कामशापानुग्रहः (Kāmaśāpānugraha) — “The Curse and Grace Concerning Kāma”

Verse 1

ब्रह्मोवाच । ततस्ते मुनयः सर्वे तदाभिप्रायवेदिनः । चक्रुस्तदुचितं नाम मरीचिप्रमुखास्सुताः

ब्रह्मोवाच—ततः सर्वे मुनयस्ते तदाभिप्रायवेदिनः। मरीचिप्रमुखाः सुताः तदुचितं नाम चक्रुः॥

Verse 2

मुखावलोकनादेव ज्ञात्वा वृत्तांतमन्यतः । दक्षादयश्च स्रष्टारः स्थानं पत्नीं च ते ददुः

मुखावलोकनमात्रेणैव तेऽन्यतोऽपि वृत्तान्तं सम्यगवगम्य । दक्षादयः स्रष्टारः तस्मै मान्यं स्थानं पत्नीं च प्रददुः ॥

Verse 3

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे कामशापानुग्रहो नाम तृतीयोऽध्यायः

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखण्डे ‘कामशापानुग्रह’नाम तृतीयोऽध्यायः समाप्तः ॥

Verse 4

ऋषय ऊचुः । यस्मात्प्रमथसे तत्त्वं जातोस्माकं यथा विधेः । तस्मान्मन्मथनामा त्वं लोके ख्यातो भविष्यसि

ऋषय ऊचुः—यस्मात् प्रमथनात् अस्माकं विधेर्विधानतः त्वं जातः; तस्मात् लोके ‘मन्मथ’ इति नाम्ना ख्यातो भविष्यसि ॥

Verse 5

जगत्सु कामरूपस्त्वं त्वत्समो न हि विद्यते । अतस्त्वं कामनामापि ख्यातो भव मनोभव

जगत्त्रये त्वमेव कामरूपः; त्वत्समो न कश्चन विद्यते। अतः हे मनोभव, ‘काम’ इति नाम्नापि लोके ख्यातो भव।

Verse 6

मदनान्मदनाख्यस्त्वं जातो दर्पात्सदर्पकः । तस्मात्कंदर्पनामापि लोके ख्यातो भविष्यसि

मदनात् त्वं ‘मदन’ इति ख्यातो भविष्यसि; दर्पात् ‘सदर्पक’ इव सदा दर्पयुक्तोऽसि। तस्मात् लोके ‘कन्दर्प’ नाम्नापि विख्यातो भविष्यसि।

Verse 7

त्वत्समं सर्वदेवानां यद्वीर्यं न भविष्यति । ततः स्थानानि सर्वाणि सर्वव्यापी भवांस्ततः

सर्वदेवानां मध्ये त्वत्समं वीर्यं कस्यापि न भविष्यति। ततो हेतोः सर्वाणि स्थानानि धामानि च त्वया व्याप्तानि भविष्यन्ति; त्वं सर्वव्यापी भविष्यसि।

Verse 8

दक्षोयं भवते पत्नी स्वयं दास्यति कामिनीम् । आद्यः प्रजापतिर्यो हि यथेष्टं पुरुषोत्तमः

हे पुरुषोत्तम, अयं दक्षः स्वयमेव भवते कामिनीं कन्यां पत्नीं दास्यति। स हि आद्यः प्रजापतिः, यथेष्टं प्रवर्तते।

Verse 9

एषा च कन्यका चारुरूपा ब्रह्ममनोभवा । संध्या नाम्नेति विख्याता सर्वलोके भविष्यति

एषा कन्यका चारुरूपा ब्रह्मणो मनोभवा। ‘सन्ध्या’ इति नाम्ना सा सर्वलोकेषु विख्याता भविष्यति।

Verse 10

ब्रह्मणो ध्यायतो यस्मात्सम्यग्जाता वरांगना । अतस्संध्येति विख्याता क्रांताभा तुल्यमल्लिका

ब्रह्मणो ध्यानतः सम्यग् जाता या वराङ्गना। अतः सा ‘सन्ध्या’ इति विख्याता; क्रान्ताभा तुल्यमल्लिका॥

Verse 11

ब्रह्मोवाच । कौसुमानि तथास्त्राणि पंचादाय मनोभवः । प्रच्छन्नरूपी तत्रैव चिंतयामास निश्चयम्

