शिवपुत्रजननवर्णनम् — Description of the Birth/Manifestation of Śiva’s Son

Verse 1

ब्रह्मोवाच । तदाकर्ण्य महादेवो योगज्ञानविशारदः । त्यक्तकामो न तत्याज संभोगं पार्वतीभयात्

ब्रह्मोवाच । तदाकर्ण्य महादेवो योगज्ञानविशारदः । त्यक्तकामोऽपि न तत्याज संभोगं पार्वतीभयात् ॥

Verse 2

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखंडे शिवपुत्रजननवर्णनं नाम द्वितीयोऽध्यायः

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखण्डे शिवपुत्रजननवर्णनं नाम द्वितीयोऽध्यायः ॥

Verse 3

देवास्सर्वे प्रभुं दृष्ट्वा हरिणा च मया शिवम् । बभूबुस्सुखिनश्चाति तदा वै भक्तवत्सलम्

देवास्सर्वे प्रभुं दृष्ट्वा हरिणा च मया सह शिवं भक्तवत्सलं। तदा तेऽतिसुखिनो बभूवुः, स हि नित्यं भक्तेषु स्नेहवान्॥

Verse 4

इत्याकर्ण्य वचस्तेषां सुराणां भगवान्भवः । प्रत्युवाच विषण्णात्मा दूयमानेन चेतसा

इति तेषां सुराणां वचः श्रुत्वा भगवान् भवः। विषण्णात्मा दूयमानचेताः प्रत्युवाच तदा॥

Verse 5

प्रणम्य सुमहाप्रीत्या नतस्कंधाश्च निर्जराः । तुष्टुवुः शंकरं सर्वे मया च हरिणा मुने

सुमहाप्रीत्या प्रणम्य नतस्कन्धा अमराः सर्वे शङ्करं तुष्टुवुः; मया च हरिणा सह, मुने।

Verse 6

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो । अन्तर्यामी हि सर्वेषां सर्वं जानासि शंकर

देवा ऊचुः—देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो। सर्वेषामन्तर्यामी त्वं, शङ्कर सर्वं हि जानासि॥

Verse 7

देवकार्यं कुरु विभो रक्ष देवान् महेश्वर । जहि दैत्यान् कृपां कृत्वा तारकादीन् महाप्रभून्

देवकार्यं कुरु विभो, रक्ष देवान् महेश्वर। कृपां कृत्वा जहि दैत्यान् तारकादीन् महाप्रभून्॥

Verse 8

शिव उवाच । हे विष्णो हे विधे देवास्सर्वेषां वो मनोगतिः । यद्भावि तद्भवत्येव कोऽपि नो तन्निवारकः

शिव उवाच—हे विष्णो हे विधे, हे देवाः, वः सर्वेषां मनोगतिः विदिता; यद्भावि तद्भवत्येव, तन्निवारकोऽपि न कश्चन।

Verse 9

यज्जातं तज्जातमेव प्रस्तुतं शृणुताऽमराः । शिरस्तस्खलितं वीर्यं को ग्रहीष्यति मेऽधुना

यज्जातं तज्जातमेव प्रस्तुतं शृणुताऽमराः । शिरस्तस्खलितं वीर्यं को ग्रहीष्यति मेऽधुना

Verse 10

स गृह्णीयादिति प्रोच्य पातयामास तद्भुवि । अग्निर्भूत्वा कपोतो हि प्रेरितस्सर्वनिर्जरैः

स गृह्णीयादिति प्रोच्य पातयामास तद्भुवि । अग्निर्भूत्वा कपोतो हि प्रेरितस्सर्वनिर्जरैः

Verse 11

अभक्षच्छांभवं वीर्यं चंच्वा तु निखिलं तदा । एतस्मिन्नंतरे तत्राऽऽजगाम गिरिजा मुने

अभक्षच्छांभवं वीर्यं चंच्वा तु निखिलं तदा । एतस्मिन्नंतरे तत्राऽऽजगाम गिरिजा मुने

