Sukta 100
Sukta 7.100
Vasiṣṭha (traditional)
Vishnu
Triṣṭubh
एषः संक्षिप्तः त्रिष्टुभः सूक्तः सर्वव्यापिनं विष्णुं स्तौति—यः पृथिवीं विक्रम्य मनुष्यजीवनाय यज्ञकर्मणे च विस्तीर्णं ध्रुवं क्षेत्रं प्रतिष्ठापयति। वसिष्ठः पूजां प्रयोजनवतीं समीपगमनरूपां दर्शयति—दानेन स्तुत्या च वषट्कारैश्च—विष्णोः संरक्षणं स्वस्तिं क्षेमं च सुरक्षितं निवासस्थानं च याचमानः।
Mantras
Mantra 1
नू मर्तो दयते सनिष्यन्यो विष्णव उरुगायाय दाशत् । प्र यः सत्राचा मनसा यजात एतावन्तं नर्यमाविवासात् ॥
नू मर्तो दयते सनिष्यन्यो विष्णव उरुगायाय दाशत्। प्र यः सत्राचा मनसा यजात एतावन्तं नर्यमा विवासात्॥
Mantra 2
त्वं विष्णो सुमतिं विश्वजन्यामप्रयुतामेवयावो मतिं दाः । पर्चो यथा नः सुवितस्य भूरेरश्वावतः पुरुश्चन्द्रस्य रायः ॥
त्वं विष्णो सुमतिं विश्वजन्याम् अप्रयुताम् एवयावो मतिं दाः, यथा नः सुवितस्य भूरेः प्रचो याम; अश्वावतः पुरुचन्द्रस्य रायेः प्रचुरं धनं नः देहि।
Mantra 3
त्रिर्देवः पृथिवीमेष एतां वि चक्रमे शतर्चसं महित्वा । प्र विष्णुरस्तु तवसस्तवीयान्त्वेषं ह्यस्य स्थविरस्य नाम ॥
त्रिर्देव एष एतां पृथिवीं विचक्रमे, महित्वा शतर्चसं चकार। प्र विष्णुरस्तु तवसस्तवीयान्; ‘त्वेषः’ ह्यस्य स्थविरस्य नाम।
Mantra 4
वि चक्रमे पृथिवीमेष एतां क्षेत्राय विष्णुर्मनुषे दशस्यन् । ध्रुवासो अस्य कीरयो जनास उरुक्षितिं सुजनिमा चकार ॥
वि चक्रमे एष एतां पृथिवीं क्षेत्राय; विष्णुर्मनुषे दशस्यन्। ध्रुवासोऽस्य कीरयो जनासः; उरुक्षितिं सुजनिमां चकार।
Mantra 5
प्र तत्ते अद्य शिपिविष्ट नामार्यः शंसामि वयुनानि विद्वान् । तं त्वा गृणामि तवसमतव्यान्क्षयन्तमस्य रजसः पराके ॥
प्र तत्तेऽद्य शिपिविष्ट नाम आर्यः शंसामि, वयुनानि विद्वान् तव पथ्यानि ब्रवीमि। तं त्वा गृणामि तवसमतव्यं, अजय्यं, अस्य रजसः पराके क्षयन्तम्।
Mantra 6
किमित्ते विष्णो परिचक्ष्यं भूत्प्र यद्ववक्षे शिपिविष्टो अस्मि । मा वर्पो अस्मदप गूह एतद्यदन्यरूपः समिथे बभूथ ॥
किमित्ते विष्णो परिचक्ष्यं भूत्, यत् प्र ववक्षे—‘शिपिविष्टोऽस्मि’ इति। मा वर्पोऽस्मदप गूह एतत्, यदन्यरूपः समिथे बभूथ; तद्रूपान्तर-विजयं नः प्रकाशय।
Mantra 7
वषट् ते विष्णवास आ कृणोमि तन्मे जुषस्व शिपिविष्ट हव्यम् । वर्धन्तु त्वा सुष्टुतयो गिरो मे यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
वषट् ते विष्णवेऽहं करोमि; तन्मे जुषस्व शिपिविष्ट हव्यं। वर्धन्तु त्वां सुष्टुतयो गिरो मे; यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः।
Frequently Asked Questions
It teaches that Viṣṇu creates and stabilizes wide space for life and sacred work, and that sincere worship brings protection, well-being (svasti), and a secure dwelling.
The ‘strides’ symbolize Viṣṇu’s cosmic act of measuring out and establishing the world—making the earth a usable field (kṣetra) and giving people a firm, spacious foundation (urukṣiti).
Vaṣaṭ is a ritual exclamation used when making an offering into the fire; here it marks the moment of oblation and the request that Viṣṇu accept the offering and guard the worshippers with svasti.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.