ब्रह्मोवाच— पञ्च कौसुमास्त्राणि आदाय मनोभवः। प्रच्छन्नरूपः तत्रैव स्थित्वा निश्चयं चिन्तयामास॥

Verse 12

हर्षणं रोचनाख्यं च मोहनं शोषणं तथा । मारणं चेति प्रोक्तानि मुनेर्मोहकराण्यपि

हर्षणं रोचनाख्यं च मोहनं शोषणं तथा। मारणं चेति प्रोक्तानि; मुनेरपि मोहकराणि॥

Verse 13

ब्रह्मणा मम यत्कर्म समुद्दिष्टं सनातनम् । तदिहैव करिष्यामि मुनीनां सन्निधौ विधे

ब्रह्मन्, त्वया मम यत् सनातनं कर्म समुद्दिष्टं, तदिहैव मुनीनां सन्निधौ विधिपूर्वकं करिष्यामि।

Verse 14

तिष्ठंति मुनयश्चात्र स्वयं चापि प्रजापतिः । एतेषां साक्षिभूतं मे भविष्यंत्यद्य निश्चयम्

अत्र मुनयः तिष्ठन्ति, स्वयं च प्रजापतिरपि। एतेषां साक्षिभूताः मे अद्य निश्चयेन भविष्यन्ति।

Verse 15

संध्यापि ब्रह्मणा प्रोक्ता चेदानीं प्रेषयेद्वचः । इह कर्म परीक्ष्यैव प्रयोगान्मोहयाम्यहम्

संध्यापि ब्रह्मणा प्रोक्ता चेदानीं प्रेषयेद्वचः । इह कर्म परीक्ष्यैव प्रयोगान्मोहयाम्यहम्

Verse 16

ब्रह्मोवाच । इति संचित्य मनसा निश्चित्य च मनोभवः । पुष्पजं पुष्पजातस्य योजयामास मार्गणैः

ब्रह्मोवाच । इति संचित्य मनसा निश्चित्य च मनोभवः । पुष्पजं पुष्पजातस्य योजयामास मार्गणैः

Verse 17

आलीढस्थानमासाद्य धनुराकृष्य यत्नतः । चकार वलयाकारं कामो धन्विवरस्तदा

आलीढस्थानमासाद्य धनुराकृष्य यत्नतः । चकार वलयाकारं कामो धन्विवरस्तदा

Verse 18

संहिते तेन कोदंडे मारुताश्च सुगंधयः । ववुस्तत्र मुनिश्रेष्ठ सम्यगाह्लादकारिणः

तस्मिन् सुयोजिते कोदण्डे मुनिश्रेष्ठ, सुगन्धयः मारुताः सम्यगाह्लादकारिणो ववुः—शिवकार्यप्रवृत्तेः शुभलक्षणम्।

Verse 19

ततस्तानपि धात्रादीन् सर्वानेव च मानसान् । पृथक् पुष्पशरैस्तीक्ष्णैर्मोहयामास मोहनः

ततः स मोहनः कामः तीक्ष्णैः पुष्पशरैः पृथक् धात्रादीन् सर्वान् मानसान् च सर्वानेव मोहयामास।

Verse 20

ततस्ते मुनयस्सर्वे मोहिताश्चाप्यहं मुने । सहितो मनसा कंचिद्विकारं प्रापुरादितः

ततः ते मुनयः सर्वे मोहिताः, अहं च मुनि; सहिता मनसा आदित एव कञ्चिद् विकारं प्रापुराम।

Verse 21

संध्यां सर्वे निरीक्षंतस्सविकारं मुहुर्मुहुः । आसन् प्रवृद्धमदनाः स्त्री यस्मान्मदनैधिनी

सन्ध्यां सर्वे निरीक्षन्तः सविकारं मुहुर्मुहुः; आसन् प्रवृद्धमदनाः, सा स्त्री मदनैधिनी।

Verse 22

ततः सर्वान्स मदनो मोहयित्वा पुनःपुनः । यथेन्द्रियविकारं त प्रापुस्तानकरोत्तथा

ततः स मदनः सर्वान् मोहयित्वा पुनःपुनः; यथेन्द्रियविकारं ते प्रापुः, तान् अकरोत् तथा।

