
Sukta 8.89
Gautama (Gautama family context continues into 8.89 in many traditions; exact assignment should be confirmed in Anukramaṇī)
Trishtubh (probable; verify in critical edition)
अयं लघुस्तोत्रः मरुतो बृहतीं स्तुतिं गातुं आह्वयति, या वृत्रहणम् इन्द्रं प्रबोधयति, यथा स ज्योतिः, आपः, च विस्तीर्णं दीप्तं स्वः विमोचयेत्। मन्त्रेषु इन्द्रः साहसेन अग्रे गन्तुं, निरोधकं बलं विदारयितुं, तथा सूर्यापो ऋतं च सह प्रवर्तयन् जगतो धारणं प्रवर्तयितुं प्रेर्यते—सत्यं बृंहयन्त्यः शक्तयः सह गच्छन्ति। अस्य प्रयोजनं यज्ञीयं च (इन्द्रस्य जयाय वृष्ट्यै च तेजोवर्धनम्) अन्तःकरणीयं च (आलस्य-तमोभेदकं दैवं बलं प्रबोध्य प्रसादं प्रकाशं च जनयितुम्) इति।
Mantra 1
बृहदिन्द्राय गायत मरुतो वृत्रहन्तमम् । येन ज्योतिरजनयन्नृतावृधो देवं देवाय जागृवि ॥
हे मरुतः, इन्द्राय बृहद् स्तोत्रं गायथ—वृत्रहन्तमं तम् आवरणहन्तारम्। येन यूयं ज्योतिरजनयत, ऋतावृधः सन्तः—देवं देवाय (अस्मास्वन्तः) जाग्रत।
Mantra 2
अपाधमदभिशस्तीरशस्तिहाथेन्द्रो द्युम्न्याभवत् । देवास्त इन्द्र सख्याय येमिरे बृहद्भानो मरुद्गण ॥
स अभिशस्तीरशस्तिहा अपाधमत; अथ इन्द्रो द्युम्न्याभवत्। हे इन्द्र, देवास्ते सख्याय येमिरे—हे बृहद्भानो, मरुद्गणेन सह।
Mantra 3
प्र व इन्द्राय बृहते मरुतो ब्रह्मार्चत । वृत्रं हनति वृत्रहा शतक्रतुर्वज्रेण शतपर्वणा ॥
हे मरुतः, बृहते इन्द्राय वः ब्रह्म प्रार्चत। वृत्रहा शतक्रतुः शतपर्वणा वज्रेण वृत्रं हन्ति—शतशक्त्या धिया।
Mantra 4
अभि प्र भर धृषता धृषन्मनः श्रवश्चित्ते असद्बृहत् । अर्षन्त्वापो जवसा वि मातरो हनो वृत्रं जया स्वः ॥
धृषता धृषन्मनः अभि प्र भर; श्रवश्चित्ते बृहत् असत्। आपो जवसा अर्षन्तु; मातरः वि प्रसरन्तु। वृत्रं हन; स्वः जय।
Mantra 5
यज्जायथा अपूर्व्य मघवन्वृत्रहत्याय । तत्पृथिवीमप्रथयस्तदस्तभ्ना उत द्याम् ॥
यत् जायथाः अपूर्व्य मघवन् वृत्रहत्याय, तत् पृथिवीम् अप्रथयः; तत् उत द्याम् अस्तभ्नाः।
Mantra 6
तत्ते यज्ञो अजायत तदर्क उत हस्कृतिः । तद्विश्वमभिभूरसि यज्जातं यच्च जन्त्वम् ॥
तत् ते यज्ञः अजायत; तत् अर्कः उत हस्कृतिः। तेन विश्वम् अभिभूर् असि—यत् जातं यत् च जन्त्वम्।
Mantra 7
आमासु पक्वमैरय आ सूर्यं रोहयो दिवि । घर्मं न सामन्तपता सुवृक्तिभिर्जुष्टं गिर्वणसे बृहत् ॥
आमासु पक्त्वमैरयः; आ सूर्यं रोहयो दिवि। घर्मं न साम अन्तपता, सुवृक्तिभिर्जुष्टं गिर्वणसे बृहत् ऋतम्।
The Maruts are urged to sing a vast hymn to Indra, awakening the Vṛtra-slayer who brings forth light and strengthens truth (ṛta).
The hymn intensifies into direct imperatives: Indra is pressed to advance with daring mind; fame is to become vast; the waters and ‘Mothers’ are to surge and spread as obstruction is struck down.
The decisive breakthrough imagery: Vṛtra is to be slain and svaḥ (the luminous world) won—cosmic opening through force and right-ordered power.
Indra’s transformative capacity is affirmed: he ripens what is unripe, sets the Sun in heaven, and is pleased by well-made hymns—ending in sustained praise and divine welcome to the sacrificer’s speech.
bṛhad indrāya gāyata
hano vṛtraṃ jayā svaḥ
आमासु पक्वमैरय आ सूर्यं रोहयो दिवि । घर्मं न सामन्तपता सुवृक्तिभिर्जुष्टं गिर्वणसे बृहत् ॥Indra is the primary deity. The Maruts are closely involved as his allied storm-host and as the singers who help awaken and energize him.
It urges Indra to advance boldly, strike down Vṛtra (the power of obstruction), release the waters, bring forth light, and win svaḥ—the wide luminous realm.
Beyond a cosmic battle, it can be read as breaking inner blockage—fear, inertia, or confusion—so that clarity (light) and life-force (waters) can flow freely under the guidance of ṛta (right order).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.