पूजाविधिः (Pūjā-vidhiḥ) — The Supreme Procedure of Worship (Morning Observances)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि पूजाविधिमनुत्तमम् । श्रूयतामृषयो देवास्सर्वकामसुखावहम्

ब्रह्मोवाच—अतः परं प्रवक्ष्यामि पूजाविधिमनुत्तमम्। श्रूयतां ऋषयो देवाः सर्वकामसुखावहम्॥

Verse 2

ब्राह्मे मुहूर्ते चोत्थाय संस्मरेत्सांबकं शिवम् । कुर्यात्तत्प्रार्थनां भक्त्या सांजलिर्नतमस्तकः

ब्राह्मे मुहूर्ते उत्थाय संस्मरेत् सांबकं शिवम्। भक्त्या साञ्जलिर्नतमस्तकः तत्प्रार्थनां कुर्यात्॥

Verse 3

उत्तिष्ठोत्तिष्ठ देवेश उत्तिष्ठ हृदयेशय । उत्तिष्ठ त्वमुमास्वामिन्ब्रह्माण्डे मंगलं कुरु

उत्तिष्ठोत्तिष्ठ देवेश उत्तिष्ठ हृदयेशय। उत्तिष्ठ त्वमुमास्वामिन् ब्रह्माण्डे मङ्गलं कुरु॥

Verse 4

जानामि धर्मं न च मे प्रवृत्तिर्जानाम्यधर्मं न च मे निवृत्तिः । त्वया महादेव हृदिस्थितेन यथा नियुक्तोऽस्मि तथा करोमि

जानामि धर्मं न च मे प्रवृत्तिर्जानाम्यधर्मं न च मे निवृत्तिः । त्वया महादेव हृदिस्थितेन यथा नियुक्तोऽस्मि तथा करोमि ॥

Verse 5

इत्युक्त्वा वचनं भक्त्या स्मृत्वा च गुरुपादके । बहिर्गच्छेद्दक्षिणाशां त्यागार्थं मलमूत्रयोः

इत्युक्त्वा भक्तिसंयुक्तः स्मृत्वा गुरुपदाम्बुजम् । बहिर्गच्छेद्दक्षिणाशां मलमूत्रविसर्जने ॥

Verse 6

देहशुद्धिं ततः कृत्वा स मृज्जलविशोधनैः । हस्तौ पादौ च प्रक्षाल्य दंतधावनमाचरेत्

देहशुद्धिं ततः कृत्वा मृज्जलैः शोधनं चरेत् । हस्तपादौ प्रक्षाल्याथ दंतधावनमाचरेत् ॥

Verse 7

दिवानाथे त्वनुदिते कृत्वा वै दंतधावनम् । मुखं षोडशवारं तु प्रक्षाल्यांजलिभिस्तथा

दिवानाथेऽनुदिते पूर्वं दंतधावनमाचरेत् । मुखं षोडशवारं तु प्रक्षाल्यांजलिभिस्तथा ॥

Verse 8

षष्ठ्याद्यमाश्च तिथयो नवम्यर्कदिने तथा । वर्ज्यास्सुरर्षयो यत्नाद्भक्तेन रदधावने

सुरर्षयः प्राहुः—षष्ठ्याद्यास्तिथयः, नवमी च, रविवासरश्च; दन्तधावने भक्तेन यत्नाद् एते वर्जनीयाः।

Verse 9

यथावकाशं सुस्नायान्नद्यादिष्वथवा गृहे । देशकालाविरुद्धं च स्नानं कार्यं नरेण च

यथावकाशं सुस्नायान्नद्यादिषु जलेष्वथवा गृहे; देशकालाविरुद्धं च स्नानं नरेण कार्यम्।

Verse 10

रवेर्दिने तथा श्राद्धे संक्रान्तौ ग्रहणे तथा । महादाने तथा तीर्थे ह्युपवासदिने तथा