Verse 12

शिवागमविलंबे च ददर्श सुरपुंगवान् । ज्ञात्वा तद्वृत्तमखिलं महाक्रोधयुता शिवा

शिवागमविलंबे च ददर्श सुरपुंगवान् । ज्ञात्वा तद्वृत्तमखिलं महाक्रोधयुता शिवा

Verse 13

उवाच त्रिदशान् सर्वान् हरिप्रभृतिकांस्तदा

तदा हरिप्रभृतीन् सर्वान् त्रिदशान् सम्बोध्य उवाच सः ।

Verse 14

देव्युवाच । रे रे सुरगणास्सर्वे यूयं दुष्टा विशेषतः । स्वार्थसंसाधका नित्यं तदर्थं परदुःखदाः

देव्युवाच—रे रे सुरगणाः सर्वे, यूयं विशेषतो दुष्टाः। स्वार्थसंसाधका नित्यं, तदर्थं परदुःखदाः॥

Verse 15

स्वार्थहेतोर्महेशानमाराध्य परमं प्रभुम् । नष्टं चक्रुर्मद्विहारं वंध्याऽभवमहं सुराः

स्वार्थहेतोर्महेशानमाराध्य परमं प्रभुम्। नष्टं चक्रुर्मद्विहारं वन्ध्याऽभवमहं सुराः॥

Verse 16

मां विरोध्य सुखं नैव केषांचिदपि निर्जराः । तस्माद्दुःखं भवेद्वो हि दुष्टानां त्रिदिवौकसाम्

मां विरोध्य सुखं नैव केषांचिदपि निर्जराः। तस्माद्दुःखं भवेद्वो हि दुष्टानां त्रिदिवौकसाम्॥

Verse 17

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा विष्णुप्रमुखान् सुरान्सर्वान् शशाप सा । प्रज्वलंती प्रकोपेन शैलराजसुता शिवा

ब्रह्मोवाच—इत्युक्त्वा विष्णुप्रमुखान् सुरान् सर्वान् शशाप सा। प्रज्वलन्ती प्रकोपेन शैलराजसुता शिवा॥

Verse 18

पार्वत्युवाच । अद्यप्रभृति देवानां वंध्या भार्या भवन्त्विति । देवाश्च दुःखितास्संतु निखिला मद्विरोधिनः

पार्वत्युवाच—अद्यप्रभृति देवानां वन्ध्या भार्या भवन्त्विति। देवाश्च दुःखिताः सन्तु निखिला मद्विरोधिनः॥

Verse 19

ब्रह्मोवाच । इति शप्त्वाखिलान्देवान् विष्ण्वाद्यान्सकलेश्वरी । उवाच पावकं क्रुद्धा भक्षकं शिवरेतसः

ब्रह्मोवाच । एवमखिलान् देवान् विष्ण्वादीन् शप्त्वा सकलेश्वरी देवी क्रुद्धा पावकं प्रति उवाच—“त्वं शिवरेतसो भक्षकः नियुक्तः।”

Verse 20

पार्वत्युवाच । सर्वभक्षी भव शुचे पीडितात्मेति नित्यशः । शिवतत्त्वं न जानासि मूर्खोऽसि सुरकार्यकृत्

पार्वत्युवाच । हे शुचे, सर्वभक्षी भव; नित्यं ‘पीडितात्मा’ इति ख्यातो भव। शिवतत्त्वं न जानासि; मूर्खोऽसि, सुरकार्यकृत्।

Verse 21

रे रे शठ महादुष्ट दुष्टानां दुष्टबोधवान् । अभक्षश्शिववीर्यं यन्नाकार्षीरुचितं हि तत्

रे रे शठ महादुष्ट, दुष्टानां दुष्टबोधवान्! यत् त्वया शिववीर्यम् अभक्ष्यम् अपि भक्ष्यं कृतम्, तद् ह्यनुचितमेव।

