Sukta 106
Sukta 10.106
Dual divinities (likely the Aśvins, though not explicitly named in the provided verse)
अयं सूक्तः यमलदैवीशक्त्योः—अश्विनौ इति बोध्यमानयोः—आह्वानम्। तौ रथेनागत्य प्रेरितां मतिं प्रसारयताम्, कुशलकाराविव प्राणशक्तीः प्रवर्तयतामिति प्रार्थ्यते। तयोः शीघ्रं समञ्जसं च कर्म स्तूयते; वाजं हर्षं च, तथा ‘अजरं’ प्राणबलवृद्धिं याचते; अन्ते च उपासकस्य गूढतमं कामं पूरयतामिति निवेदयति।
Mantras
Mantra 1
उभा उ नूनं तदिदर्थयेथे वि तन्वाथे धियो वस्त्रापसेव । सध्रीचीना यातवे प्रेमजीगः सुदिनेव पृक्ष आ तंसयेथे ॥
उभा उ नूनं तदिदर्थयेथे वि तन्वाथे धियो वस्त्रापसेव । सध्रीचीना यातवे प्रेमजीगः सुदिनेव पृक्ष आ तंसयेथे ॥
Mantra 2
उष्टारेव फर्वरेषु श्रयेथे प्रायोगेव श्वात्र्या शासुरेथः । दूतेव हि ष्ठो यशसा जनेषु माप स्थातं महिषेवावपानात् ॥
उष्टार इव फर्वरेषु श्रयेथे, प्रायोगे इव श्वात्र्या शासुरेथः। दूतेव हि स्थो यशसा जनेषु; मा अप स्थातं महिषेवा अवपानात्॥
Mantra 3
साकंयुजा शकुनस्येव पक्षा पश्वेव चित्रा यजुरा गमिष्टम् । अग्निरिव देवयोर्दीदिवांसा परिज्मानेव यजथः पुरुत्रा ॥
साकंयुजा शकुनस्येव पक्षा, पश्वेव चित्रा यजुरा गमिष्टम्। अग्निरिव देवयोर्दीदिवांसौ, परिज्मानेव यजथः पुरुत्रा॥
Mantra 4
आपी वो अस्मे पितरेव पुत्रोग्रेव रुचा नृपतीव तुर्यै । इर्येव पुष्ट्यै किरणेव भुज्यै श्रुष्टीवानेव हवमा गमिष्टम् ॥
आपी वो अस्मे पितरेव पुत्रे, उग्रेव रुचा नृपतीव तुर्यै। इर्येव पुष्ट्यै किरणेव भुज्यै, श्रुष्टीवानेव हवमा गमिष्टम्॥
Mantra 5
वंसगेव पूषर्या शिम्बाता मित्रेव ऋता शतरा शातपन्ता । वाजेवोच्चा वयसा घर्म्येष्ठा मेषेवेषा सपर्या पुरीषा ॥
वंसगेव यूयं पूषर्याः शिम्बाताः—पोषयितारो दृढाश्च; मित्रेव ऋते सत्याः, शतरा शातपन्तः शतगुणान् प्रतिरोधान् प्रहृत्य निघ्नन्तः। वाजेवोच्चा वयसा बलैः समुन्नमथ, घर्म्येष्ठा उष्णतमे तपसि दीप्ताः; मेषेवे षा सपऱ्या—वेगवती ऊर्जा, पूरिषा पूर्णा समृद्धा च।
Mantra 6
सृण्येव जर्भरी तुर्फरीतू नैतोशेव तुर्फरी पर्फरीका । उदन्यजेव जेमना मदेरू ता मे जराय्वजरं मरायु ॥
हे अश्विनौ, सृण्येव जर्भरी तुर्फरीतू—सुनिर्मित-यन्त्रवत् शक्तीः कम्पयथः; नैतोशेव तुर्फरी पर्फरीका—कुशल-सारथिवत् शीघ्रान् बलान् नयथः। उदन्यजेव जेमना मदेरू—आपोभिः जयिन इव जयथः, सत्त्वं चानन्द-मदेन मादयथः। ता मे जराय्वजरं मरायु—कालक्षयैरनवसादिनीं जीवनशक्तिं प्रयच्छताम्।
Mantra 7
पज्रेव चर्चरं जारं मरायु क्षद्मेवार्थेषु तर्तरीथ उग्रा । ऋभू नापत्खरमज्रा खरज्रुर्वायुर्न पर्फरत्क्षयद्रयीणाम् ॥