रविवासरे तथा श्राद्धे संक्रान्तौ ग्रहणेऽपि च। महादाने तथा तीर्थे उपवासदिनेऽपि च॥

Verse 11

अशौचेप्यथवा प्राप्ते न स्नायादुष्णवारिणा । यथा साभिमुखंस्नायात्तीर्थादौ भक्तिमान्नरः

अशौचे प्राप्तेऽपि उष्णवारिणा न स्नायात्। तीर्थादौ भक्तिमान् नरः साभिमुखं यथा स्नायात् तथा स्नायात्।

Verse 12

तैलाभ्यंगं च कुर्वीत वारान्दृष्ट्वा क्रमेण च । नित्यमभ्यंगके चैव वासितं वा न दूषितम्

तैलाभ्यङ्गं तु कर्तव्यं वारान् क्रमेण निरीक्ष्य च। नित्याभ्यङ्गे प्रयुक्तं च वासितं च न दूष्यते॥

Verse 13

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखंडे सृष्ट्युपाख्याने शिवपूजन वर्णनो नाम त्रयोदशोध्यायः

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखण्डे सृष्ट्युपाख्याने शिवपूजनवर्णनो नाम त्रयोदशोऽध्यायः॥

Verse 14

देशं कालं विचार्यैवं स्नानं कुर्याद्यथा विधि । उत्तराभिमुखश्चैव प्राङ्मुखोप्यथवा पुनः

देशं कालं विचार्यैवं स्नानं कुर्याद्यथाविधि। उत्तराभिमुखश्चैव प्राङ्मुखोऽपि अथवा पुनः॥

Verse 15

उच्छिष्टेनैव वस्त्रेण न स्नायात्स कदाचन । शुद्धवस्त्रेण संस्नायात्तद्देवस्मरपूर्वकम्

उच्छिष्टेनैव वस्त्रेण न स्नायात्स कदाचन। शुद्धवस्त्रेण संस्नायात् तद्देवस्मरपूर्वकम्॥

Verse 16

परधार्य्यं च नोच्छिष्टं रात्रौ च विधृतं च यत् । तेन स्नानं तथा कार्यं क्षालितं च परित्यजेत्

परधार्यं च नोच्छिष्टं रात्रौ च विधृतं च यत्। तेन स्नानं तथा कार्यं क्षालितं च परित्यजेत्॥

Verse 17

तर्पणं च ततः कार्यं देवर्षिपितृतृप्तिदम् । धौतवस्त्रं ततो धार्यं पुनराचमनं चरेत्

ततः देवर्षिपितॄणां तृप्तिदं तर्पणं कार्यम्। ततः धौतवस्त्रं धार्यं पुनराचमनं चरेत्॥

Verse 18

शुचौ देशे ततो गत्वा गोमयाद्युपमार्जिते । आसनं च शुभं तत्र रचनीयं द्विजोत्तमाः

ततः शुचौ देशे गत्वा गोमयाद्युपमार्जिते। तत्र शुभमासनं द्विजोत्तमाः रचनीयम्॥

Verse 19

शुद्धकाष्ठसमुत्पन्नं पूर्णं स्तरितमेव वा । चित्रासनं तथा कुर्यात्सर्वकामफलप्र दम्

शुद्धकाष्ठसमुत्पन्नं पूर्णं स्तरितमेव वा । चित्रासनं तथा कुर्यात् सर्वकामफलप्रदम् ॥

Verse 20

यथायोग्यं पुनर्ग्राह्यं मृगचर्मादिकं च यत् । तत्रोपविश्य कुर्वीत त्रिपुंड्रं भस्मना सुधीः

यथायोग्यं पुनर्ग्राह्यं मृगचर्मादिकं च यत् । तत्रोपविश्य कुर्वीत त्रिपुण्ड्रं भस्मना सुधीः ॥

Verse 21

जपस्तपस्तथा दानं त्रिपुण्ड्रात्सफलं भवेत् । अभावे भस्मनस्तत्र जलस्यादि प्रकीर्तितम्