Verse 22

ब्रह्मोवाच । इति शप्त्वा शिवा वह्निं सहेशेन नगात्मजा । जगाम स्वालयं शीघ्रमसंतुष्टा ततो मुने

ब्रह्मोवाच । इति वह्निं शप्त्वा शिवा सहेशेन नगात्मजा स्वालयं शीघ्रं जगाम, असंतुष्टा ततो मुने।

Verse 23

गत्वा शिवा शिवं सम्यक् बोधयामास यत्नतः । अजीजनत्परं पुत्रं गणेशाख्यं मुनीश्वर

गत्वा शिवा शिवं सम्यक् बोधयामास यत्नतः । ततः सा परमं पुत्रं गणेशाख्यं अजीजनत्, मुनीश्वर ॥

Verse 24

तद्वृत्तांतमशेषं च वर्णयिष्ये मुनेऽग्रतः । इदानीं शृणु सुप्रीत्या गुहोत्पत्तिं वदाम्यहम्

तद्वृत्तान्तमशेषं च मुनिश्रेष्ठ तवाग्रतः। इदानीं शृणु सुप्रीत्या गुहोत्पत्तिं वदाम्यहम्॥

Verse 25

पावकादितमन्नादि भुंजते निर्जराः खलु । वेदवाण्येति सर्वे ते सगर्भा अभवन्सुराः

पावकादितमन्नादि भुञ्जते निर्जराः खलु। वेदवाण्येति सर्वे ते सगर्भा अभवन् सुराः॥

Verse 26

ततोऽसहंतस्तद्वीर्यं पीडिता ह्यभवन् सुराः । विष्ण्वाद्या निखिलाश्चाति शिवाऽऽज्ञा नष्टबुद्धयः

ततोऽसहन्तस्तद्वीर्यं पीडिता ह्यभवन् सुराः। विष्ण्वाद्या निखिलाश्चाति शिवाज्ञा नष्टबुद्धयः॥

Verse 27

अथ विष्णुप्रभृतिकास्सर्वे देवा विमोहिताः । दह्यमाना ययुः शीघ्रं शरणं पार्वतीपतेः

अथ विष्णुप्रभृतिकाः सर्वे देवा विमोहिताः। दह्यमाना ययुः शीघ्रं शरणं पार्वतीपतेः॥

Verse 28

शिवालयस्य ते द्वारि गत्वा सर्वे विनम्रकाः । तुष्टुवुस्सशिवं शंभुं प्रीत्या सांजलयस्सुराः

शिवालयस्य तस्य द्वारं गत्वा सर्वे सुरा विनम्रकाः। प्रीत्या सांजलयः सन्तः सशिवं शम्भुमेव तुष्टुवुः।

Verse 29

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव गिरिजेश महाप्रभो । किं जातमधुना नाथ तव माया दुरत्यया

देवा ऊचुः—देवदेव महादेव गिरिजेश महाप्रभो। किं जातमधुना नाथ, तव माया दुरत्यया?

Verse 30

सगर्भाश्च वयं जाता दह्यमानाश्च रेतसा । तव शंभो कुरु कृपां निवारय दशामिमाम्

सगर्भाश्च वयं जाता दह्यमानाश्च रेतसा। तव शम्भो कुरु कृपां, निवारय दशामिमाम्।

Verse 31

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्याऽमरनुतिं परमेशश्शिवापतिः । आजगाम द्रुतं द्वारि यत्र देवाः स्थिता मुने

ब्रह्मोवाच—इत्याकर्ण्याऽमरनुतिं परमेशः शिवापतिः। द्रुतमाजगाम द्वारि यत्र देवाः स्थिताः मुने॥

Verse 32

आगतं शंकरं द्वारि सर्वे देवाश्च साच्युताः । प्रणम्य तुष्टुवुः प्रीत्या नर्तका भक्तवत्सलम्

द्वार्यागतं शंकरं दृष्ट्वा सर्वे देवाः साच्युताः। प्रणम्य प्रीत्या तुष्टुवुर्नर्तकं भक्तवत्सलम्॥

