Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

पार्वत्याः तपः-परीक्षा (Śiva Tests Pārvatī’s Austerity)

जटिल उवाच । सख्येदं कथितं तत्र परिहासोनुमीयते । यथार्थं चेत्तदा देवी स्वमुखेनाभिभाषताम्

jaṭila uvāca | sakhyedaṃ kathitaṃ tatra parihāsonumīyate | yathārthaṃ cettadā devī svamukhenābhibhāṣatām

जटिल उवाच—सखि, अत्र कथितात् परिहासोऽनुमीयते। यथार्थं चेत् तदा देवी स्वमुखेनाभिभाषताम्।

जटिलःJaṭila (the ascetic)
जटिलः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootजटिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
सखिO friend
सखि:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन (Singular)
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd; Nom/Acc), एकवचन (Singular)
कथितम्(has been) told
कथितम्:
Kriya (क्रिया/Predicative participle)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘said/told’
तत्रthere/in that matter
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, स्थानवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
परिहासःa jest/mockery
परिहासः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपरिहास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
अनुमीयतेis inferred
अनुमीयते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु + मा (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (Passive)
यथार्थम्truthfully/as it really is
यथार्थम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootयथार्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
चेत्if
चेत्:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
Formअव्यय, शर्तार्थक निपात (conditional particle ‘if’)
तदाthen
तदा:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण/Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
देवीthe Goddess
देवी:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
स्वमुखेनwith her own mouth
स्वमुखेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य मुखम्)
अभिभाषताम्let her speak/address
अभिभाषताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि + भाष् (धातु)
Formलोट् (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; आज्ञार्थ (injunctive request)

Jaṭila

Tattva Level: pati

Shiva Form: Bhikṣāṭana

Shakti Form: Pārvatī

Role: teaching

P
Parvati

FAQs

It highlights discernment (viveka): sacred claims should be verified through direct truth, and the Goddess’ own word is treated as authoritative śakti—truth that removes doubt and steadies devotion.

By insisting on the Goddess’ direct declaration, the verse reinforces the Shaiva Purana’s emphasis on saguna revelation—devotees rely on the manifest divine (Śiva-Śakti) speaking and acting within the world to guide faith and right understanding.

No specific rite is prescribed; the takeaway is to ground practice in सत्य (truth) and śraddhā—approach mantra-japa (e.g., “Om Namaḥ Śivāya”) and worship with sincerity, avoiding superstition or mockery.