Rig Veda 10.46.9: Mandala 10, Sukta 46, Mantra 9
Sukta 10.46
Devata: Agni (cosmogonic/anthropogonic birth of Agni)
Chandas: Trishtubh (probable; verse-level confirmation needed)
Samhita Patha (Devanagari)
द्यावा यमग्निं पृथिवी जनिष्टामापस्त्वष्टा भृगवो यं सहोभिः । ईळेन्यं प्रथमं मातरिश्वा देवास्ततक्षुर्मनवे यजत्रम् ॥
Transliteration
dyāvā́ yám agníṁ pṛthivī́ jánīṣṭām ā́pas tváṣṭā bhṛ́gavo yáṁ sáhobhiḥ | īḷényam prathamáṁ mātáriśvā devā́ḥ tatakṣur mánave yájatram ||
Translation
द्यावापृथिवी यम् अग्निं जजनाताम्; आपः त्वष्टा भृगवो यं सहोभिः अतक्षन्। ईळेन्यं प्रथमं देवा अतक्षुः; मातरिश्वा मनवे यजत्रं तम् अवहत्—मानवोन्नत्यर्थं वह्निम्।
Word by Word
द्यावाthe two (Heavens), Heaven-and-...
द्यावा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक: द्यौ/दिव्)
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni (fire)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
पृथिवीEarth
पृथिवी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
जनिष्टाम्(they two) produced/bore
जनिष्टाम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootजन्
आपःthe Waters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
त्वष्टाTvaṣṭṛ (the divine artisan)
त्वष्टा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootत्वष्टृ (प्रातिपदिक)
भृगवःthe Bhṛgus (seer-clan)
भृगवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक)
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सहोभिःwith (their) powers/might
सहोभिः:
करण
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
ईळेन्यम्praiseworthy
ईळेन्यम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootईळेन्य (प्रातिपदिक; from √ईळ्/ईड् ‘to praise’)
प्रथमम्first
प्रथमम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
मातरिश्वाMātariśvan (wind/fire-bringer)
मातरिश्वा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमातरिश्वन् (प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
ततक्षुःthey fashioned/hewed
ततक्षुः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootतक्ष्
मनवेfor Manu
मनवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
यजत्रम्worthy of worship
यजत्रम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयजत्र (प्रातिपदिक; ‘worthy of worship’)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.