Verse 23

उदीरितेंद्रियो धाता वीक्ष्याहं स यदा च ताम् । तदैव चोनपंचाशद्भावा जाताश्शरीरतः

उदीरितेन्द्रियो धाता तां यदा समवीक्षत । “अहं तामवलोकये” इत्युक्त्वा तदैव च । स्वशरीरात् समुत्पन्ना एकोनपञ्चाशद्भावाः ॥

Verse 24

सापि तैर्वीक्ष्यमाणाथ कंदर्पशरपातनात् । चक्रे मुहुर्मुहुर्भावान्कटाक्षावरणादिकान्

सापि तैर्वीक्ष्यमाणा सा कन्दर्पशरपीडिता । मुहुर्मुहुर्भावान् चक्रे कटाक्षावरणादिकान् ॥

Verse 25

निसर्गसुंदरी संध्या तान्भावान् मानसोद्भवान् । कुर्वंत्यतितरां रेजे स्वर्णदीव तनूर्मिभिः

निसर्गसुन्दरी सा संध्या मानसोद्भवान् तान् भावान् प्रकाशयन्ती स्वतनूर्मिभिः स्वर्णदीप इवातितरां रेजे।

Verse 26

अथ भावयुतां संध्यां वीक्ष्याकार्षं प्रजापतिः । धर्माभिपूरित तनुरभिलाषमहं मुने

अथ भावयुतां संध्यां दृष्ट्वा प्रजापतिः, धर्माभिपूरिततनुरपि, मुने, अन्तःकरणेऽभिलाषं जगाम।

Verse 27

ततस्ते मुनयस्सर्वे मरीच्यत्रिमुखा अपि । दक्षाद्याश्च द्विजश्रेष्ठ प्रापुर्वेकारिकेन्द्रियम्

ततः ते मुनयः सर्वे मरीच्यत्रिमुखा अपि, दक्षाद्याश्च, द्विजश्रेष्ठ, वैकारिकेन्द्रियं प्रापुः।

Verse 28

दृष्ट्वा तथाविधा दक्षमरीचिप्रमुखाश्च माम् । संध्यां च कर्मणि निजे श्रद्दधे मदनस्तदा

दृष्ट्वा तथाविधं मां दक्षमरीचिप्रमुखाः, संध्यां च निजकर्मणि श्रद्धधे; तदा मदनः अपि स्वनियुक्तकर्मणि प्रवृत्तः।

Verse 29

यदिदं ब्रह्मणा कर्म ममोद्दिष्टं मयापि तत् । कर्तुं शक्यमिति ह्यद्धा भावितं स्वभुवा तदा

यदिदं ब्रह्मणा मम कर्मोद्दिष्टं, तदहं कर्तुं शक्यमिति; तदा स्वयम्भूर्ब्रह्मा ह्यद्धा निश्चयं जगाम।

Verse 30

इत्थं पापगतिं वीक्ष्य भ्रातॄणां च पितुस्तथा । धर्मस्सस्मार शंभुं वै तदा धर्मावनं प्रभुम्

इत्येवं भ्रातॄणां पितुश्च पापगतिं निरीक्ष्य धर्मोऽथ शम्भुं स्मसार वै—धर्मावनं प्रभुं शरण्यं महेश्वरम्।

Verse 31

संस्मरन्मनसा धर्मं शंकरं धर्मपालकम् । तुष्टाव विविधैर्वाक्यैर्दीनो भूत्वाजसंभवः

मनसा शंकरं धर्मं धर्मपालकमीश्वरम् संस्मरन् अजसम्भवो दीनो भूत्वा विविधैर्वाक्यैस्तुष्टाव तम्।

Verse 32

धर्म उवाच । देवदेव महादेव धर्मपाल नमोस्तु ते । सृष्टिस्थितिविनाशानां कर्ता शंभो त्वमेव हि

धर्म उवाच—देवदेव महादेव धर्मपाल नमोऽस्तु ते। सृष्टिस्थितिविनाशानां कर्ता शम्भो त्वमेव हि॥

Verse 33

सृष्टौ ब्रह्मा स्थितौ विष्णुः प्रलये हररूपधृक् । रजस्सत्त्वतमोभिश्च त्रिगुणैरगुणः प्रभो