Verse 33

देवा ऊचुः । शंभो शिव महेशान त्वां नतास्स्म विशेषतः । रक्ष नश्शरणापन्नान्दह्यमानांश्च रेतसा

देवा ऊचुः—शंभो शिव महेशान, त्वां विशेषतो नताः स्म। रक्ष नः शरणापन्नान्, रेतसा दह्यमानान् च॥

Verse 34

इदं दुःखं हर हर भवामो हि मृता ध्रुवम् । त्वां विना कस्समर्थोऽद्य देवदुःखनिवा रणे

इदं दुःखं हर हर; भवामो हि मृता ध्रुवम्। त्वां विना कः समर्थोऽद्य देवदुःखनिवारणे रणे॥

Verse 35

ब्रह्मोवाच । इति दीनतरं वाक्यमाकर्ण्य सुरराट् प्रभुः । प्रत्युवाच विहस्याऽथ स सुरान् भक्तवत्सलः

ब्रह्मोवाच—एवं दीनतरं वाक्यमाकर्ण्य सुरराट् प्रभुः। भक्तवत्सलः स भगवान् विहस्य सुरान् प्रत्युवाच॥

Verse 36

शिव उवाच । हे हरे हे विधे देवास्सर्वे शृणुत मद्वचः । भविष्यति सुखं वोऽद्य सावधाना भवन्तु हि

शिव उवाच—हे हरे हे विधे देवाः सर्वे शृणुत मद्वचः। भविष्यति सुखं वोऽद्य सावधाना भवन्तु हि॥

Verse 37

एतद्वमत मद्वीर्यं द्रुतमेवाऽखिलास्सुराः । सुखिनस्तद्विशेषेण शासनान्मम सुप्रभो

एतद्वमत मद्वीर्यं वामभागसमुद्भवम्। मम शासनतः सर्वे सुराः शीघ्रं सुखिनो भवन्ति विशेषतः॥

Verse 38

ब्रह्मोवाच । इत्याज्ञां शिरसाऽधाय विष्ण्वाद्यास्सकलास्सुराः । अकार्षुर्वमनं शीघ्रं स्मरंतश्शिवमव्ययम्

ब्रह्मोवाच—इत्याज्ञां शिरसाधाय विष्ण्वाद्याः सकलाः सुराः। अकार्षुर्वमनं शीघ्रं स्मरन्तः शिवमव्ययम्॥

Verse 39

तच्छंभुरेतस्स्वर्णाभं पर्वताकारमद्भुतम् । अभवत्पतितं भूमौ स्पृशद् द्यामेव सुप्रभम्

ततः शम्भोः रेतः स्वर्णाभं पर्वताकारमद्भुतम्। भूमौ पतितमभवत्, सुप्रभं द्यामिवास्पृशत्॥

Verse 40

अभवन्सुखिनस्सर्वे सुरास्सर्वेऽच्युतादयः । अस्तुवन् परमेशानं शंकरं भक्तवत्सलम्

ततः सर्वे सुराः सुखिनोऽभवन्, अच्युतादयः सर्वे देवाः। ते परमेशानं शंकरं भक्तवत्सलं स्तुतिभिः समस्तुवन्॥

Verse 41

पावकस्त्वभवन्नैव सुखी तत्र मुनीश्वर । तस्याज्ञां परमोऽदाद्वै शंकरः परमेश्वरः

मुनीश्वर, तत्र पावकः किञ्चिदपि सुखी नाभवत्; तथापि परमेश्वरः शंकरः तस्याज्ञां परमादरात् स्वीकृत्य यथावत् अकरोत्।

Verse 42

ततस्सवह्निर्विकलस्सांजलिर्नतको मुने । अस्तौच्छिवं सुखी नात्मा वचनं चेदमब्रवीत्

ततः स वह्निः विकलः साञ्जलिर्नतको मुने; शिवं शुभं स्तुत्वा स्वान्तः सुखीभूत्वा इदं वचनम् अब्रवीत्।