जपस्तपस्तथा दानं त्रिपुण्ड्रात् सफलं भवेत् । अभावे भस्मनस्तत्र जलस्यादि प्रकीर्तितम् ॥

Verse 22

एवं कृत्वा त्रिपुंड्रं च रुद्राक्षान्धारयेन्नरः । संपाद्य च स्वकं कर्म पुनराराधयेच्छिवम्

एवं त्रिपुण्ड्रं कृत्वा रुद्राक्षान् धारयेन्नरः। स्वकर्म सम्यक् संपाद्य पुनः शिवम् आराधयेत्॥

Verse 23

पुनराचमनं कृत्वा त्रिवारं मंत्रपूर्वकम् । एकं वाथ प्रकुर्याच्च गंगाबिन्दुरिति ब्रुवन्

पुनराचमनं कृत्वा त्रिवारं मन्त्रपूर्वकम्। एकं वा प्रकुर्याच्च ‘गङ्गाबिन्दुर्’ इति ब्रुवन्॥

Verse 24

अन्नोदकं तथा तत्र शिवपूजार्थमाहरेत् । अन्यद्वस्तु च यत्किंचिद्यथाशक्ति समीपगम्

तत्र शिवपूजार्थम् अन्नोदकं च आहरेत्। यत्किञ्चिदन्यद्वस्तु समीपगं यथाशक्ति तदपि समर्पयेत्।

Verse 25

कृत्वा स्थेयं च तत्रैव धैर्यमास्थाय वै पुनः । अर्घं पात्रं तथा चैकं जलगंधाक्षतैर्युतम्

तत्रैव स्थैर्यं कृत्वा पुनर्धैर्यमास्थाय। जलगन्धाक्षतैर्युतं एकं पात्रं तु अर्घ्याय प्रकल्पयेत्।

Verse 26

दक्षिणांसे तथा स्थाप्यमुपचारस्य क्लृप्तये । गुरोश्च स्मरणं कृत्वा तदनुज्ञामवाप्य च

दक्षिणांसे तथा स्थाप्यमुपचारस्य क्लृप्तये । गुरोश्च स्मरणं कृत्वा तदनुज्ञामवाप्य च ॥

Verse 27

संकल्पं विधिवत्कृत्वा कामनां च नियुज्य वै । पूजयेत्परया भक्त्या शिवं सपरिवारकम्

संकल्पं विधिवत्कृत्वा कामनां च नियुज्य वै । पूजयेत्परया भक्त्या शिवं सपरिवारकम् ॥

Verse 28

मुद्रामेकां प्रदर्श्यैव पूजयेद्विघ्नहारकम् । सिंदुरादिपदार्थैश्च सिद्धिबुद्धिसमन्वितम्

मुद्रामेकां प्रदर्श्यैव पूजयेद्विघ्नहारकम् । सिंदुरादिपदार्थैश्च सिद्धिबुद्धिसमन्वितम् ॥

Verse 29

लक्षलाभयुतं तत्र पूजयित्वा नमेत्पुनः । चतुर्थ्यंतैर्नामपदैर्नमोन्तैः प्रणवादिभिः

लक्षलाभयुतं तत्र पूजयित्वा नमेत् पुनः। चतुर्थ्यन्तैर्नामपदैर्नमोन्तैः प्रणवादिभिः॥

Verse 30

क्षमाप्यैनं तदा देवं भ्रात्रा चैव समन्वितम् । पूजयेत्परया भक्त्या नमस्कुर्यात्पुनः पुनः

क्षमाप्यैनं तदा देवं भ्रात्रा चैव समन्वितम्। पूजयेत् परया भक्त्या नमस्कुर्यात् पुनः पुनः॥

Verse 31

द्वारपालं सदा द्वारि तिष्ठंतं च महोदरम् । पूजयित्वा ततः पश्चात्पूजयेद्गिरिजां सतीम्

द्वारपालं सदा द्वारि तिष्ठन्तं च महोदरम्। पूजयित्वा ततः पश्चात् पूजयेद् गिरिजां सतीम्॥

