Sukta 33
Sukta 10.33
Pūṣan (inner guide) with Viśve Devāḥ as protectors
अस्मिन् सूक्ते पूषा ‘अन्तः’ धार्यः अन्तर्नियन्ता मार्गदर्शकः रूपेण निरूप्यते, विश्वे देवाः च समष्टिरूपेण रक्षकाः सन्तो भयात् शत्रुभ्यश्च परित्राणं कुर्वन्ति। यात्रारक्षणविषयः प्रसङ्गः नीतिशिक्षया सह संयुज्यते—देवानां व्रतम् (ऋतधर्मम्) नातिक्रामेत्; यथायोग्येन युज्येन, अर्थात् दिव्यव्यवस्थायां शिस्तयुक्तेन समन्वयेन, एव सत्यं विस्तारः सिद्ध्यति।
Mantras
Mantra 1
प्र मा युयुज्रे प्रयुजो जनानां वहामि स्म पूषणमन्तरेण । विश्वे देवासो अध मामरक्षन्दुःशासुरागादिति घोष आसीत् ॥
जनानां प्रयुजः मां प्रायुञ्जत; अहं पूषणम् अन्तरेण वहामि स्म। ततः सर्वे देवाः माम् अरक्षन्—“दुःशासुर् आगात्” इति घोषः आसीत्।
Mantra 2
सं मा तपन्त्यभितः सपत्नीरिव पर्शवः । नि बाधते अमतिर्नग्नता जसुर्वेर्न वेवीयते मतिः ॥
मम पर्शवोऽभितः मां तपन्ति सपत्नीरिव। अमतिः मां निबाधते—नग्नता जासुश्च; मम मतिः भयवद् न वेवीयते।
Mantra 3
मूषो न शिश्ना व्यदन्ति माध्य स्तोतारं ते शतक्रतो । सकृत्सु नो मघवन्निन्द्र मृळयाधा पितेव नो भव ॥
मूषा इव मे बलं शिश्ना व्यदन्ति—हे शतक्रतो, तव स्तोतारम्। सकृदपि नो मघवन्निन्द्र मृळय; अथ पितेव नो भव।
Mantra 4
कुरुश्रवणमावृणि राजानं त्रासदस्यवम् । मंहिष्ठं वाघतामृषिः ॥
ऋषिः कुरुश्रवणं त्रासदस्यवं राजानमावृणीत—वाघतां प्रति मंहिष्ठम्।
Mantra 5
यस्य मा हरितो रथे तिस्रो वहन्ति साधुया । स्तवै सहस्रदक्षिणे ॥
यस्य रथे तिस्रो हरितो वहन्ति साधुया—स सहस्रदक्षिणः स्तवैः स्तूयताम्।
Mantra 6
यस्य प्रस्वादसो गिर उपमश्रवसः पितुः । क्षेत्रं न रण्वमूचुषे ॥
यस्य प्रस्वादसो गिर उपमश्रवसः पितुः पुत्रस्य, ता गिरः क्षेत्रं न रण्वम् ऊचुषे—विस्तीर्णं वर्धनभूमिमिव, यत्रात्मवृद्धिः।
Mantra 7
अधि पुत्रोपमश्रवो नपान्मित्रातिथेरिहि । पितुष्टे अस्मि वन्दिता ॥
इहागच्छ, हे पुत्रोपमश्रवः, मित्रातिथेर्नपात्; पितुष्टे अधिष्ठाय अहं वन्दिता, ते नमः समर्पयामि।
Mantra 8
यदीशीयामृतानामुत वा मर्त्यानाम् । जीवेदिन्मघवा मम ॥
यदीशीया अमृतानाम् उत वा मर्त्यानाम्, तदा मम अन्तः मघवा जीवेद् एव; स पूर्णतापतिः आत्मजीवनं धारयतु।
Mantra 9
न देवानामति व्रतं शतात्मा चन जीवति । तथा युजा वि वावृते ॥
यो देवानाम् व्रतम् अतिक्रामति, स शतात्मापि न जीवति। केवलं सम्यग्युजा—सम्यक्-योजनेन—सत्यभवने विस्तीर्णो भवति।
Frequently Asked Questions
Pūṣan is the Vedic guide of paths and safe passages. In this hymn he is presented as an inner guide—something the worshipper ‘carries within’ while moving through danger.
The Viśve Devāḥ are the ‘All-Gods,’ a collective form of divine protection. They represent the unified powers that guard the worshipper when threats arise and when one stays aligned with ṛta.
It teaches that no one truly thrives by crossing the gods’ law (vrata). Real growth and freedom come from ‘right yoking’—disciplined alignment of action and mind with divine order.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.