Verse 43

अग्निरुवाच । देवदेव महेशान मूढोऽहं तव सेवकः । क्षमस्व मेऽपराधं हि मम दाहं निवारय

अग्निरुवाच— देवदेव महेशान, मूढोऽहं तव सेवकः; क्षमस्व मेऽपराधं हि, मम दाहं निवारय।

Verse 44

त्वं दीनवत्सल स्वामिञ्शंकरः परमेश्वरः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा पावको दीनवत्सलम्

त्वं दीनवत्सलः स्वामी शंकरः परमेश्वरः— इति प्रसन्नात्मा पावकः दीनवत्सलं प्रभुं प्रत्युवाच।

Verse 45

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य शुचेर्वाणीं स शंभुः परमेश्वरः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा पावकं दीनवत्सलः

ब्रह्मोवाच— इति शुचेर्वाणीम् आकर्ण्य स शंभुः परमेश्वरः; प्रसन्नात्मा दीनवत्सलः पावकं प्रत्युवाच।

Verse 46

शिव उवाच । कृतं त्वनुचितं कर्म मद्रेतो भक्षितं हि यत् । अतोऽनिवृत्तस्ते दाहः पापाधिक्यान्मदाज्ञया

शिव उवाच । कृतं त्वनुचितं कर्म मद्रेतो भक्षितं हि यत् । अतोऽनिवृत्तस्ते दाहः पापाधिक्यान्मदाज्ञया

Verse 47

इदानीं त्वं सुखी नाम शुचे मच्छरणागतः । अतः प्रसन्नो जातोऽहं सर्वं दुःखं विनश्यति

इदानीं त्वं सुखी नाम शुचे मच्छरणागतः । अतः प्रसन्नो जातोऽहं सर्वं दुःखं विनश्यति

Verse 48

कस्याश्चित्सुस्त्रियां योनौ मद्रेतस्त्यज यत्नतः । भविष्यति सुखी त्वं हि निर्दाहात्मा विशेषतः

कस्याश्चित्सुस्त्रियां योनौ मद्रेतस्त्यज यत्नतः । भविष्यति सुखी त्वं हि निर्दाहात्मा विशेषतः

Verse 49

ब्रह्मोवाच । शंभुवाक्यं निशम्येति प्रत्युवाच शनैः शुचिः । सांजलिर्नतकः प्रीत्या शंकरं भक्तशंकरम्

ब्रह्मोवाच । शंभुवाक्यं निशम्येति प्रत्युवाच शनैः शुचिः । सांजलिर्नतकः प्रीत्या शंकरं भक्तशंकरम्

Verse 50

दुरासदमिदं तेजस्तव नाथ महेश्वर । काचिन्नास्ति विना शक्त्या धर्तुं योनौ जगत्त्रये

दुरासदमिदं तेजस्तव नाथ महेश्वर । काचिन्नास्ति विना शक्त्या धर्तुं योनौ जगत्त्रये

Verse 51

इत्थं यदाऽब्रवीद्वह्निस्तदा त्वं मुनिसत्तम । शंकरप्रेरितः प्रात्थ हृदाग्निमुपकारकः

इत्थं यदाऽब्रवीद्वह्निस्तदा त्वं मुनिसत्तम । शंकरप्रेरितः प्रात्थ हृदाग्निमुपकारकः ॥

Verse 52

नारद उवाच । शृणु मद्वचनं वह्ने तव दाहहरं शुभम् । परमानंददं रम्यं सर्वकष्टनिवारकम्

नारद उवाच । शृणु मद्वचनं वह्ने तव दाहहरं शुभम् । परमानन्ददं रम्यं सर्वकष्टनिवारकम् ॥

