Rig Veda 2.26.1 — Mandala 2, Sukta 26, Mantra 1
Sukta 2.26
Rishi: Gṛtsamada (Āṅgirasa) (traditional ascription for Mandala 2 hymns)
Devata: Brahmaṇaspati (Br̥haspati) as the power of the formative Word and right-discriminating will (implicit across RV 2.26)
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 2.26; verse-length and cadence align with triṣṭubh usage in this hymn)
Samhita Patha (Devanagari)
ऋजुरिच्छंसो वनवद्वनुष्यतो देवयन्निददेवयन्तमभ्यसत् । सुप्रावीरिद्वनवत्पृत्सु दुष्टरं यज्वेदयज्योर्वि भजाति भोजनम् ॥
Transliteration
ṛjúricchā́ṃso vanavad vanuṣyató deváyann íd adeva-yantám abhy àsat | suprāvī́r íd vanavat pṛtsú duṣṭáraṃ yajvā́ íd ayajyór ví bhajāti bhójanam ||
Translation
ऋजुरेव सत्यश्च वाक्—या देवयन्तं प्रयतमानं विजयीव जयति, सा देवयन्त्या एव शक्त्या निददेवयन्तम् अभ्यसति। सा दुष्टरेषु पृत्सु अपि सुप्रावीर्म् (समृद्धवीर्यं) वनवति; यज्वा अन्तर्यज्ञकर्ता यज्योरयज्योर् भोगनं वि भजति।
Word by Word
ऋजुःstraight, upright
ऋजुः:
Kartā (विशेषण-रूपेण कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootऋजु (प्रातिपदिक) < PIE *h₃reǵ- ‘सीधा/ऋजु’
इच्छंसःdesiring, seeking
इच्छंसः:
Kartā (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootइष्/इच्छ् (धातु) → इच्छन् (वर्तमान कृदन्त) + -स (प्रातिपदिक-प्रत्यय)
वनवत्like a forest; forest-like (abundantly)
वनवत्:
Adverbial (क्रियाविशेषणम्)
TypeAdjective
Rootवन (प्रातिपदिक) + -वत् (मतुप्)
वनुष्यतःof the woodman/forest-dweller
वनुष्यतः:
Adhikaraṇa/सम्बन्ध (सम्बन्ध-षष्ठी)
TypeNoun/Adjective
Rootवनुष्य (प्रातिपदिक; ‘वन-चर/वनवासी’ अर्थे)
देवयन्seeking the gods; pious
देवयन्:
Kartā (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootदेवय् (धातु ‘देवान् इच्छति/देवपूजां करोति’) → शतृ (वर्तमान कृदन्त)
नित्indeed, surely
नित्:
— (निपातः; बल/निश्चयार्थः)
TypeIndeclinable
Rootनित् (निपात; वेदिक अव्यय)
अदेवयन्तम्one who is not god-seeking; impious
अदेवयन्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअ- + देवयन्त (देवय् धातोः शतृ/शानच्-आधारित प्रातिपदिक)
अभिtowards, against
अभि:
— (उपसर्गः; अभिमुख्य/आक्रमणार्थः)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
असत्he attacked/went against; he was (in action)
असत्:
Kriyā
TypeVerb
Rootअस् (धातु) — लुङ्/इञ्ज्-आदेशयुक्तं वेदिक रूपम् (असत्) ‘आसीत्/अगच्छत्’
सुप्रावीःhaving good heroes; well-protecting
सुप्रावीः:
Kartā (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootसु- + प्रावी (प्रातिपदिक; ‘उत्तम-वीर/उत्तम-रक्षा’ भावे) अथवा प्राविन्/प्रावी (विशेषण)
इत्indeed, just
इत्:
— (निश्चय/एव-अर्थः)
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात; वेदिक)
वनवत्abundantly; like a forest
वनवत्:
Adverbial
TypeAdjective
Rootवन (प्रातिपदिक) + -वत्
पृत्सुin battles
पृत्सु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootपृत्/पृतना (प्रातिपदिक ‘युद्ध/सेना’)
दुष्टरम्hard to overcome
दुष्टरम्:
Karma (विशेष्यस्य)
TypeAdjective
Rootदुस्- + तर (तॄ/तॄ-भाव ‘तरति’ से; ‘दुस्तर’ प्रातिपदिक)
यज्वाthe sacrificer
यज्वा:
Kartā
TypeNoun
Rootयज् (धातु) → यज्वन् (कृदन्त/प्रातिपदिक)
इद्indeed
इद्:
—
TypeIndeclinable
Rootइद् (निपात; वेदिक)
अयज्योःof the two unworthy of sacrifice
अयज्योः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (used substantively)
Rootअ- + यज्य (यज् धातोः यत्-प्रत्यय ‘यज्य’ = ‘यज्ञार्ह’)
विapart, asunder
वि:
— (विभाग/विशेषार्थः)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
भजतिapportions, distributes
भजति:
Kriyā
TypeVerb
Rootभज् (धातु)
भोजनम्share, portion; enjoyment/food
भोजनम्:
Karma
TypeNoun
Rootभोज (प्रातिपदिक) < भुज्/भोज् ‘भोग/आहार’
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.