Rig Veda 10.63.3: Mandala 10, Sukta 63, Mantra 3
Sukta 10.63
Rishi: Likely a later mandala 10 family hymn; specific rishi attribution varies by Anukramaṇī for RV 10.63
Devata: Ādityas (with Aditi/Dyauḥ invoked as nourishing supports)
Chandas: Triṣṭubh (probable; needs metrical verification against pada-count)
Samhita Patha (Devanagari)
येभ्यो माता मधुमत्पिन्वते पयः पीयूषं द्यौरदितिरद्रिबर्हाः । उक्थशुष्मान्वृषभरान्त्स्वप्नसस्ताँ आदित्याँ अनु मदा स्वस्तये ॥
Transliteration
yébhyó mātā mádhumat pínvate páyaḥ pīyū́ṣaṃ dyáur áditiḥ ádribarhāḥ | uktháśuṣmān vṛṣabhárān svápnasas tā́n ādityā́n ánu madā svastáye ||
Translation
येभ्यो माता मधुमत् पयः—अमृतस्य पीयूषम्—पिन्वते, द्यौरदितिरद्रिबर्हाः (अद्रिं बर्हन्ती) च; उक्थशुष्मान् वृषभरान् स्वप्नसः तान् आदित्यान् अनु मदा—स्वस्तये।
Word by Word
येभ्यःto/for whom (to which ones)
येभ्यः:
सम्प्रदाय/सम्बन्ध (येषां प्रति/येभ्यः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य
माताthe mother
माता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
मधुमत्sweet, honeyed
मधुमत्:
कर्म (विशेष्य-विशेषणभावेन)
TypeAdjective
Rootमधुमत् (विशेषण-प्रातिपदिक)
पिन्वतेcauses to flow / makes abound
पिन्वते:
क्रिया
TypeVerb
Root√पिव्/पिन् (पिन्व्) ‘to swell, make flow, cause to abound’
पयःmilk
पयः:
कर्म
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
पीयूषम्nectar, rich milk
पीयूषम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपीयूष (प्रातिपदिक)
द्यौःHeaven (Sky)
द्यौः:
कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
अदितिःAditi
अदितिः:
कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
अद्रिबर्हाःhaving stone-like/rocky strength (rock-supporting)
अद्रिबर्हाः:
कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ/विशेषण)
TypeAdjective (epithet)
Rootअद्रि-बर्हस् (बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास; प्रातिपदिक)
उक्थशुष्मान्possessing the vigor of hymns (uktha-strengthened)
उक्थशुष्मान्:
कर्म (ताँ आदित्यान् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउक्थ-शुष्म (समास; प्रातिपदिक)
वृषभरान्bull-like, manly/strong
वृषभरान्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवृषभ-र (समास; प्रातिपदिक)
स्वप्नसःsleep-dispelling / dream-conquering (epithet)
स्वप्नसः:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective/Noun (epithet)
Rootस्वप्नस (प्रातिपदिक)
तान्those
तान्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आदित्यान्the Ādityas
आदित्यान्:
कर्म (तान् इत्यस्य अप्पोजिशन)
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
अनुafter, following
अनु:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय)
मदrejoice (in), be exhilarated
मद:
क्रिया
TypeVerb
Root√मद् ‘to rejoice, be exhilarated’
स्वस्तयेfor well-being, for welfare
स्वस्तये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootस्वस्ति (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.