Rig Veda 10.101.6: Mandala 10, Sukta 101, Mantra 6

Sukta 10.101

Devata: Waters/forces of increase; the governed movement (reins) as divine guidance within the act

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 10.101 opening)

Samhita Patha (Devanagari)

इष्कृताहावमवतं सुवरत्रं सुषेचनम् । उद्रिणं सिञ्चे अक्षितम् ॥

Transliteration

iṣkṛtāhāvam avataṃ suvaratraṃ suṣecanam | udriṇaṃ siñce akṣitam ||

Translation

इष्कृत-आहावे सति अवतः सुवरात्रः सुषेचनः भवति। तदा उद्रिणं सिञ्च—अक्षितम् अक्षयम्—यथा अन्तःसमृद्धिः स्थिरा भवेत्।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इष्कृताः: well-prepared / well-made
• इष्कृताः: विशेषण (कर्तृ/कर्म-सम्बन्धे) — (अन्तर्निहित) ‘(यूयम्/ते)’
• Type: Adjective
• Root: इष्कृत (प्रातिपदिक; इष् + कृत, कृत-प्रत्यय) अथवा इष्कृ (धातु) + क्त

• हावम्: invocation, call
• हावम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: हाव (प्रातिपदिक; √ह्वा ‘आह्वाने’ से भाव/कर्म-नाम)

• अवतं: pit, well, hollow
• अवतं: कर्म
• Type: Noun
• Root: अवत (प्रातिपदिक; √अव्/√अव ‘रक्षणे/अवने’ से)

• सुवरत्रम्: with a good rope / well-roped
• सुवरत्रम्: विशेषण (कर्मणि)
• Type: Adjective
• Root: सुवरत्र (प्रातिपदिक; सु- + वरत्र ‘रस्सी/बन्धन’)

• सुषेचनम्: good for pouring/sprinkling; well-irrigating
• सुषेचनम्: विशेषण (कर्मणि)
• Type: Adjective
• Root: सुषेचन (प्रातिपदिक; सु- + सेचन ‘सिञ्चन/स्रवण-साधन’)

• उद्रिणम्: watery; containing water
• उद्रिणम्: विशेषण (कर्मणि)
• Type: Adjective
• Root: उद्रिण (प्रातिपदिक; उद्रि/उद्रिन् ‘जलाशय/उदक-सम्बन्धी’ से)

• सिञ्चे: pour! sprinkle!
• सिञ्चे: क्रिया (कर्तृ: त्वम्/यूयम्; कर्म: अक्षितम्/अवतं इत्यादि)
• Type: Verb
• Root: √सिच् (सिञ्चति) ‘सिञ्चने’

• अक्षितम्: unwasted, undiminished; inexhaustible
• अक्षितम्: कर्म (यत् सिञ्च्यते) / विशेष्य
• Type: Adjective
• Root: अक्षित (प्रातिपदिक; √क्षि ‘क्षये’ + नञ्/अ-?; ‘अ-’ उपसर्ग/निषेध + क्त)