Verse 32

चंदनैः कुंकुमैश्चैव धूपैर्दीपैरनेकशः । नैवेद्यैर्विविधैश्चैव पूजयित्वा ततश्शिवम्

चन्दनैः कुंकुमैश्चैव धूपैर्दीपैरनेकशः । नैवेद्यैर्विविधैश्चैव शिवं सम्यक् समर्चयेत् ॥

Verse 33

नमस्कृत्य पुनस्तत्र गच्छेच्च शिवसन्निधौ । यदि गेहे पार्थिवीं वा हैमीं वा राजतीं तथा

नमस्कृत्य पुनस्तत्र गच्छेच्छिवसन्निधौ । गेहे यदि मृन्मयं लिङ्गं हैमं वा राजतं तथा ॥

Verse 34

धातुजन्यां तथैवान्यां पारदां वा प्रकल्पयेत् । नमस्कृत्य पुनस्तां च पूजयेद्भक्तितत्परः

धातुजन्यां तथैवान्यां पारदां वा प्रकल्पयेत्। पुनर्नमस्कृत्य तां च भक्त्यैकाग्रेण पूजयेत्॥

Verse 35

तस्यां तु पूजितायां वै सर्वे स्युः पूजितास्तदा । स्थापयेच्च मृदा लिंगं विधाय विधिपूर्वकम्

तस्यां तु पूजितायां वै सर्वे स्युः पूजितास्तदा। मृदा लिङ्गं विधायैव विधिपूर्वं प्रतिष्ठयेत्॥

Verse 36

कर्तव्यं सर्वथा तत्र नियमास्स्वगृहे स्थितैः । प्राणप्रतिष्ठां कुर्वीत भूतशुद्धिं विधाय च

कर्तव्यं सर्वथा तत्र नियमाः स्वगृहे स्थितैः। भूतशुद्धिं विधायैव प्राणप्रतिष्ठां समाचरेत्॥

Verse 37

दिक्पालान्पूजयेत्तत्र स्थापयित्वा शिवालये । गृहे शिवस्सदा पूज्यो मूलमंत्राभियोगतः

दिक्पालान् पूजयेत्तत्र स्थापयित्वा शिवालये। गृहेऽपि शिवः सदा पूज्यो मूलमन्त्राभियोगतः॥

Verse 38

तत्र तु द्वारपालानां नियमो नास्ति सर्वथा । गृहे लिंगं च यत्पूज्यं तस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम्

तत्र तु द्वारपालानां नियमो नास्ति सर्वथा। गृहे यल्लिङ्गपूज्यं तस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम्॥

Verse 39

पूजाकाले च सांगं वै परिवारेण संयुतम् । आवाह्य पूजयेद्देवं नियमोऽत्र न विद्यते

पूजाकाले च साङ्गं वै परिवारेण संयुतम् । आवाह्य पूजयेद्देवं नियमोऽत्र न विद्यते ॥

Verse 40

शिवस्य संनिधिं कृत्वा स्वासनं परिकल्पयेत् । उदङ्मुखस्तदा स्थित्वा पुनराचमनं चरेत्

शिवस्य संनिधिं कृत्वा स्वासनं परिकल्पयेत् । उदङ्मुखस्तदा स्थित्वा पुनराचमनं चरेत् ॥

Verse 41

प्रक्षाल्य हस्तौ पश्चाद्वै प्राणायामं प्रकल्पयेत् । मूलमंत्रेण तत्रैव दशावर्तं नयेन्नरः

प्रक्षाल्य हस्तौ पश्चाद्वै प्राणायामं प्रकल्पयेत् । मूलमन्त्रेण तत्रैव दशावर्तं नयेन्नरः ॥

Verse 42

पंचमुद्राः प्रकर्तव्याः पूजावश्यं करेप्सिताः । एता मुद्राः प्रदर्श्यैव चरेत्पूजाविधिं नरः

