Rig Veda 10.24.3: Mandala 10, Sukta 24, Mantra 3
Sukta 10.24
Rishi: Vimadá (traditional)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; unverified)
Samhita Patha (Devanagari)
यस्पतिर्वार्याणामसि रध्रस्य चोदिता । इन्द्र स्तोतॄणामविता वि वो मदे द्विषो नः पाह्यंहसो विवक्षसे ॥
Transliteration
yás patír vā́ryāṇām ási radhrásya coditā́ | índra stotṝṇām avitā́ ví vo máde dvíṣo naḥ pā́hy áṃhasaḥ vívakṣase ||
Translation
त्वं वरणीयानां वर्याणाम् अधिपतिरसि, रध्रस्यापि चोदिता। इन्द्र स्तोतॄणामविता, स्वमदे नः द्विषः च अंहसश्च पालय; त्वं हि अस्माकं भावस्य विवक्षसे।
Word by Word
यःwho
यः:
सम्बन्ध/विशेष्य (यः = ‘who’, relative)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पतिःlord, master
पतिः:
कर्तृ (यः पतिः … असि)
TypeNoun
Rootपति- (प्रातिपदिक) < √पा (पालने) (निरुक्त-सम्बन्ध)
वार्याणाम्of the precious things/treasures
वार्याणाम्:
सम्बन्ध (पतिः कस्य? वार्याणाम्)
TypeNoun/Adjective (used substantively)
Rootवार्य- (विशेषण/नाम) < वरीयस्/वर् (वरणे) (धन/वरणीय)
असिyou are
असि:
अस्ति-क्रिया (copula)
TypeVerb
Root√अस् (भू-सत्तायाम्)
रध्रस्यof the needy/poor (or: of the weak/afflicted)
रध्रस्य:
सम्बन्ध (चोदिता कस्य? रध्रस्य)
TypeNoun
Rootरध्र- (प्रातिपदिक)
चोदिताimpeller, instigator
चोदिता:
कर्तृ (यः … चोदिता)
TypeNoun (agent)
Root√चुद् (प्रेरणे) → चोदितृ- (कृदन्त, तृच्)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र- (देवनाम-प्रातिपदिक)
स्तोतॄणाम्of the praisers
स्तोतॄणाम्:
सम्बन्ध (अविता कस्य? स्तोतॄणाम्)
TypeNoun
Rootस्तोतृ- (प्रातिपदिक) < √स्तु (स्तुतौ)
अविताprotector
अविता:
कर्तृ (यः … अविता)
TypeNoun (agent)
Root√अव् (रक्षणे) → अवितृ- (कृदन्त, तृच्)
विapart, away; intensifier
वि:
क्रियाविशेषण (पाहि/विवक्षसे इत्यादि-क्रियायोगे)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/निपात)
वःof you (plural)
वः:
सम्बन्ध (नः/वः = ‘of us/you(pl.)’; here: ‘of you (pl.)’ in the transmitted text)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
मदेin exhilaration, in (soma-)intoxication
मदे:
अधिकरण (मदे = ‘in exhilaration/at the soma-rapture’)
TypeNoun
Rootमद- (प्रातिपदिक) < √मद् (हर्षे/मदे)
द्विषःhaters, enemies
द्विषः:
कर्म (पा- ‘protect (us) from whom?’)
TypeNoun
Rootद्विष्- (प्रातिपदिक) < √द्विष् (द्वेषे)
नःus
नः:
कर्म/सम्प्रदान (पाहि नः = protect us)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
पाहिprotect
पाहि:
क्रिया
TypeVerb
Root√पा (पालने/रक्षणे)
अंहसःfrom distress/sin
अंहसः:
अपादान (कस्मात्? अंहसः = from sin/distress)
TypeNoun
Rootअंहस्- (प्रातिपदिक)
विवक्षसेyou wish/are eager (to convey/bring forth)
विवक्षसे:
क्रिया (इन्द्रस्य प्रवृत्तिः: ‘you strive/are eager’)
TypeVerb
Root√वच् (वचने) with desiderative? / or √वक्ष् (वहने) — here: vi-√वक्ष् (to carry/bring forth) in middle
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.