सृष्टौ ब्रह्मा स्थितौ विष्णुः प्रलये हररूपधृक्। रजःसत्त्वतमोभिस्त्रिगुणैः कार्यं करोत्यपि प्रभुरगुण एव॥

Verse 34

निस्त्रैगुण्यः शिवः साक्षात्तुर्यश्च प्रकृतेः परः । निर्गुणो निर्विकारी त्वं नानालीलाविशारदः

निस्त्रैगुण्यः शिवः साक्षात् तुर्यश्च प्रकृतेः परः। निर्गुणो निर्विकारी त्वं नानालीलाविशारदः॥

Verse 35

रक्षरक्ष महादेव पापान्मां दुस्तरादितः । मत्पितायं तथा चेमे भ्रातरः पापबुद्धयः

रक्षरक्ष महादेव पापान्मां दुस्तरादितः । मत्पितायं तथा चेमे भ्रातरः पापबुद्धयः ॥

Verse 36

ब्रह्मोवाच । इति स्तुतो महेशानो धर्मेणैव परः प्रभुः । तत्राजगाम शीघ्रं वै रक्षितुं धर्ममात्मभूः

ब्रह्मोवाच । इति स्तुतो महेशानो धर्मेणैव परः प्रभुः । तत्राजगाम शीघ्रं वै रक्षितुं धर्ममात्मभूः ॥

Verse 37

जातो वियद्गतश्शंभुर्विधिं दृष्ट्वा तथाविधम् । मां दक्षाद्यांश्च मनसा जहासोपजहास च

जातो वियद्गतश्शंभुर्विधिं दृष्ट्वा तथाविधम् । मां दक्षाद्यांश्च मनसा जहासोपजहास च ॥

Verse 38

स साधुवादं तान् सर्वान्विहस्य च पुनः पुनः । उवाचेदं मुनिश्रेष्ठ लज्जयन् वृषभध्वजः

स सर्वेषां तेषां साधुवादं पुनः पुनर्विहस्य । मुनिश्रेष्ठ, वृषभध्वजः लज्जयन्निवेदं वचनमुवाच ॥

Verse 39

शिव उवाच । अहो ब्रह्मंस्तव कथं कामभावस्समुद्गतः । दृष्ट्वा च तनयां नैव योग्यं वेदानुसारिणाम्

शिव उवाच । अहो ब्रह्मन्, तव कथं कामभावः समुद्गतः । स्वतनयां दृष्ट्वापि वेदानुसारिणां नैतद्युक्तम् ॥

Verse 40

यथा माता च भगिनी भ्रातृपत्नी तथा सुता । एतः कुदृष्ट्या द्रष्टव्या न कदापि विपश्चिता

यथा माता भगिनी भ्रातृपत्नी तथा सुता; एताः स्त्रियो विपश्चिता कुदृष्ट्या न कदापि द्रष्टव्याः।

Verse 41

एष वै वेदमार्गस्य निश्चयस्त्वन्मुखे स्थितः । कथं तु काममात्रेण स ते विस्मारितो विधे

एष वै वेदमार्गस्य निश्चयः तव मुखे स्थितः। कथं तु काममात्रेण स ते विस्मृतो विधे॥

Verse 42

धैर्ये जागरितं ब्रह्मन्मनस्ते चतुरानन । कथं क्षुद्रेण कामेन रंतुं विगटितं विधे

धैर्ये जागरितं ब्रह्मन् मनस्ते चतुरानन। कथं क्षुद्रेण कामेन रन्तुं विगटितं विधे॥

Verse 43

एकांतयोगिनस्तस्मात्सर्वदादित्यदर्शिनः । कथं दक्षमरीच्याद्या लोलुपाः स्त्रीषु मानसाः

एकान्तयोगिनस्तस्मात् सर्वदा आदित्यदर्शिनः। कथं दक्षमरीच्याद्या लोलुपाः स्त्रीषु मानसाः॥

Verse 44

कथं कामोपि मंदात्मा प्राबल्यात्सोधुनैव हि । विकृतान्बाणैः कृतवानकालज्ञोल्पचेतनः

कथं कामोऽपि मन्दात्मा प्राबल्यात् सोऽधुनैव हि। विकृतान् बाणैः कृतवान् अकालज्ञोऽल्पचेतनः॥