Verse 53

कृत्वोपायमिमं वह्ने सुखी भव विदाहकः । शिवेच्छया मया सम्यगुक्तं तातेदमादरात्

कृत्वोपायमिमं वह्ने सुखी भव विदाहकः । शिवेच्छया मया सम्यगुक्तं तातेदमादरात् ॥

Verse 54

तपोमासस्नानकर्त्र्यस्त्रियो यास्स्युः प्रगे शुचे । तद्देहेषु स्थापय त्वं शिवरेतस्त्विदं महत्

हे शुचे, ये स्त्रियोऽत्र प्रगे तपोमासस्नानव्रतपरायणाः स्युः, तासां देहेषु त्वं शिवस्य महदिदं रेतोवीर्यं स्थापय।

Verse 55

ब्रह्मोवाच । तस्मिन्नवसरे तत्रा ऽगतास्सप्तमुनिस्त्रियः । तपोमासि स्नानकामाः प्रातस्सन्नियमा मुने

ब्रह्मोवाच—तस्मिन्नवसरे तत्र सप्तमुनिपत्न्यः समागताः। तपोमासे स्नानकामाः प्रातः सन्नियमाः, मुने, तत्रागमन्।

Verse 56

स्नानं कृत्वा स्त्रियस्ता हि महाशीतार्द्दिताश्च षट् । गंतुकामा मुने याता वह्निज्वालासमीपतः

स्नानं कृत्वा ताः स्त्रियः षट् महाशीतार्दितास्तदा । गन्तुकामाः मुने याता वह्निज्वालासमीपतः ॥

Verse 57

विमोहिताश्च ता दृष्ट्वारुन्धती गिरिशाज्ञया । निषिषेध विशेषेण सुचरित्र सुबोधिनी

तास्ताः स्त्रियो विमोहिताः दृष्ट्वा अरुन्धती गिरिशाज्ञया । विशेषेण दृढं निषिषेध, सुचरित्रा सुबोधिनी च सा ॥

Verse 58

ताः षड् मुनिस्त्रियो मोहाद्धठात्तत्र गता मुने । स्वशीतविनिवृत्त्यर्थं मोहिताः शिवमायया

मुनिवर, ताः षण्मुनिपत्न्यो मोहाद् हठात् तत्र गताः । स्वशीतविनिवृत्त्यर्थं शिवमायया मोहिताः ॥

Verse 59

तद्रेतःकणिकास्सद्यस्तद्देहान् विविशुर्मुने । रोमद्वाराऽखिला वह्निरभूद्दाहविवर्जितः

मुने, तद्रेतःकणिकाः सद्यस्तद्देहान् विविशुः । रोमद्वारैः समाविष्टो वह्निर्दाहविवर्जितोऽभवत् ॥

Verse 60

अंतर्धाय द्रुतं वह्निर्ज्वालारूपो जगाम ह । सुखी स्वलोकं मनसा स्मरंस्त्वां शंकरं च तम्

ततः स वह्निर्द्रुतमन्तर्धाय ज्वालारूपो जगाम ह । सुखी स्वलोकं जगाम, मनसा त्वां शंकरं स्मरन् ॥

Verse 61

सगर्भास्ताः स्त्रियस्साधोऽभवन् दाहप्रपीडिताः । जग्मुस्स्वभवनं तातारुंधती दुःखिताऽग्निना

सगर्भास्ताः स्त्रियः साधो दाहेन परिपीडिताः। स्वभवनं जग्मुरारुंधती च दुःखिताऽग्निना॥

Verse 62

दृष्ट्वा स्वस्त्रीगतिं तात नाथाः क्रोधाकुला द्रुतम् । तत्यजुस्ताः स्त्रियस्तात सुसंमंत्र्य परस्परम्

दृष्ट्वा स्वस्त्रीगतिं तात नाथाः क्रोधाकुला द्रुतम्। परस्परं सुसंमंत्र्य तत्यजुस्ताः स्त्रियस्तदा॥

Verse 63

अथ ताः षट् स्त्रियस्सर्वा दृष्ट्वा स्वव्यभिचारकम् । महादुःखान्वितास्ताताऽभवन्नाकुलमानसाः