हे उग्रावश्विनौ, पज्रेव चर्चरं—दृढायुधवत् सत्त्वस्य प्रतिरोधि-ग्रन्थीन् मथथः; क्षद्मेव अर्थेषु तर्तरीथः—अस्माकं प्रयोजनेषु मार्गं तरयथः। ऋभू नापत्खरमज्रा खरज्रुरिव—ऋभूणां कौशलवत् रूक्षबलेनागच्छथः; वायुरिव पर्फरत् क्षयद्रयीणाम्—योऽस्माकं रयीं क्षपयति तं क्षयं निवारयथः, यथा नः अन्तर्धनं वर्धते।
Mantra 8
घर्मेव मधु जठरे सनेरू भगेविता तुर्फरी फारिवारम् । पतरेव चचरा चन्द्रनिर्णिङ्मनऋङ्गा मनन्या न जग्मी ॥
घर्म इव उष्णदीप्त्या, जठरे मधु इव—त्वं सनेरू (आनन्दं) स्थापयसि वर्धयसि च। भगेविता (भगदातृ) भूत्वा तुर्फरीं (शीघ्रगतिं) फारिवारं (सज्जीकरणं) करोषि। पतरेव चचरा—खग इव विचरसी—चन्द्रनिर्णिङ् (दीप्तस्वरूपः) सन्; मनसः शृङ्गिणीं शक्तिं (तीक्ष्णां प्रज्ञाबलम्) उन्नयसी, यथा सा स्वयात्रात् न जग्मीत् (न विच्यवेत)।
Mantra 9
बृहन्तेव गम्भरेषु प्रतिष्ठां पादेव गाधं तरते विदाथः । कर्णेव शासुरनु हि स्मराथोंऽशेव नो भजतं चित्रमप्नः ॥
बृहन्त इव गम्भरेषु दृढां प्रतिष्ठां स्थापयसि; पाद इव गाधं दुष्पारं तरणं नः करोषि। कर्ण इव शासुर् (गुरोः) वचोऽनु—हि स्मराथः—अस्माकं ह्वानं स्मृत्वा प्रत्यवदथः। अंश इव नः भजतं चित्रम् अप्नः—नानाविधानि साधनकर्माणि, आत्मसिद्धेः अद्भुतफलानि।
Mantra 10
आरङ्गरेव मध्वेरयेथे सारघेव गवि नीचीनबारे । कीनारेव स्वेदमासिष्विदाना क्षामेवोर्जा सूयवसात्सचेथे ॥
आरङ्गर इव मध्व् एरयथे—मधुरतां प्रवर्तयसि; सारघ इव गवि नीचीनबारे—सत्त्वगौः मध्ये गभीरं नयसी। कीनार इव स्वेदम् आसिष्विदानः—प्रयत्नस्वेदं सम्यक् प्रवाहयसि; क्षामेव ऊर्जासूयवसात् सचेथे—पृथिवीव बलात् सुयवसैः सह योजयसि, अस्मान् पोषणेन संयुनक्ति।
Mantra 11
ऋध्याम स्तोमं सनुयाम वाजमा नो मन्त्रं सरथेहोप यातम् । यशो न पक्वं मधु गोष्वन्तरा भूतांशो अश्विनोः काममप्राः ॥
ऋध्याम स्तोमं सनुयाम वाजम्। आ नो मन्त्रं सरथेह उप यातम्। यशो न पक्वं मधु गोष्वन्तरा भूतांशो अश्विनोः काममप्राः॥
Frequently Asked Questions
They are best understood as the Aśvins, the Divine Twins, because the hymn uses typical Aśvin themes: swift chariot-arrival, healing help, and renewal of vitality.
It asks for vāja (strength and plenitude), refreshed and energized life-force, protection on the journey of life, and the fulfilment of a sincere desire (kāma) aligned with well-being.
It is especially suited for dawn or early morning, and also before travel, during healing intentions, or at the start of an important undertaking needing clarity and renewed strength.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.