Sukta 128
Sukta 1.128
Kutsa Āṅgirasa (traditional for the section; RV 1.128 also Agni hymn in the same family transmission)
Agni
Triṣṭubh
ऋग्वेदस्य १.१२८ सूक्तम् अग्निसूक्तम् अस्ति। अत्र अग्निर्दोषरहितो होतृरूपेण प्रतिष्ठाप्यते—मनुष्येभ्यो जातः, इळायाः यज्ञासने निषण्णः, देवमानुषयोर्मध्ये हविर्वाहनाय मैत्रीवहनाय च सज्जः। तस्य ऋतपालनं (स्वधर्मनिष्ठा), धनकीर्त्यावहशक्तिः, बाह्योपद्रवेभ्यः—शत्रुवाक्येभ्यः, कुटिलहिंसायाः, पापाच्च—रक्षणं च स्तूयते। अन्ते समुदायेन अग्निः प्रियः विवेकी दूतः सर्वज्ञो द्रष्टा च इवाभिषिच्यते; यं देवाः अपि पवित्रैः स्तोत्रैः सहाय्यार्थं आह्वयन्ति।
Mantras
Mantra 1
अयं जायत मनुषो धरीमणि होता यजिष्ठ उशिजामनु व्रतमग्निः स्वमनु व्रतम् । विश्वश्रुष्टिः सखीयते रयिरिव श्रवस्यते । अदब्धो होता नि षददिळस्पदे परिवीत इळस्पदे ॥
अयं जायते मनुषो धरीमणि—होता यजिष्ठ उशिजामनु व्रतम्; अग्निः स्वमनु व्रतम्। विश्वश्रुष्टिः सखीयते, रयिरिव श्रवस्यते। अदब्धो होता नि षदति इळस्पदे, परिवीत इळस्पदे।
Mantra 2
तं यज्ञसाधमपि वातयामस्यृतस्य पथा नमसा हविष्मता देवताता हविष्मता । स न ऊर्जामुपाभृत्यया कृपा न जूर्यति । यं मातरिश्वा मनवे परावतो देवं भाः परावतः ॥
तं यज्ञसाधम् अपि वातयामसि ऋतस्य पथा नमसा हविष्मता—देवताता हविष्मता। स न ऊर्जाम् उपाभृत्य उप स्थापयति; तया कृपा न जूर्यति। यं मातरिश्वा मनवे परावतः देवं भाः परावतः।
Mantra 3
एवेन सद्यः पर्येति पार्थिवं मुहुर्गी रेतो वृषभः कनिक्रदद्दधद्रेतः कनिक्रदत् । शतं चक्षाणो अक्षभिर्देवो वनेषु तुर्वणिः । सदो दधान उपरेषु सानुष्वग्निः परेषु सानुषु ॥
एवेन सद्यः पर्येति पार्थिवं; मुहुर्गी रेतो वृषभः कनिक्रदत्—दधद्रेतः कनिक्रदत्। शतं चक्षाणो अक्षभिर्देवो वनेषु तुर्वणिः। सदो दधान उपरेषु सानुषु, अग्निः परेषु सानुषु।
Mantra 4
स सुक्रतुः पुरोहितो दमेदमेऽग्निर्यज्ञस्याध्वरस्य चेतति क्रत्वा यज्ञस्य चेतति । क्रत्वा वेधा इषूयते विश्वा जातानि पस्पशे । यतो घृतश्रीरतिथिरजायत वह्निर्वेधा अजायत ॥
स सुकृतुः पुरोहितो दमे-दमेऽग्रिर्दमे दमे यज्ञस्याध्वरस्य चेतति क्रत्वा यज्ञस्य चेतति। क्रत्वा वेधा इषूयते विश्वा जातानि पस्पशे। यतो घृतश्रीरतिथिरजायत वह्निर्वेधा अजायत॥
Mantra 5
क्रत्वा यदस्य तविषीषु पृञ्चतेऽग्नेरवेण मरुतां न भोज्येषिराय न भोज्या । स हि ष्मा दानमिन्वति वसूनां च मज्मना । स नस्त्रासते दुरितादभिह्रुतः शंसादघादभिह्रुतः ॥
क्रत्वा यदस्य तविषीषु पृञ्चतेऽग्नेरवेण मरुतां न भोज्ये षिराय न भोज्या। स हि ष्मा दानमिन्वति वसूनां च मज्मना। स नस्त्रासते दुरितादभिह्रुतः शंसादघादभिह्रुतः॥
Mantra 6
विश्वो विहाया अरतिर्वसुर्दधे हस्ते दक्षिणे तरणिर्न शिश्रथच्छ्रवस्यया न शिश्रथत् । विश्वस्मा इदिषुध्यते देवत्रा हव्यमोहिषे । विश्वस्मा इत्सुकृते वारमृण्वत्यग्निर्द्वारा व्यृण्वति ॥
विश्वो विहाया अरतिरसुर् वसुर् दधे हस्ते दक्षिणे तरणिर्न शिश्रथच्छ्रवस्यया न शिश्रथत्। विश्वस्मा इदिषुध्यते देवत्रा हव्यं ओहिषे। विश्वस्मा इत्सुकृते वारमृण्वत्यग्निर्द्वारा व्यृण्वति॥
Mantra 7
स मानुषे वृजने शंतमो हितोऽग्निर्यज्ञेषु जेन्यो न विश्पतिः प्रियो यज्ञेषु विश्पतिः । स हव्या मानुषाणामिळा कृतानि पत्यते । स नस्त्रासते वरुणस्य धूर्तेर्महो देवस्य धूर्तेः ॥
स मानुषे वृजने शन्तमो हितोऽग्निर्यज्ञेषु जेन्यो न विश्पतिः प्रियो यज्ञेषु विश्पतिः। स हव्या मानुषाणाम् इळाकृतानि सुकृतानि च कर्माणि पत्यते। स नो वरुणस्य धूर्तेः, महतो देवस्य धूर्तेश्च, त्रासते रक्षति।
Mantra 8
अग्निं होतारमीळते वसुधितिं प्रियं चेतिष्ठमरतिं न्येरिरे हव्यवाहं न्येरिरे । विश्वायुं विश्ववेदसं होतारं यजतं कविम् । देवासो रण्वमवसे वसूयवो गीर्भी रण्वं वसूयवः ॥
अग्निं होतारमीळते वसुधितिं प्रियं चेतििष्ठम् अरतिं न्येरिरे; हव्यवाहं न्येरिरे। विश्वायुम् विश्ववेदसं होतारं यजतं कविम्—तं देवासो रण्वम् अवसे वसूयवो गीर्भिः आह्वयन्ति; रण्वम् अवसे वसूयवः।
Frequently Asked Questions
It presents Agni as the ideal sacrificial priest (Hotṛ) who is properly installed in the rite, carries offerings to the gods, brings prosperity, and protects the worshipper from harm and hostility.
It is ritual language for establishing the sacred fire in its correct seat or station, meaning the sacrifice is set on a firm, orderly foundation where Agni can act as the true mediator.
It asks for wealth and increase, good fame, and strong protection—especially against outside dangers like hostile speech, harmful attacks, and sin that disrupts one’s life and ritual order.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.