पिंगलाक्षो विकंपनः

वीरभद्रश्च नन्दी च महाकालः सुभद्रकः। विशालाक्षश्च बाणश्च पिङ्गलाक्षो विकम्पनः॥

Verse 7

विरूपो विकृतिश्चैव मणिभद्रश्च बाष्कलः । कपिलाख्यो दीर्घदंष्द्रो विकरस्ताम्रलोचनः

विरूपो विकृतिश्चैव मणिभद्रश्च बाष्कलः। कपिलाख्यो दीर्घदंष्ट्रो विकरस्ताम्रलोचनः॥

Verse 8

कालंकरो बलीभद्रः कालजिह्वः कुटीचरः । बलोन्मत्तो रणश्लाघ्यो दुर्जयो दुर्गमस्तथा

कालङ्करो बलीभद्रः कालजिह्वः कुटीचरः। बलोन्मत्तो रणश्लाघ्यो दुर्जयो दुर्गमस्तथा॥

Verse 9

इत्यादयो गणेशानास्सैन्यानां पतयो वराः । तेषां च गणनां वच्मि सावधानतया शृणु

इत्यादयः गणेशानाः सैन्यानां पतयो वराः। तेषां च गणनां वक्ष्ये सावधानतया शृणु॥

Verse 10

शंखकर्णः कोटिगणैर्युतः परविमर्दकः । दशभिः केकराक्षश्च विकृतोऽष्टाभिरेव च

शंखकर्णः कोटिगणैर्युतः परविमर्दकः। दशभिः केकराक्षश्च विकृतोऽष्टाभिरेव च—इति ते सेनान्यः समाययुः।

Verse 11

चतुष्षष्ट्या विशाखश्च नवभिः पारियात्रिकः । षड्भिस्सर्वान्तकः श्रीमांस्त थैव विकृताननः

चतुःषष्ट्या सह विशाखोऽभवत्; नवभिः पारियात्रिकः। षड्भिः श्रीमान् सर्वान्तकश्च, तथा विकृताननः—एवं शिवगणाः समरे व्यवस्थिताः।

Verse 12

जालको हि द्वादशभिः कोटिभिर्गणपुंगवः । सप्तभिस्समदः श्रीमान्दुन्दुभोऽष्टाभिरेव च

जालको हि द्वादशकोटिभिः सह गणपुङ्गवः। सप्तकोटिभिः श्रीमान् समदः, दुन्दुभश्चाष्टकोटिभिः सह।

Verse 13

पंचभिश्च करालाक्षः षड्भिस्संदारको वरः । कोटिकोटिभिरेवेह कंदुकः कुंडकस्तथा

पञ्चभिः सह करालाक्षोऽत्र प्रावर्तत। षड्भिः सह संदारको वरः। कंदुकः कुंडकश्चैव कोटिकोटिभिरिहागतौ।

Verse 14

विष्टंभोऽष्टाभिरेवेह गणपस्सर्वस त्तमः । पिप्पलश्च सहस्रेण संनादश्च तथाविधः

विष्टंभोऽष्टाभिरिह गणपः सर्वसत्तमः स्थितः। पिप्पलः सहस्रेण, संनादश्च तथाविधः स्वस्वमहागणैः सह।

Verse 15

आवेशनस्तथाष्टाभिस्त्वष्टभिश्चन्द्रतापनः । महाकेशः सहस्रेण कोटीनां गणपो वृतः

आवेशनस्तथाष्टाभिरष्टभिश्चन्द्रतापनः। महाकेशः सहस्रेण कोटीनां गणपो वृतः॥

Verse 16

कुंडी द्वादशभिर्वीरस्तथा पर्वतकश्शुभः । कालश्च कालकश्चैव महाकालश्शतेन वै

कुंडी द्वादशभिर्वीरैस्तथा पर्वतकः शुभः। कालश्च कालकश्चैव महाकालः शतेन वै॥

Verse 17

अग्निकश्शत कोट्या च कोट्याग्निमुख एव च । आदित्यो ह्यर्द्धकोट्या च तथा चैवं घनावहः