पञ्चमुद्राः प्रकर्तव्याः पूजावश्यं करेप्सिताः । एता मुद्राः प्रदर्श्यैव चरेत्पूजाविधिं नरः ॥

Verse 43

दीपं कृत्वा तदा तत्र नमस्कारं गुरोरथ । बध्वा पद्मासनं तत्र भद्रासनमथापि वा

तत्र दीपं प्रदीप्य तदा गुरवे नमस्कारं कुर्यात्। ततः पद्मासनं बद्ध्वा तत्र भद्रासनं वा समासीत॥

Verse 44

उत्तानासनकं कृत्वा पर्यंकासनकं तथा । यथासुखं तथा स्थित्वा प्रयोगं पुनरेव च

उत्तानासनकं कृत्वा पर्यङ्कासनकं तथा। यथासुखं तथा स्थित्वा प्रयोगं पुनरेव च॥

Verse 45

कृत्वा पूजां पुराजातां वट्टकेनैव तारयेत् । यदि वा स्वयमेवेह गृहे न नियमोऽस्ति च

कृत्वा पूजां पुराजातां वट्टकेनैव तारयेत्। यदि वा स्वयमेवेह गृहे न नियमोऽस्ति च॥

Verse 46

पश्चाच्चैवार्घपात्रेण क्षारयेल्लिंगमुत्तमम् । अनन्यमानसो भूत्वा पूजाद्रव्यं निधाय च

ततः पश्चादर्घ्यपात्रेण लिङ्गमुत्तमं सम्यक् क्षालयेत्। अनन्यमानसो भूत्वा पूजाद्रव्यं निधाय च विन्यसेत्॥

Verse 47

पश्चाच्चावाहयेद्देवं मंत्रेणानेन वै नरः । कैलासशिखरस्थं च पार्वतीपतिमुत्तमम्

ततः पश्चान्मन्त्रेणानेन नरः देवं समावाहयेत्। कैलासशिखरस्थं च पार्वतीपतिमुत्तमम्॥

Verse 48

यथोक्तरूपिणं शंभुं निर्गुणं गुणरूपिणम् । पंचवक्त्रं दशभुजं त्रिनेत्रं वृषभध्वजम्

यथोक्तरूपिणं शम्भुं निर्गुणं गुणरूपिणम्। पञ्चवक्त्रं दशभुजं त्रिनेत्रं वृषभध्वजम्॥

Verse 49

कर्पूरगौरं दिव्यांगं चन्द्रमौलिं कपर्दिनम् । व्याघ्रचर्मोत्तरीयं च गजचर्माम्बरं शुभम्

कर्पूरगौरं दिव्याङ्गं चन्द्रमौलिं कपर्दिनम्। व्याघ्रचर्मोत्तरीयं च गजचर्माम्बरं शुभम्॥

Verse 50

वासुक्यादिपरीतांगं पिनाकाद्यायुधान्वितम् । सिद्धयोऽष्टौ च यस्याग्रे नृत्यंतीह निरंतरम्

वासुक्यादिभुजगैः परीताङ्गं पिनाकाद्यायुधभूषितम् । यस्याग्रेऽष्टौ सिद्धयः सततं नृत्यन्ति, तं देवं शिवं भजे ॥

Verse 51

जयजयेति शब्दश्च सेवितं भक्त पूजकैः । तेजसा दुःसहेनैव दुर्लक्ष्यं देवसेवितम्

“जय जय” इति घोषः भक्तपूजकैः सेवितः समुत्थितः । दुःसहतेजसा तेन देवैः सेवितोऽपि स दुर्लक्ष्यः ॥

Verse 52

शरण्यं सर्वसत्त्वानां प्रसन्नमुखपंकजम् । वेदैश्शास्त्रैर्यथा गीतं विष्णुब्रह्मनुतं सदा

शरण्यः सर्वसत्त्वानां प्रसन्नमुखपङ्कजः । वेदशास्त्रैः यथागीतो विष्णुब्रह्मनुतः सदा ॥

