Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 67, Shloka 125

कुम्भकर्णवधः

The Slaying of Kumbhakarna

Devanagari script

अप्राप्तमन्तरारामःसप्तभिस्तमजिह्मगैः ।चिच्छेदगिरिशृङ्गंतंपुनःसन्धायकार्मुकम् ।।।।

Transliteration

aprāptam antarā rāmaḥ saptabhis tam ajihmagaiḥ | ciccheda giri-śṛṅgaṃ taṃ punaḥ sandhāya kārmukam ||

Translation

अप्राप्तमन्तरा रामः सप्तभिस्तमजिह्मगैः । चिच्छेद गिरिशृङ्गं तं पुनः सन्धाय कार्मुकम् ॥

Word by Word

• अप्राप्तम्: not yet reached
• अप्राप्तम्: Karma-viśeṣaṇa (कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ-प्राप्त (√आप्/√प्राप्) (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (PPP) with नञ्-प्रत्यय; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of गिरिशृङ्गम्)

• अन्तरा: before (it reached)
• अन्तरा: Deśa/Kāla (देश/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तरा (अव्यय)
• Form: अव्यय (preposition/adverb: in between/before)

• रामः: Rama
• रामः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सप्तभिः: with seven
• सप्तभिः: Karaṇa-saṅkhyā (करण-सङ्ख्या)
• Type: Adjective
• Root: सप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; संख्याविशेषण (of शरैः understood)

• तम्: that (it)
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अजिह्मगैः: by straight-flying (arrows)
• अजिह्मगैः: Karaṇa-viśeṣaṇa (करण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ + जिह्म + ग (√गम्) (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; बहुव्रीहि: येषां गमनं अजिह्मम् (straight-going)

• चिच्छेद: cut/split
• चिच्छेद: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √छिद् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदी

• गिरि-शृङ्गम्: mountain-peak
• गिरि-शृङ्गम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गिरि + शृङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तम्: that
• तम्: Karma-viśeṣaṇa (कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of गिरिशृङ्गम्)

• पुनः: again
• पुनः: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: again)

• सन्धाय: having strung/fixed
• सन्धाय: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+√धा (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund), √धा (to place/fit; here: to string/aim)

• कार्मुकम्: the bow
• कार्मुकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कार्मुक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Context

Rama once again taking the bow, split the peak of the mountain with seven unfailing arrows on its way even before it reached the target.

Characters & Entities

• Rāma
• bow (kārmuka)
• arrows (śara)
• mountain peak (giriśṛṅga)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes competent protection: righteous leadership must be effective, using measured force and mastery to prevent harm to others.

What is the narrative situation?

Rāma intercepts the hurled mountain-peak mid-flight and destroys it with seven arrows.

Which character virtue is emphasized?

Composure and precision—Rāma’s controlled skill counters chaos without losing restraint.