Verse 45

धिक्तं श्रुतं सदा तस्य यस्य कांता मनोहरत् । धैर्यादाकृष्य लौल्येषु मज्जयत्यपि मानसम्

धिक्तं श्रुतं सदा तस्य यस्य कांता मनोहरत् । धैर्यादाकृष्य लौल्येषु मज्जयत्यपि मानसम् ॥

Verse 46

ब्रह्मोवाच । इति तस्य वचः श्रुत्वा लोके सोहं शिवस्य च । व्रीडया द्विगुणीभूतस्स्वेदार्द्रस्त्वभवं क्षणात्

ब्रह्मोवाच । इति तस्य वचः श्रुत्वा लोके सोहं शिवस्य च । व्रीडया द्विगुणीभूतस्स्वेदार्द्रस्त्वभवं क्षणात् ॥

Verse 47

ततो निगृह्यैंद्रियकं विकारं चात्यजं मुने । जिघृक्षुरपि तद्भीत्या तां संध्यां कामरूपिणीम्

ततो निगृह्यैंद्रियकं विकारं चात्यजं मुने । जिघृक्षुरपि तद्भीत्या तां संध्यां कामरूपिणीम् ॥

Verse 48

मच्छरीरात्तु घर्मांभो यत्पपात द्विजोत्तम धर्मांभो । अग्निष्वात्ताः पितृगणा जाताः पितृगणास्ततः

मच्छरीरात्तु घर्मांभो यत्पपात द्विजोत्तम धर्मांभो । अग्निष्वात्ताः पितृगणा जाताः पितृगणास्ततः ॥

Verse 49

भिन्नांजननिभास्सर्वे फुल्लराजीवलोचनाः । नितांतयतयः पुण्यास्संसारविमुखाः परे

भिन्नाञ्जननिभाः सर्वे फुल्लराजीवलोचनाः। नितान्तयतयः पुण्याः संसारविमुखाः परे॥

Verse 50

सहस्राणां चतुःषष्टिरग्निष्वात्ताः प्रकीर्तिता । षडशीतिसहस्राणि तथा बर्हिषदो मुने

सहस्राणां चतुःषष्टिरग्निष्वात्ताः प्रकीर्तिता। षडशीतिसहस्राणि तथा बर्हिषदो मुने॥

Verse 51

घर्मांभः पतितं भूमौ तदा दक्षशरीरतः । समस्तगुणसंपन्ना तस्माज्जाता वरांगना

घर्माम्भः पतितं भूमौ तदा दक्षशरीरतः। समस्तगुणसंपन्ना तस्माज्जाता वरांगना॥

Verse 52

तन्वंगी सममध्या च तनुरोमावली श्रुता । मृद्वंगी चारुदशना नवकांचनसुप्रभा

तन्वङ्गी सममध्या च तनुरोमावली श्रुता। मृद्वङ्गी चारुदशना नवकाञ्चनसुप्रभा॥

Verse 53

सर्वावयवरम्या च पूर्णचन्द्राननाम्बुजा । नाम्ना रतिरिति ख्याता मुनीनामपि मोहिनी

सा सर्वावयवरम्या पूर्णचन्द्राननाम्बुजा । नाम्ना रतिरिति ख्याता मुनीनामपि मोहिनी ॥

Verse 54

मरीचिप्रमुखा षड् वै निगृहीतेन्द्रियक्रियाः । ऋते क्रतुं वसिष्ठं च पुलस्त्यांगिरसौ तथा

मरीचिप्रमुखा षड् वै निगृहीतेन्द्रियक्रियाः । ऋते क्रतुं वसिष्ठं च पुलस्त्याङ्गिरसौ तथा ॥

Verse 55

क्रत्वादीनां चतुर्णां च बीजं भूमौ पपात च । तेभ्यः पितृगणा जाता अपरे मुनिसत्तम

क्रत्वादीनां चतुर्णां च बीजं भूमौ पपात च। तेभ्यः पितृगणा जाता अपरे मुनिसत्तम॥

Verse 56

सोमपा आज्यपा नाम्ना तथैवान्ये सुकालिनः । हविष्मंतस्तु तास्सर्वे कव्यवाहाः प्रकीर्तिताः

सोमपाः आज्यपाः इति नाम्ना तथा अन्येऽपि सुकालिनः। ते सर्वे हविष्मन्तः कव्यवाहाः इति प्रकीर्तिताः॥