Verse 53

भक्तवत्सलमानंदं शिवमावाहयाम्यहम् । एवं ध्वात्वा शिवं साम्बमासनं परिकल्पयेत्

भक्तवत्सलमानन्दं शिवमावाहयाम्यहम् । एवं ध्यात्वा शिवं साम्बम् आसनं परिकल्पयेत् ॥

Verse 54

चतुर्थ्यंतपदेनैव सर्वं कुर्याद्यथाक्रमम् । ततः पाद्यं प्रदद्याद्वै ततोर्घ्यं शंकराय च

चतुर्थ्यन्तपदैरेव सर्वं कुर्याद्यथाक्रमम् । ततः पाद्यं प्रदद्याद्वै ततोऽर्घ्यं शंकराय च ॥

Verse 55

ततश्चाचमनं कृत्वा शंभवे परमात्मने । पश्चाच्च पंचभिर्द्रव्यैः स्नापयेच्छंकरं मुदा

ततः आचमनं कृत्वा शम्भवे परमात्मने । पश्चात् पञ्चभिर्द्रव्यैः स्नापयेच्छंकरं मुदा ॥

Verse 56

वेदमंत्रैर्यथायोग्यं नामभिर्वा समंत्रकैः । चतुर्थ्यंतपदैर्भक्त्या द्रव्याण्येवार्पयेत्तदा

तदा भक्त्या वेदमन्त्रैर्यथायोग्यं, अथवा समन्त्रकैः शिवनामभिः, चतुर्थ्यन्तपदैः ‘-आय’ इत्यादिभिः समर्पणवाक्यैः द्रव्याणि शिवाय अर्पयेत्।

Verse 57

तथाभिलषितं द्रव्यमर्पयेच्छंकरोपरि । ततश्च वारुणं स्नानं करणीयं शिवाय वै

एवं शङ्करोपरि अभिलषितं द्रव्यं समर्पयेत्। ततः शिवार्थं निश्चयेन वारुणं स्नानं कर्तव्यं, पवित्रजलेन शुद्ध्यर्थम्।

Verse 58

सुगंधं चंदनं दद्यादन्यलेपानि यत्नतः । ससुगंधजलेनैव जलधारां प्रकल्पयेत्

सुगन्धं चन्दनं दद्यात् अन्यलेपान् च यत्नतः। ससुगन्धजलेनैव जलधारां प्रकल्पयेत्, शिवाभिषेकाय।

Verse 59

वेदमंत्रैः षडंगैर्वा नामभी रुद्रसंख्यया । यथावकाशं तां दत्वा वस्त्रेण मार्जयेत्ततः

वेदमंत्रैः षडंगैर्वा नामभी रुद्रसंख्यया । यथावकाशं तां दत्वा वस्त्रेण मार्जयेत्ततः ॥

Verse 60

पश्चादाचमनं दद्यात्ततो वस्त्रं समर्पयेत । तिलाश्चैव जवा वापि गोधूमा मुद्गमाषकाः

पश्चादाचमनं दद्यात्ततो वस्त्रं समर्पयेत । तिलाश्चैव जवा वापि गोधूमा मुद्गमाषकाः ॥

Verse 61

अर्पणीयाः शिवायैव मंत्रैर्नानाविधैरपि । ततः पुष्पाणि देयानि पंचास्याय महात्मने

अर्पणीयाः शिवायैव मंत्रैर्नानाविधैरपि । ततः पुष्पाणि देयानि पंचास्याय महात्मने ॥

Verse 62

प्रतिवक्त्रं यथाध्यानं यथायोग्याभिलाषतः । कमलैश्शतपत्रैश्च शंखपुष्पैः परैस्तथा

प्रतिवक्त्रं यथाध्यानं यथायोग्याभिलाषतः । कमलैश्शतपत्रैश्च शंखपुष्पैः परैस्तथा ॥

Verse 63

कुशपुष्पैश्च धत्तूरैर्मंदारैर्द्रोणसंभवैः । तथा च तुलसीपत्रैर्बिल्वपत्रैर्विशेषतः

