त्रिपुरदाहानन्तरं देवभयः ब्रह्मस्तुतिश्च — Fear of the Gods after Tripura’s Burning and Brahmā’s Praise

Verse 1

व्यास उवाच । ब्रह्मपुत्र महाप्राज्ञ धन्यस्त्वं शैवसत्तम । किमकार्षुस्ततो देवा दग्धे च त्रिपुरेऽखिलाः

व्यास उवाच। ब्रह्मपुत्र महाप्राज्ञ धन्यस्त्वं शैवसत्तम। दग्धेऽखिले त्रिपुरे देवाः सर्वे ततः किमकार्षुः॥

Verse 2

मयः कुत्र गतो दग्धो पतयः कुत्र ते गताः । तत्सर्वं मे समाचक्ष्व यदि शंभुकथाश्रयम्

मयः क्व गतः—दग्धः? पतयस्ते क्व ते गताः? तत्सर्वं मे समाचक्ष्व, यदि शम्भुकथाश्रयम्॥

Verse 3

सूत उवाच । इत्याकर्ण्य व्यासवाक्यं भगवान्भवकृत्सुतः । सनत्कुमारः प्रोवाच शिवपादयुगं स्मरन्

सूत उवाच। इत्याकर्ण्य व्यासवाक्यं भगवान् भवकृत्सुतः। सनत्कुमारः प्रोवाच शिवपादयुगं स्मरन्॥

Verse 4

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास महाबुद्धे पाराशर्यं महेशितुः । चरितं सर्वपापघ्नं लोकलीलानुसाररिणः

सनत्कुमार उवाच—शृणु व्यास महाबुद्धे, पाराशर्य, महेशितुः चरितं सर्वपापघ्नं लोकलीलानुसारिणम्।

Verse 5

महेश्वरेण सर्वस्मिंस्त्रिपुरे दैत्यसंकुले । दग्धे विशेषतस्तत्र विस्मितास्तेऽभवन्सुराः

महेश्वरेण सर्वस्मिंस्त्रिपुरे दैत्यसंकुले दग्धे, विशेषतस्तत्र विस्मितास्तेऽभवन्सुराः।

Verse 6

न किंचिदब्रुवन्देवाः सेन्द्रोपेंद्रादयस्तदा । महातेजस्विनं रुद्रं सर्वे वीक्ष्य ससंभ्रमाः

तदा सेन्द्रोपेन्द्रादयो देवाः किञ्चिदपि नाब्रुवन्; महातेजस्विनं रुद्रं वीक्ष्य सर्वे ससंभ्रमाः अभवन्।

Verse 7

महाभयंकरं रौद्रं प्रज्वलंतं दिशो दश । कोटिसूर्यप्रतीकाशं प्रलयानलसन्निभम्

महाभयंकरं रौद्रं दिशो दश प्रज्वलन्तं, कोटिसूर्यप्रतीकाशं प्रलयानलसन्निभम्।

Verse 8

भयाद्देवं निरीक्ष्यैव देवीं च हिमवत्सुताम् । बिभ्यिरे निखिला देवप्रमुखा स्तस्थुरानताः

भयात् देवं देवीं च हिमवत्सुतां निरीक्ष्यैव, निखिला देवप्रमुखाः बिभ्यिरे; आनताः स्थिताः।

Verse 9

दृष्ट्वानीकं तदा भीतं देवानामृषिपुंगवाः । न किंचिदूचुस्संतस्थुः प्रणेमुस्ते समंततः

तदा देवानामनीकं भीतं दृष्ट्वा ऋषिपुङ्गवाः । न किञ्चिदूचुः स्थिरा भूत्वा समन्ततः प्रणेमिरे ॥

Verse 10

अथ ब्रह्मापि संभीतो दृष्ट्वा रूपं च शांकरम् । तुष्टाव तुष्टहृदयो देवैस्सह समाहितः

अथ ब्रह्मापि संभीतो दृष्ट्वा शाङ्कररूपकम् । देवैः सह समाहितस्तुष्टहृदयोऽस्तुत ॥

Verse 11

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे देवस्तुतिवर्णनं नामैकादशोऽध्यायः

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे ‘देवस्तुतिवर्णनम्’ नामैकादशोऽध्यायः समाप्तः।

Verse 12

ब्रह्मोवाच । देवदेव महादेव भक्तानुग्रहकारक । प्रसीद परमेशान सर्व देवहितप्रद

ब्रह्मोवाच—हे देवदेव महादेव भक्तानुग्रहकारक! प्रसीद परமேशान, सर्वदेवहितप्रद।

Verse 13

प्रसीद जगतां नाथ प्रसीदानंददायक । प्रसीद शंकर स्वामिन् प्रसीद परमेश्वर

प्रसीद जगन्नाथ, प्रसीदानन्ददायक। प्रसीद शङ्कर स्वामिन्, प्रसीद परमेश्वर॥

Verse 14

ओंकाराय नमस्तुभ्यमाकारपरतारक । प्रसीद सर्वदेवेश त्रिपुरघ्न महेश्वर

ॐकाराय नमस्तुभ्यम्, आकारपरतारक। प्रसीद सर्वदेवेश, त्रिपुरघ्न महेश्वर॥

Verse 15

नानावाच्याय देवाय वरणप्रिय शंकर । अगुणाय नमस्तुभ्यं प्रकृतेः पुरुषात्पर

नानानामाभिधेयाय देवाय वरदप्रियाय शंकराय नमः। अगुणाय नमस्तुभ्यं प्रकृतेः पुरुषात्पराय॥