अग्निकाः शतकोट्या च कोट्यग्निमुख एव च। आदित्या ह्यर्धकोट्या च तथा चैवं घनावहाः॥

Verse 18

सनाहश्च शतेनैव कुमुदः कोटिभिस्तथा । अमोघः कोकिलश्चैव शतकोट्या सुमंत्रकः

सनाहश्च शतेनैव कुमुदः कोटिभिस्तथा। अमोघः कोकिलश्चैव शतकोट्या सुमंत्रकः॥

Verse 19

काकपादः कोटिषष्ट्या षष्ट्या संतानकस्तथा । महाबलश्च नवभिः पञ्चभिर्मधुपिंगल

काकपादो नायकः कोटिषष्टिं बलं निनाय; संतानकश्च तथैव कोटिषष्टिम्। महाबलः नवभिः कोटिभिः, मधुपिङ्गलः पञ्चभिः कोटिभिः सेनाविभागान् अयोजयत्॥

Verse 20

नीलो नवत्या देवेशः पूर्णभद्रस्तथैव च । कोटीनां चैव सप्तानां चतुर्वक्त्रो महाबलः

नीलो देवेशः नवत्या कोटिभिः सेनां न्ययोजयत्; पूर्णभद्रस्तथैव। महाबलश्चतुर्वक्त्रः सप्तकोटीनामधिपो बभूव॥

Verse 21

कोटिकोटिसहस्राणां शतैर्विंशतिभिस्तथा । तत्राजग्मुस्तथा वीरास्ते सर्वे संगरोत्सवे

कोटिकोटिसहस्रैश्च शतैर्विंशतिभिस्तथा। सर्वे ते वीराः संगरोत्सवकाङ्क्षिणस्तत्र समाजग्मुः॥

Verse 22

भूतकोटिसहस्रेण प्रमथैर्कोटिभि स्त्रिभिः । वीरभद्रश्चतुष्षष्ट्या लोमजानां त्रिकोटिभिः

भूतकोटिसहस्रेण प्रमथैस्त्रिकोटिभिः। लोमजानां त्रिकोटिभिश्च वीरभद्रः समाययौ; तेषां चतुःषष्टिर्मुख्यनायकाः॥

Verse 23

काष्ठारूढश्चतुःषष्ट्या सुकेशो वृषभस्तथा । विरूपाक्षश्च भगवांश्चतुष्षष्ट्या सनातनः

काष्ठारूढश्चतुःषष्ट्या सह तत्र समागतः। सुकेशो वृषभश्चैव; पुनश्चतुःषष्ट्या विरूपाक्षो भगवान् सनातनः समाययौ॥

Verse 24

तालकेतुः षडास्यश्च पंचास्यश्च प्रतापवान् । संवर्तकस्तथा चैत्रो लंकुलीशस्स्वयं प्रभुः

तत्र तालकेतुः षडास्यः पञ्चास्यश्च प्रतापवान् । संवर्तकश्च चैत्रश्च लङ्कुलीशः स्वयं प्रभुः ॥

Verse 25

लोकांतकश्च दीप्तात्मा तथा दैत्यांतकः प्रभुः । देवो भृङ्गीरिटिः श्रीमान्देवदेवप्रियस्तथा

लोकान्तकश्च दीप्तात्मा तथा दैत्यान्तकः प्रभुः । देवो भृङ्गीरिटिः श्रीमान् देवदेवप्रियस्तथा ॥

Verse 26

अशनिर्भानुकश्चैव चतुः षष्ट्या सहस्रशः । कंकालः कालकः कालो नन्दी सर्वान्तकस्तथा

अशनिर्भानुकश्चैव चतुःषष्ट्या सहस्रशः । कंकालः कालकः कालो नन्दी सर्वान्तकस्तथा ॥

Verse 27

एते चान्ये च गणपा असंख्याता महाबलाः । युद्धार्थं निर्ययुः प्रीत्या शंखचूडेन निर्भयाः

