Rig Veda 6.8.3: Mandala 6, Sukta 8, Mantra 3
Sukta 6.8
Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya)
Devata: Agni Vaiśvānara (with Mitra-function imagery)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
व्यस्तभ्नाद्रोदसी मित्रो अद्भुतोऽन्तर्वावदकृणोज्ज्योतिषा तमः । वि चर्मणीव धिषणे अवर्तयद्वैश्वानरो विश्वमधत्त वृष्ण्यम् ॥
Transliteration
vy àstabhnād ródasī mitró ádbhuto 'ntár-vāvad akṛṇoj jyótiṣā támaḥ | ví carmaṇīva dhiṣáṇe avartayad vaiśvānaráḥ víśvam adhatta vṛ́ṣṇyam ||
Translation
स अद्भुतो मित्र इव रोदसी व्यस्तभ्नात्; ज्योतिषा अन्तः तमो विददार। चर्मणीव प्रसार्य धिषणे अवर्तयत्; वैश्वानरो विश्वं वृष्ण्यं सृष्टौ अधत्त।
Word by Word
व्यस्तभ्नात्he propped apart / upheld
व्यस्तभ्नात्:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootस्तभ् (स्तम्भ्) धातु
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
Karma
TypeNoun
Rootरोदसी (प्रातिपदिक; द्वन्द्व-युगल ‘द्यावा-पृथिवी’)
मित्रःMitra
मित्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
अद्भुतःwondrous
अद्भुतः:
Kartā (विशेषण-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootअद्भुत (प्रातिपदिक)
अन्तर्वावत्having an interior / inwardly pervading
अन्तर्वावत्:
Karma (विशेषण-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootअन्तर् + वावत् (वावत् = ‘युक्त/समन्वित’ प्रकारक विशेषण)
अकृणोत्he made
अकृणोत्:
Kriyā (सहायक/अनु-क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ धातु
ज्योतिषाwith light
ज्योतिषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
तमःdarkness
तमः:
Karma
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
विapart, asunder
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/निपात)
चर्मणी(two) hides
चर्मणी:
Karma (उपमान-आधारः)
TypeNoun
Rootचर्मन् (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
धिषणेthe two (divine) powers / inspirations
धिषणे:
Karma
TypeNoun
Rootधिषणा (प्रातिपदिक)
अवर्तयत्he caused to turn/roll; he spread out
अवर्तयत्:
Kriyā
TypeVerb
Rootवृत्/वर्त् धातु (वर्तयति = causative)
वैश्वानरःVaiśvānara (Agni)
वैश्वानरः:
Kartā
TypeNoun
Rootवैश्वानर (प्रातिपदिक)
विश्वम्all; the whole
विश्वम्:
Karma
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
अधत्तhe placed / established
अधत्त:
Kriyā
TypeVerb
Rootधा धातु
वृष्ण्यम्manly power; heroic strength
वृष्ण्यम्:
Karma (विश्वम् इत्यस्य विशेषण/विधेय)
TypeNoun/Adjective
Rootवृष्ण्य (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.