Verse 16

निर्विकाराय नित्याय नित्यतृप्ताय भास्वते । निरंजनाय दिव्याय त्रिगु णाय नमोऽस्तु ते

निर्विकाराय नित्याय नित्यतृप्ताय भास्वते। निरञ्जनाय दिव्याय त्रिगुणाधिपते नमः॥

Verse 17

सगुणाय नमस्तुभ्यं स्वर्गेशाय नमोस्तु ते । सदाशिवाय शांताय महेशाय पिनाकिने

सगुणाय नमस्तुभ्यं स्वर्गेशाय नमोऽस्तु ते। सदाशिवाय शान्ताय महेशाय पिनाकिने नमः॥

Verse 18

सर्वज्ञाय शरण्याय सद्योजाताय ते नमः । वामदेवाय रुद्राय तदाप्यपुरुषाय च

सर्वज्ञाय शरण्याय सद्योजाताय ते नमः। वामदेवाय रुद्राय चाघोरपुरुषाय नमः॥

Verse 19

अघोराय सुसेव्याय भक्ताधीनाय ते नमः । ईशानाय वरेण्याय भक्तानंदप्रदायिने

अघोराय सुसेव्याय भक्ताधीनाय ते नमः। ईशानाय वरेण्याय भक्तानन्दप्रदायिने नमः॥

Verse 20

रक्षरक्ष महादेव भीतान्नस्सकलामरान् । दग्ध्वा च त्रिपुरं सर्वे कृतार्था अमराः कृ ताः

रक्ष रक्ष महादेव, भीतान् नः सकलान् अमरान्। त्रिपुरं दग्ध्वा सर्वेऽमराः कृतार्था अभवन्॥

Verse 21

स्तुत्वैवं देवतास्सर्वा नमस्कारं पृथक्पृथक् । चक्रुस्ते परमप्रीता ब्रह्माद्यास्तु सदाशिवम्

एवं स्तुत्वा सुराः सर्वे नमस्कारं पृथक् पृथक्। परमप्रीताः चक्रुः ते ब्रह्माद्याः सदाशिवम्॥

Verse 22

अथ ब्रह्मा स्वयं देवं त्रिपुरारिं महेश्वरम् । तुष्टाव प्रणतो भूत्वा नतस्कंधः कृतांजलिः

अथ ब्रह्मा स्वयं देवं त्रिपुरारिं महेश्वरम्। तुष्टाव प्रणतो भूत्वा नतस्कन्धः कृताञ्जलिः॥

Verse 23

ब्रह्मोवाच भगवन्देवदेवेश त्रिपुरान्तक शंकर । त्वयि भक्तिः परा मेऽस्तु महादेवानपायिनी

ब्रह्मोवाच— भगवन् देवदेवेश त्रिपुरान्तक शंकर। त्वयि मे परा भक्तिः स्यात् महादेव अनपायिनी॥

Verse 24

सर्वदा मेऽस्तु सारथ्यं तव देवेश शंकर । अनुकूलो भव विभो सदा त्वं परमेश्वर

सर्वदा मेऽस्तु सारथ्यं तव देवेश शंकर। अनुकूलो भव विभो सदा त्वं परमेश्वर॥

Verse 25

सनत्कुमार उवाच । इति स्तुत्वा विधिश्शंभुं भक्तवत्सलमानतः । विरराम नतस्कंधः कृतांजलिरुदारधीः

सनत्कुमार उवाच। इति स्तुत्वा विधिः शम्भुं भक्तवत्सलमानतः। विरराम नतस्कन्धः कृताञ्जलिरुदारधीः॥

Verse 26

जनार्दनोऽपि भगवान् नमस्कृत्य महेश्वरम् । कृतांजलिपुटो भूत्वा तुष्टाव च महेश्वरम्

जनार्दनोऽपि भगवान् नमस्कृत्य महेश्वरम्। कृताञ्जलिपुटो भूत्वा तुष्टाव च महेश्वरम्॥