एते चान्ये च गणपा असंख्याता महाबलाः । युद्धार्थं निर्ययुः प्रीत्या शंखचूडेन निर्भयाः ॥

Verse 28

सर्वे सहस्रहस्ताश्च जटामुकुटधारिणः । चन्द्ररेखावतंसाश्च नीलकंठास्त्रिलोचनाः

सर्वे सहस्रहस्ताश्च जटामुकुटधारिणः । चन्द्ररेखावतंसाश्च नीलकण्ठास्त्रिलोचनाः ॥

Verse 29

रुद्राक्षाभरणास्सर्वे तथा सद्भस्मधारिणः । हारकुंडलकेयूरमुकुटाद्यैरलंकृताः

रुद्राक्षाभरणाः सर्वे तथा सद्भस्मधारिणः । हारकुण्डलकेयूरमुकुटाद्यैरलंकृताः ॥

Verse 30

ब्रह्मेन्द्रविष्णुसंकाशा अणिमादिगुणैर्वृताः । सूर्यकोटिप्रतीकाशाः प्रवीणा युद्धकर्मणि

ब्रह्मेन्द्रविष्णुसदृशतेजसोऽणिमादिसिद्धिगुणैः समन्विताः । सूर्यकोटिसमप्रभाः सर्वे युद्धकर्मणि नितान्तप्रवीणाः ॥

Verse 31

वायुश्च वरुणश्चैव बुधश्च मंगलश्च वै । ग्रहाश्चान्ये महेशेन कामदेवश्च वीर्यवान्

वायुः वरुणश्चैव बुधो मङ्गल एव च । अन्ये ग्रहाश्च सर्वे महेशेन समायोजिताः कामदेवश्च वीर्यवान् ॥

Verse 32

किं बहूक्तेन देवर्षे सर्वलोकनिवासिनः । ययुश्शिवगणास्सर्वे युद्धार्थं दानवैस्सह

किं बहूक्तेन देवर्षे सर्वलोकनिवासिनः । ययुः शिवगणाः सर्वे युद्धार्थं दानवैः सह ॥

Verse 33

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे शङ्खचूडवधे महादेवयुद्धयात्रावर्णनं नाम त्रय स्त्रिंशत्तमोऽध्यायः

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे शङ्खचूडवधे महादेवयुद्धयात्रावर्णनं नाम त्रयस्त्रिंशत्तमोऽध्यायः समाप्तः।

