Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 67, Shloka 132

कुम्भकर्णवधः

The Slaying of Kumbhakarna

Devanagari script

तस्यतद्वचनंश्रुत्वाराजपुत्रस्यधीमतः ।।।।तेसमारुरुहुर्हृष्टाःकुम्भकर्णंप्लवङ्गमाः ।

Transliteration

tasya tad vacanaṁ śrutvā rājaputrasya dhīmataḥ | te samāruruhuḥ hṛṣṭāḥ kumbhakarṇaṁ plavaṅgamāḥ ||

Translation

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राजपुत्रस्य धीमतः । हृष्टाः प्लवङ्गमाः सर्वे कुम्भकर्णं समारुरुहुः ॥

Word by Word

• tasya: of him
• tasya: Sambandha (सम्बन्धः/possessor)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• tat: that
• tat: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (vacanam qualifies)

• vacanam: speech/words
• vacanam: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: vacana (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• śrutvā: having heard
• śrutvā: Purvakala (पूर्वकाल/preceding action)
• Type: Verb
• Root: √śru (धातु) + ktvā (कृत्)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)

• rāja-putrasya: of the prince
• rāja-putrasya: Sambandha (सम्बन्धः/possessor)
• Type: Noun
• Root: rājan (प्रातिपदिक) + putra (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: rājñaḥ putraḥ); पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• dhīmataḥ: wise
• dhīmataḥ: Sambandha (सम्बन्धः/qualifier)
• Type: Adjective
• Root: dhīmat (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (rāja-putrasya)

• te: they
• te: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• samāruruhuḥ: climbed up
• samāruruhuḥ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: sam-ā + √ruh (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्

• hṛṣṭāḥ: delighted
• hṛṣṭāḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: hṛṣṭa (प्रातिपदिक; √hṛṣ + kta)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP used adjectivally); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• kumbhakarṇam: Kumbhakarna
• kumbhakarṇam: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: kumbhakarṇa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• plavaṅgamāḥ: the monkeys
• plavaṅgamāḥ: Karta (कर्ता/apposition)
• Type: Noun
• Root: plavaṅgama (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

Context

Having heard the words of the wise Prince, the monkeys collected climbed on Kumbhakarna happily.

Characters & Entities

• Lakshmana (rājaputra)
• Kumbhakarna
• Vanaras (plavaṅgamāḥ)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma in a righteous campaign includes coordinated service: acting together under wise guidance to restrain destructive force.

What is the narrative situation?

The Vanaras respond to Lakshmana’s instruction and physically swarm/climb onto Kumbhakarna to impede him.

Which character virtue is emphasized?

Trust in wise counsel and readiness to act for the collective mission.