Verse 27

विष्णुरुवाच देवाधीश महेशान दीनबंधो कृपाकर । प्रसीद परमेशान कृपां कुरु नतप्रिय

विष्णुरुवाच। देवाधीश महेशान दीनबन्धो कृपाकर। प्रसीद परमेशान कृपां कुरु नतप्रिय॥

Verse 28

निर्गुणाय नमस्तुभ्यं पुनश्च सगुणाय च । पुनः प्रकृतिरूपाय पुनश्च पुरुषाय च

निर्गुणाय नमस्तुभ्यं पुनश्च सगुणाय च । पुनः प्रकृतिरूपाय पुनश्च पुरुषाय च ॥

Verse 29

पश्चाद्गुणस्वरूपाय नतो विश्वात्मने नमः । भक्तिप्रियाय शांताय शिवाय परमात्मने

पश्चाद्गुणस्वरूपाय नतो विश्वात्मने नमः । भक्तिप्रियाय शांताय शिवाय परमात्मने ॥

Verse 30

सदाशिवाय रुद्राय जगतां पतये नमः । त्वयि भक्तिर्दृढा मेऽद्य वर्द्धमाना भवत्विति

सदाशिवाय रुद्राय जगतां पतये नमः। अद्य मे त्वयि दृढा भक्तिः वर्धमाना नित्यं भवतु।

Verse 31

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा विररामासौ शैवप्रवरसत्तमः । सर्वे देवाः प्रणम्योचुस्ततस्तं परमेश्वरम्

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा विररामासौ शैवप्रवरसत्तमः । सर्वे देवाः प्रणम्योचुस्ततस्तं परमेश्वरम् ॥

Verse 32

देवा ऊचुः । देवनाथ महादेव करुणाकर शंकर । प्रसीद जगतां नाथ प्रसीद परमेश्वर

देवा ऊचुः । देवनाथ महादेव करुणाकर शंकर । प्रसीद जगतां नाथ प्रसीद परमेश्वर ॥

Verse 33

प्रसीद सर्वकर्ता त्वं नमामस्त्वां वयं मुदा । भक्तिर्दृढास्माकं नित्यं स्यादनपायिनी

प्रसीद सर्वकर्ता त्वं नमामस्त्वां वयं मुदा । भक्तिर्दृढास्माकं नित्यं स्यादनपायिनी ॥

Verse 34

सनत्कुमार उवाच । इति स्तुतश्च देवेशो ब्रह्मणा हरिणामरैः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा शंकरो लोकशंकरः

सनत्कुमार उवाच । इति स्तुतश्च देवेशो ब्रह्मणा हरिणामरैः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा शंकरो लोकशंकरः ॥

Verse 35

शंकर उवाच । हे विधे हे हरे देवाः प्रसन्नोऽस्मि विशेषतः । मनोऽभिलषितं ब्रूत वरं सर्वे विचा रतः

शंकर उवाच । हे विधे हे हरे देवाः प्रसन्नोऽस्मि विशेषतः । मनोऽभिलषितं ब्रूत वरं सर्वे विचारतः ॥

Verse 36

सनत्कुमारः उवाच । इत्युक्तं वचनं श्रुत्वा हरेण मुनिसत्तम । प्रत्यूचुस्सर्वदेवाश्च प्रसन्नेनान्तरात्मना

सनत्कुमारः उवाच । इत्युक्तं वचनं श्रुत्वा हरेण मुनिसत्तम । प्रत्यूचुस्सर्वदेवाश्च प्रसन्नेनान्तरात्मना ॥

Verse 37

सर्वे देवा ऊचुः । यदि प्रसन्नो भगवन्यदि देयो वरस्त्वया । देवदेवेश चास्मभ्यं ज्ञात्वा दासान्हि नस्सुरान्

सर्वे देवा ऊचुः । यदि प्रसन्नो भगवन् यदि देयो वरस्त्वया । देवदेवेश चास्मभ्यं ज्ञात्वा दासान्हि नस्सुरान् ॥

Verse 38

यदा दुःखं तु देवानां संभवेद्देवसत्तम । तदा त्वं प्रकटो भूत्वा दुःखं नाशय सर्वदा

यदा देवानां दुःखं क्लेशश्च सम्भवेत्, हे देवसत्तम! तदा त्वं स्वयमेव प्रकटो भूत्वा तद् दुःखं सर्वदा नाशय।

Verse 39

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तो भगवानुद्रो ब्रह्मणा हरिणामरैः । युगपत्प्राह तुष्टात्मा तथेत्यस्तु निरंतरम्

सनत्कुमार उवाच—एवं ब्रह्मणा हरिणा चामरैश्च युगपत् सम्बोधितो भगवान् रुद्रः तुष्टात्मा निरन्तरं युगपत् प्राह—“तथैवास्तु” इति।

Verse 40

स्तवैरेतैश्च तुष्टोऽस्मि दास्यामि सर्वदा ध्रुवम् । यदभीष्टतमं लोके पठतां शृण्वतां सुराः

“एतैः स्तवैः अहं तुष्टोऽस्मि; पठतां शृण्वतां च सुराः, लोके यदभीष्टतमं तत् सर्वदा ध्रुवं दास्यामि।”

Verse 41

इत्युक्त्वा शंकरः प्रीतो देवदुःखहरस्सदा । सर्वदेवप्रियं यद्वै तत्सर्वं च प्रदत्तवान्

इत्युक्त्वा प्रीतः शंकरः सदा देवदुःखहरः, सर्वदेवप्रियं हितं च यत् तत् सर्वं सम्यक् प्रदत्तवान्।