Verse 57

क्रतोस्तु सोमपाः पुत्रा वसिष्ठात्कालिनस्तथा । आज्यपाख्याः पुलस्त्यस्य हविष्मंतोंगिरस्सुताः

क्रतोः सोमपाः पुत्रा जाता वसिष्ठात् कालिनास्तथा। पुलस्त्यात् आज्यपाख्याश्च हविष्मन्तोऽङ्गिरसः सुताः॥

Verse 58

जातेषु तेषु विप्रेन्द्र अग्निष्वात्तादिकेष्वथ । लोकानां पितृवर्गेषु कव्यवाह स समंततः

जातेषु तेषु विप्रेन्द्र अग्निष्वात्तादिकेषु च। लोकानां पितृवर्गेषु कव्यवाहः समन्ततः स्थितः॥

Verse 59

संध्या पितृप्रसूर्भूत्वा तदुद्देशयुताऽभवत् । निर्दोषा शंभुसंदृष्टा धर्मकर्मपरायणा

सन्ध्या पितृप्रसूर्भूत्वा तदुद्देशयुता अभवत्। निर्दोषा शम्भुसन्दृष्टा धर्मकर्मपरायणा॥

Verse 60

एतस्मिन्नंतरे शम्भुरनुगृह्याखिलान्द्विजान् । धर्मं संरक्ष्य विधिवदंतर्धानं गतो द्रुतम्

एतस्मिन्नन्तरे शम्भुः अखिलान् द्विजान् अनुगृह्य, विधिवत् धर्मं संरक्ष्य, द्रुतम् अन्तर्धानं गतः।

Verse 61

अथ शंकरवाक्येन लज्जितोहं पितामहः । कंदर्प्पायाकोपिंत हि भ्रुकुटीकुटिलाननः

अथ शंकरवाक्येन लज्जितोऽहं पितामहः; कन्दर्पाय कोपितोऽभवं, भ्रुकुटीकुटिलाननः।

Verse 62

दृष्ट्वा मुखमभिप्रायं विदित्वा सोपि मन्मथः । स्वबाणान्संजहाराशु भीतः पशुपतेर्मुने

दृष्ट्वा मुखम् अभिप्रायं विदित्वा सोऽपि मन्मथः; स्वबाणान् संजहाराशु, भीतः पशुपतेः मुने।

Verse 63

ततः कोपसमायुक्तः पद्मयोनिरहं मुने । अज्वलं चातिबलवान् दिधक्षुरिव पावकः

ततः कोपसमायुक्तः पद्मयोनिरहं मुने, अतिबलवान् पावक इव सर्वं दिधक्षुरिवाज्वलम्।

Verse 64

भवनेत्राग्निनिर्दग्धः कंदर्पो दर्पमोहितः । भविष्यति महादेवे कृत्वा कर्मं सुदुष्करम्

दर्पमोहितः कंदर्पो महादेवे सुदुष्करं कर्म करिष्यति; भवनेत्राग्निना निर्दग्धः स भस्मतां गमिष्यति।

Verse 65

इति वेधास्त्वहं काममक्षयं द्विजसत्तम । समक्षं पितृसंघस्य मुनीनां च यतात्मनाम्

इति वेधाः अहं द्विजसत्तम कामम् अक्षयं वरं ददामि। पितृसंघस्य समक्षं यतात्मनाम् मुनीनां च॥

Verse 66

इति भीतो रतिपतिस्तत्क्षणात्त्यक्तमार्गणः । प्रादुर्बभूव प्रत्यक्षं शापं श्रुत्वातिदारुणम्

इति भीतो रतिपतिः तत्क्षणात् त्यक्तमार्गणः। शापं श्रुत्वा अतिदारुणं प्रत्यक्षं प्रादुर्बभूव ह॥

Verse 67

ब्रह्माणं मामुवाचेदं स दक्षादिसुतं मुने । शृण्वतां पितृसंघानां संध्यायाश्च विगर्वधीः

ब्रह्माणं मामुवाचेदं स दक्षादिसुतो मुने। शृण्वतां पितृसंघानां संध्यायाश्च विगर्वधीः॥

