Shloka 6

प्रहस्तवधः

The Slaying of Prahasta

Devanagari script

ततःप्रहस्तंनिर्यान्तंभीमंभीमपराक्रमम् ।।6.58.5।।गर्जन्तंसुमहाकायंराक्षसैरभिसम्वृतम् ।ददर्शमहतीसेनावानराणांबलीयसाम् ।।6.58.6।।अभिसञ्जातरोषाणांप्रहस्तमभिगर्जताम् ।

Transliteration

tataḥ prahastaṃ niryāntaṃ bhīmaṃ bhīma-parākramam | garjantaṃ su-mahā-kāyaṃ rākṣasair abhi-saṃvṛtam | dadarśa mahatī senā vānarāṇāṃ balīyasām | abhisañjāta-roṣāṇāṃ prahastam abhigarjatām ||

Translation

ततः प्रहस्तं निर्यान्तं भीमं भीमपराक्रमम् । गर्जन्तं सुमहाकायं राक्षसैरभिसंवृतम् । ददर्श महती सेना वानराणां बलीयसाम् । अभिसञ्जातरोषाणां प्रहस्तमभिगर्जताम् ॥

Word by Word

• जगृहुः: seized/took up
• जगृहुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), परस्मैपद; प्रथम-पुरुष, बहुवचन (3rd pl.)

• पादपान्: trees
• पादपान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पादप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; जगृहुः इत्यस्य कर्म

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• अपि: also
• अपि: समुच्चय/अवधारण (also)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपि-शब्दः (also/even)

• पुष्पितान्: flowering
• पुष्पितान्: विशेषण (of कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पुष्पित (प्रातिपदिक; क्त-कृदन्त from पुष्प्/पुष्प)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (in bloom); पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; पादपान् इति विशेषणम्

• वानरर्षभाः: the best of Vanaras
• वानरर्षभाः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक) + ऋषभ (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (वानराणाम् ऋषभाः = bulls among monkeys); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; जगृहुः इत्यस्य कर्ता

• शिलाः: rocks
• शिलाः: कर्म (understood)
• Type: Noun
• Root: शिला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (elliptically as another object of 'took up')

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• विपुलाः: huge
• विपुलाः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: विपुल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; शिलाः इति विशेषणम्

• दीर्घाः: long
• दीर्घाः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; शिलाः इति विशेषणम्

• योद्धुकामाः: eager to fight
• योद्धुकामाः: विशेषण (of कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: युध् (धातु) + तुमुन् (कृदन्त) + काम (प्रातिपदिक)
• Form: उपपद-तत्पुरुष (योद्धुम् कामः येषाम् = desirous to fight); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; प्लवङ्गमाः/वानरर्षभाः इत्यस्य विशेषणम्

• प्लवङ्गमाः: monkeys/Vanaras
• प्लवङ्गमाः: कर्ता (appositional)
• Type: Noun
• Root: प्लवङ्गम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; वानर-पर्यायः; (समनाधिकरणे) कर्तृपद

Context

The huge army of powerful Vanaras saw Prahastha of terrific prowess, fierce, surrounded by Rakshasas coming towards them roaring.

Characters & Entities

• Prahastha
• Vānarāḥ (Vanaras)
• Rākṣasāḥ (Rakshasas)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma in battle includes meeting aggression with disciplined courage; fearsome display is answered by steadfast resistance for a righteous cause.

What is the narrative situation?

Prahastha sorties from Laṅkā with Rakshasa support; the Vanara army confronts him, both sides roaring as the clash begins.

Which character virtue is emphasized?

Collective vīratā (bravery) and utsāha (martial zeal) of the Vanara forces in facing a formidable opponent.