कुशपुष्पैश्च धत्तूरैर्मन्दारैर्द्रोणसम्भवैः । तथा च तुलसीपत्रैर्बिल्वपत्रैर्विशेषतः शिवं पूजयेत् ॥

Verse 64

पूजयेत्परया भक्त्या शंकरं भक्तवत्सलम् । सर्वाभावे बिल्वपत्रमपर्णीयं शिवाय वै

परया भक्त्या भक्तवत्सलं शंकरं पूजयेत्। सर्वाभावेऽपि शिवाय बिल्वपत्रमपर्णीयं समर्पयेत्॥

Verse 65

बिल्वपत्रार्पणेनैव सर्वपूजा प्रसिध्यति । ततस्सुगंधचूर्णं वै वासितं तैलमुत्तमम्

बिल्वपत्रार्पणेनैव सर्वपूजा प्रसिध्यति। ततः सुगन्धचूर्णं वासितं तैलमुत्तमम् अर्पयेत्॥

Verse 66

अर्पणीयं च विविधं शिवाय परया मुदा । ततो धूपं प्रकर्तव्यो गुग्गुलागुरुभिर्मुदा

विविधं च शिवाय परया मुदा अर्पणीयम्। ततः गुग्गुलागुरुभिर्मुदा धूपं प्रकर्तव्योऽर्पणीयश्च॥

Verse 67

दीपो देयस्ततस्तस्मै शंकराय घृतप्लुतः । अर्घं दद्यात्पुनस्तस्मै मंत्रेणानेन भक्तितः

ततः स घृतप्लुतं दीपं तस्मै शंकराय समर्पयेत्। पुनश्च भक्त्या अनेन मन्त्रेण तस्मै अर्घ्यं दद्यात्॥

Verse 68

कारयेद्भावतो भक्त्या वस्त्रेण मुखमार्जनम् । रूपं देहि यशो देहि भोगं देहि च शंकर

भावतो भक्त्या वस्त्रेण मुखमार्जनं कारयेत्। ‘रूपं देहि यशो देहि भोगं देहि च शंकर’ इति॥

Verse 69

भुक्तिमुक्तिफलं देहि गृहीत्वार्घं नमोस्तु ते । ततो देयं शिवायैव नैवेद्यं विविधं शुभम्

भुक्तिमुक्तिफलं देहि, गृहीत्वार्घं नमोऽस्तु ते। ततः शिवायैव देयं नैवेद्यं विविधं शुभम्।

Verse 70

तत आचमनं प्रीत्या कारयेद्वा विलम्बतः । ततश्शिवाय ताम्बूलं सांगोपाङ्गं विधाय च

ततः प्रीत्या आचमनं कारयेद्वा न विलम्बतः। ततः शिवाय ताम्बूलं साङ्गोपाङ्गं विधाय च।

Verse 71

कुर्यादारार्तिकं पञ्चवर्तिकामनुसंख्यया । पादयोश्च चतुर्वारं द्विःकृत्वो नाभिमण्डले

कुर्यादारार्तिकं पञ्चवर्तिकामनुसंख्यया। पादयोश्च चतुर्वारं, द्विःकृत्वो नाभिमण्डले।

Verse 72

एककृत्वे मुखे सप्तकृत्वः सर्वाङ्गं एव हि । ततो ध्यानं यथोक्तं वै कृत्वा मंत्रमुदीरयेत्

एककृत्वो मुखे लेपं कृत्वा सप्तकृत्वः पुनः । सर्वाङ्गे विन्यसेद्भक्त्या ततः ध्यानं यथोदितम् ॥ कृत्वा मंत्रं यथान्यायं सुधीर्मुदीरयेत् ॥

Verse 73

यथासंख्यं यथाज्ञानं कुर्यान्मंत्रविधिन्नरः । गुरूपदिष्टमार्गेण कृत्वा मंत्रजपं सुधीः