Verse 68

काम उवाच । किमर्थं भवता ब्रह्मञ् शप्तोहमिति दारुणम् । अनागास्तव लोकेश न्याय्यमार्गानुसारिणः

काम उवाच—हे ब्रह्मन्, किमर्थं भवता मम दारुणः शापः कृतः? हे लोकेश, अहमनागाः; न्याय्यमार्गानुसारिणोऽहम्।

Verse 69

त्वया चोक्तं नु मत्कर्म यत्तद्ब्रह्मन् कृतं मया । तत्र योग्यो न शापो मे यतो नान्यत्कृतं मया

हे ब्रह्मन्, त्वया नु उक्तं यत् तत्कर्म मया कृतम्। तथापि तस्मिन् मे शापो न योग्यो, यतो मया नान्यत् किञ्चित् कृतम्।

Verse 70

अहं विष्णुस्तथा शंभुः सर्वे त्वच्छ रगोचराः । इति यद्भवता प्रोक्तं तन्मयापि परीक्षितम्

अहं ब्रह्मा विष्णुस्तथा शम्भुः सर्वे वयं तव निर्मलनिर्दोषतेजसो गोचर एव चरामः। इति यद्भवता प्रोक्तं तन्मयापि प्रत्यक्षं परीक्ष्य सत्यीकृतम्।

Verse 71

नापराधो ममाप्यत्र ब्रह्मन् मयि निरागसि । दारुणः समयश्चैव शापो देव जगत्पते

ब्रह्मन्, ममात्र नापराधः; अहं निरागसि। तथापि समयो दारुणः, देव जगत्पते, शापश्च नूनं प्रवृत्तः।

Verse 72

ब्रह्मोवाच । इति तस्य वचः श्रुत्वा ब्रह्माहं जगतां पतिः । प्रत्यवोचं यतात्मानं मदनं दमयन्मुहुः

ब्रह्मोवाच—इति तस्य वचः श्रुत्वा अहं ब्रह्मा जगतां पतिः, तं जितात्मानं प्रत्यवोचम्; मदनं मनसि मुहुर्दमयन्।

Verse 73

ब्रह्मोवाच । आत्मजा मम संध्येयं यस्मादेतत्स कामतः । लक्ष्यीकृतोहं भवता ततश्शापो मया कृतः

ब्रह्मोवाच—यस्मात् त्वं कामवशात् संध्याकाले ममात्मजां ध्यायन्, तस्मादेव मां लक्ष्यीकृतवान्; अतस्तेन कारणेन मया शापः कृतः।

Verse 74

अधुना शांतरोषोहं त्वां वदामि मनोभव । शृणुष्व गतसंदेहस्सुखी भव भयं त्यज

अधुना शान्तरोषोऽहं त्वां वदामि मनोभव। शृणुष्व गतसन्देहः; सुखी भव, भयं त्यज।

Verse 75

त्वं भस्म भूत्वा मदन भर्गलोचनवह्निना । तथैवाशु समं पश्चाच्छरीरं प्रापयिष्यसि

त्वं मदन, भर्गलोचनवह्निना भस्म भूत्वा, ततः पश्चाद् यथाकालं शीघ्रमेव पुनः शरीरं प्राप्स्यसि।

Verse 76

यदा करिष्यति हरोंजसा दारपरिग्रहम् । तदा स एव भवतश्शरीरं प्रापयिष्यति

यदा हरः स्वयमेवाञ्जसा दारपरिग्रहं करिष्यति, तदा स एव तव शरीरं प्रापयिष्यति।

Verse 77

ब्रह्मोवाच । एवमुक्त्वाथ मदनमहं लोकपितामहः । अंतर्गतो मुनीन्द्राणां मानसानां प्रपश्यताम्

ब्रह्मोवाच—एवमुक्त्वा अहं लोकपितामहः मदनं प्रति, मुनीन्द्राणां मानसानां प्रपश्यतां सन्नन्तर्गतोऽभवम्।

Verse 78

इत्येवं मे वचश्श्रुत्वा मदनस्तेपि मानसाः । संबभूवुस्सुतास्सर्वे सुखिनोऽरं गृहं गताः

इति मे वचः श्रुत्वा मदनः, तेऽपि मानसाः सुताः सर्वे सुखिनोऽभवन्; सर्वेऽरं तुष्टाः स्वगृहं गताः।