Verse 34

हुताशनश्च चन्द्रश्च विश्वकर्माश्विनौ च तौ । कुबेरश्च यमश्चैव निरृतिर्नलकूबरः

हुताशनश्च चन्द्रश्च विश्वकर्माश्विनौ च तौ । कुबेरश्च यमश्चैव निरृतिर्नलकूबरः ॥

Verse 36

उग्रदंष्ट्रश्चोग्रदण्डः कोरटः कोटभस्तथा । स्वयं शतभुजा देवी भद्रकाली महेश्वरी

उग्रदंष्ट्रश्चोग्रदण्डः कोरटः कोटभस्तथा । स्वयं शतभुजा देवी भद्रकाली महेश्वरी ॥

Verse 37

रत्नेन्द्रसारनिर्माणविमानोपरि संस्थिता । रक्तवस्त्रपरीधाना रक्तमाल्यानुलेपना

रत्नेन्द्रसारनिर्माणविमानोपरि संस्थिता । रक्तवस्त्रपरीधाना रक्तमाल्यानुलेपना ॥

Verse 38

नृत्यंती च हसंती च गायंती सुस्वरं मुदा । अभयं ददती स्वेभ्यो भयं चारिभ्य एव सा

नृत्यंती च हसंती च गायंती सुस्वरं मुदा । अभयं ददती स्वेभ्यो भयं चारिभ्य एव सा ॥

Verse 39

बिभ्रती विकटां जिह्वां सुलोलां योजनायताम् । शंखचक्रगदापद्मखङ्गचर्मधनुश्शरान्

बिभ्रती विकटां जिह्वां सुलोलां योजनायताम् । शङ्खचक्रगदापद्मखङ्गचर्मधनुःशरान् ॥

Verse 40

खर्परं वर्तुलाकारं गंभीरं योजनायतम् । त्रिशूलं गगनस्पर्शिं शक्तिं च योजनायताम्

खर्परं वर्तुलाकारं गभीरं योजनायतम् । त्रिशूलं गगनस्पर्शि शक्तिं च योजनायताम् ॥

Verse 41

मुद्गरं मुसलं वक्त्रं खङ्गं फलकमुल्बणम् । वैष्णवास्त्रं वारुणास्त्रं वायव्यं नागपाशकम्

मुद्गरं मुसलं वक्त्रं खङ्गं फलकमुल्बणम् । वैष्णवास्त्रं वारुणास्त्रं वायव्यं नागपाशकम् ॥

Verse 42

नारायणास्त्रं गांधर्वं ब्रह्मास्त्रं गारुडं तथा । पार्जन्यं च पाशुपतं जृंभणास्त्रं च पार्वतम्

नारायणास्त्रं गान्धर्वं ब्रह्मास्त्रं गारुडं तथा । पार्जन्यं च पाशुपतं जृंभणास्त्रं च पार्वतम् ॥

Verse 43

महावीरं च सौरं च कालकालं महानलम् । महेश्वरास्त्रं याम्यं च दंडं संमोहनं तथा

ततः स महावीरं च सौरं चास्त्रं प्रयोजयत्, कालकालं महानलं च; तथा महेश्वरास्त्रं याम्यं च, दण्डं संमोहनं च सम्यक् न्ययुङ्क्त।

Verse 44

समर्थमस्त्रकं दिव्यं दिव्यास्त्रं शतकं परम् । बिभ्रती च करैस्सर्वैरन्यान्यपि च सा तदा

समर्थमस्त्रकं दिव्यं दिव्यास्त्रं शतकं परम् । बिभ्रती च करैः सर्वैरन्यान्यपि च सा तदा ॥

Verse 45

आगत्य तस्थौ सा तत्र योगिनीनां त्रिकोटिभिः । सार्द्धं च डाकिनीनां वै विकटानां त्रिकोटिभिः

आगत्य तस्थौ सा तत्र योगिनीनां त्रिकोटिभिः । सार्धं च डाकिनीनां वै विकटानां त्रिकोटिभिः ॥

Verse 46

भूतप्रेतपिशाचाश्च कूष्माण्डा ब्रह्मराक्षसाः । वेताला राक्षसाश्चैव यक्षाश्चैव सकिन्नराः

भूतप्रेतपिशाचाश्च कूष्माण्डा ब्रह्मराक्षसाः । वेताला राक्षसाश्चैव यक्षाश्चैव सकिन्नराः ॥

Verse 47

तश्चैवाभिवृतः स्कंदः प्रणम्य चन्द्रशेखरम् । पितुः पार्श्वे सहायो यः समुवास तदाज्ञया

तथैवाभिवृतः स्कन्दः प्रणम्य चन्द्रशेखरम् । पितुः पार्श्वे सहायो यः समुवास तदाज्ञया ॥

Verse 48

अथ शम्भुस्समानीय स्वसैन्यं सकलं तदा । युद्धार्थमगमद्रुद्रश्शंङ्खचूडेन निर्भयः

अथ शम्भुः स्वसैन्यं सकलं समानीय तदा । युद्धार्थं निर्भयो रुद्रः शङ्खचूडं प्रति जगाम ॥

Verse 49

चन्द्रभागानदीतीरे वटमूले मनोहरे । तत्र तस्थौ महादेवो देवनिस्ता रहेतवे

चन्द्रभागानदीतीरे मनोहरे वटमूले महादेवः तत्र तस्थौ, देवानां निस्तारहेतुरिव बभूव।