अथ ताः षट् स्त्रियः सर्वाः स्वव्यभिचारकर्म दृष्ट्वा महादुःखसमाविष्टाः सञ्जाताकुलमानसाः।

Verse 64

तत्यजुश्शिव रेतस्तद्गर्भरूपं मुनिस्त्रियः । ता हिमाचलपृष्ठेऽथाभवन् दाहविवर्जिताः

मुनिपत्न्यस्तदा शिवरेतस्तद्गर्भरूपं त्यक्त्वा हिमाचलपृष्ठे दाहविवर्जिताः समभवन्।

Verse 65

असहञ्शिवरेतस्तद्धिमाद्रिः कंपमुद्वहन् । गंगायां प्राक्षिपत्तूर्णमसह्यं दाहपीडितः

तदसह्यं शिवरेतस्तद्धिमाद्रिः कम्पमुद्वहन् दाहपीडितो गङ्गायां तूर्णं प्राक्षिपत्।

Verse 66

गंगयाऽपि च तद्वीर्यं दुस्सहं परमात्मनः । निःक्षिप्तं हि शरस्तंबे तरंगैः स्वैर्मुनीश्वर

गङ्गयाऽपि च तद्वीर्यं दुःसहं परमात्मनः। निःक्षिप्तं हि शरस्तम्बे तरङ्गैः स्वैर्मुनीश्वर॥

Verse 67

पतितं तत्र तद्रेतो द्रुतं बालो बभूव ह । सुन्दरस्सुभगः श्रीमांस्तेजस्वी प्रीतिवर्द्धनः

पतिते तत्र तद्रेते क्षणादेव शिशुर्बभूव—सुन्दरः सुभगः श्रीमान् तेजस्वी प्रीतिवर्धनः।

Verse 68

मार्गमासे सिते पक्षे तिथौ षष्ठ्यां मुनीश्वर । प्रादुर्भावोऽभवत्तस्य शिवपुत्रस्य भूतले

मार्गशीर्षमासे सितपक्षे षष्ठ्यां तिथौ मुनीश्वर, शिवपुत्रस्य तस्य भूतले प्रादुर्भावोऽभवत्।

Verse 69

तस्मिन्नवसरे ब्रह्मन्न कस्माद्धिम शैलजा । अभूतः सुखिनौ तत्र स्वगिरौ गिरिशोऽपि च

तस्मिन्नवसरे ब्रह्मन्, कस्मादपि कारणादिव हिमशैलजा दुःखिता बभूव; स्वगिरौ गिरिशोऽपि न सुखी बभूव।

Verse 70

शिवाकुचाभ्यां सुस्राव पय आनन्दसंभवम् । तत्र गत्वा च सर्वेषां सुखमासीन्मुनेऽधिकम्

शिवायाः कुचाभ्यां पय आनन्दसम्भवं सुस्राव; तत्र गत्वा सर्वेषां सुखमभवत्, मुनेस्तु अधिकं हर्षः।

Verse 71

मंगलं चाऽभवत्तात त्रिलोक्यां सुखदं सताम् । खलानामभवद्विघ्नो दैत्यानां च विशेषतः

ततः तात, त्रिलोक्यां सतां सुखदं मङ्गलं समभवत्; खलानां तु विघ्नोऽभवत्, दैत्यानां च विशेषतः प्रतिकूलम्।

Verse 72

अकस्मादभवद्व्योम्नि परमो दुंदुभिध्वनिः । पुष्पवृष्टिः पपाताऽशु बालकोपरि नारद

अकस्माद् व्योम्नि परमो दुन्दुभिध्वनिरभवत्; नारद, बालकोपर्याशु पुष्पवृष्टिः पपात।

Verse 73

विष्ण्वादीनां समस्तानां देवानां मुनिसत्तम । अभूदकस्मात्परम आनन्दः परमोत्सवः

मुनिसत्तम, विष्ण्वादीनां समस्तानां देवानां मध्येऽकस्मात् परमानन्दः परमोत्सवश्च समभवत्।