यथासंख्यं यथाज्ञानं मंत्रविधिं समाचरेत् । गुरूपदिष्टमार्गेण कृत्वा मंत्रजपं बुधः ॥

Verse 74

गुरूपदिष्टमार्गेण कृत्वा मन्त्रमुदीरयेत् । यथासंख्यं यथाज्ञानं कुर्यान्मंत्रविधिन्नरः

गुरूपदिष्टमार्गेण कृत्वा कर्म यथाविधि। मन्त्रमुदीरयेद्भक्त्या यथासंख्यं यथाज्ञानम्॥

Verse 75

स्तोत्रैर्नानाविधैः प्रीत्या स्तुवीत वृषभध्वजम् । ततः प्रदक्षिणां कुर्याच्छिवस्य च शनैश्शनैः

स्तोत्रैर्नानाविधैर्भक्त्या स्तुवीत वृषभध्वजम्। ततः प्रदक्षिणां कुर्याच्छिवस्य शनैः शनैः॥

Verse 76

नमस्कारांस्ततः कुर्यात्साष्टांगं विधिवत्पुमान् । ततः पुष्पांजलिदेंयो मंत्रेणानेन भक्तितः

नमस्कारांस्ततः कुर्यात्साष्टाङ्गं विधिवत्पुमान्। ततः पुष्पाञ्जलिं दद्यादनेनैव मन्त्रेण भक्तितः॥

Verse 77

शंकराय परेशाय शिवसंतोषहेतवे । अज्ञानाद्यदि वा ज्ञानाद्यद्यत्पूजादिकं मया

शंकराय परेशाय शिवसंतोषहेतवे । अज्ञानाद्वा ज्ञानाद्वा मया कृतं यत्पूजादिकं तत्सर्वं तस्मै समर्पयामि ॥

Verse 78

कृतं तदस्तु सफलं कृपया तव शंकर । तावकस्त्वद्गतप्राण त्वच्चित्तोहं सदा मृड

कृतं तदस्तु सफलं कृपया तव शंकर । तावकस्त्वद्गतप्राणस्त्वच्चित्तोऽहं सदा मृड ॥

Verse 79

इति विज्ञाय गौरीश भूतनाथ प्रसीद मे । भूमौ स्खलितवादानां भूमिरेवावलंबनम्

इति विज्ञाय गौरीश भूतनाथ प्रसीद मे; भूमौ स्खलितवादानां भूमिरेवावलम्बनम्।

Verse 80

त्वयि जातापराधानां त्वमेव शरणं प्रभो । इत्यादि बहु विज्ञप्तिं कृत्वा सम्यग्विधानतः

त्वयि जातापराधानां त्वमेव शरणं प्रभो; इत्यादि बहु विज्ञप्तिं कृत्वा सम्यग्विधानतः।

Verse 82

पुष्पांजलिं समर्प्यैव पुनः कुर्यान्नतिं मुहुः । स्वस्थानं गच्छ देवेश परिवारयुतः प्रभो । पूजाकाले पुनर्नाथ त्वया गंतव्यमादरात् । इति संप्रार्थ्य वहुशश्शंकरं भक्तवत्सलम्

पुष्पाञ्जलिं समर्प्य पुनः पुनर्नतिं कुर्यात्; ‘स्वस्थानं गच्छ देवेश परिवारयुतः प्रभो, पूजाकाले पुनर्नाथ त्वया गन्तव्यमादरात्’—इति बहुशः शङ्करं भक्तवत्सलं संप्रार्थयेत्।

Verse 83

विसर्जयेत्स्वहृदये तदपो मूर्ध्नि विन्यसेत् । इति प्रोक्तमशेषेण मुनयः शिवपूजनम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं चैव किमन्यच्छ्रोतुमर्हथ

तदपोऽन्तर्हृदि विसृज्य ततः शिरोमूर्ध्नि विन्यसेत्। एवं मुनयः, शिवपूजनं समग्रतया प्रोक्तम्; भुक्तिमुक्तिप्रदं च—किमन्यच्छ्रोतुमर्हथ॥