Shloka 30

महेश्वरागमनं तथा नीराजन-सत्कारवर्णनम् / The Arrival of Maheśvara and the Rite of Welcome

Nīrājana

Devanagari script

चन्दनागुरुकस्तूरीकुंकुमेनाति च र्चिताम् । क्वणन्मंजीरपादां च रक्तांघ्रितलराजिताम्

Transliteration

candanāgurukastūrīkuṃkumenāti ca rcitām | kvaṇanmaṃjīrapādāṃ ca raktāṃghritalarājitām

Translation

चन्दनागुरुकस्तूरीकुङ्कुमेनातिचर्चिताम्। क्वणन्मञ्जीरपादां च रक्ताङ्घ्रितलराजिताम्॥

Word by Word

• चन्दन: sandalwood
• चन्दन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: चन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूपेण समासाङ्ग

• अगुरु: aloeswood
• अगुरु: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अगुरु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूपेण समासाङ्ग

• कस्तूरी: musk
• कस्तूरी: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: कस्तूरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूपेण समासाङ्ग

• कुङ्कुमेन: with saffron/vermilion
• कुङ्कुमेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: कुङ्कुम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करणम्

• अति: exceedingly
• अति: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपसर्ग/क्रियाविशेषण (intensifier: exceedingly)

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• अर्चिताम्: honoured/adorned
• अर्चिताम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अर्च् (धातु) → अर्चित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (well-worshipped/adorned)

• क्वणन्: tinkling
• क्वणन्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्वण् (धातु) → क्वणत् (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्तः (शतृ), प्रातिपदिक-रूपेण समासाङ्ग; ‘sounding/tinkling’

• मञ्जीर: anklet
• मञ्जीर: Visheshana (विशेषण)
• Type: Noun
• Root: मञ्जीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग (प्रयोगे भेदः), प्रातिपदिक-रूपेण समासाङ्ग

• पादाम्: having feet with tinkling anklets
• पादाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Noun
• Root: पाद (प्रातिपदिक)
• Form: समासः—तत्पुरुषः (क्वणन्-मञ्जीर-पादा = whose feet have tinkling anklets); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम्

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• रक्त: red
• रक्त: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रक्त (प्रातिपदिक)
• Form: प्रातिपदिक-रूपेण समासाङ्ग; ‘red’

• अङ्घ्रि: foot
• अङ्घ्रि: Visheshya (विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: अङ्घ्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रातिपदिक-रूपेण समासाङ्ग; ‘foot’

• तल: sole
• तल: Visheshya (विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: तल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूपेण समासाङ्ग; ‘sole’

• राजिताम्: shining/beautified
• राजिताम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: राज् (धातु) → राजित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समस्तपद-विशेषणम् (रक्त-अङ्घ्रि-तल-राजिता = shining with red soles)

Speaker

Sūta Gosvāmin (narrating to the sages at Naimiṣāraṇya, within the Rudra Saṃhitā narrative flow)

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Umāpati

Shakti Dimension

Shakti Form: Gaurī

Role: nurturing

Ritual Elements

Offering: dhupa

Characters & Entities

• Parvati
• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It portrays bhakti through sacred adornment—fragrance, purity, and beauty offered in reverence—indicating that devotion sanctifies the body and mind when directed toward Śiva-Śakti in a disciplined, worshipful spirit.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse reflects Saguna-mode worship: using tangible offerings (gandha like sandal, agaru, musk, and kuṅkuma) and auspicious adornment. Such external upacāras support inner concentration on the presence of Śiva (often through the Liṅga) and the grace of Śakti.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

It suggests gandha-upacāra (offering fragrances/pastes) and cultivating one-pointed reverence; practically, perform Shiva-puja with sandal paste and incense while repeating the Pañcākṣarī mantra “Om Namaḥ Śivāya,” keeping the mind steady and pure.