Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 128, Shloka 23

अयोध्याप्रत्यागमन-सन्देशः

Hanuman Sent Ahead to Ayodhya

Devanagari script

सखातुतवकाकुत्स्थोरामस्सत्यपराक्रमः ।ससीतस्सहसौमित्रिस्सत्वांकुशलमब्रवीत् ।।।।

Transliteration

sakhā tu tava kākutstho rāmaḥ satyaparākramaḥ | sasītaḥ saha saumitriḥ sa tvāṃ kuśalam abravīt ||

Translation

सखा तु तव काकुत्स्थो रामः सत्यपराक्रमः । ससीतः सह सौमित्रिः स त्वां कुशलमब्रवीत् ॥

Word by Word

• सखा: friend
• सखा: सम्बोधन (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सखि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; संबोधनार्थे अपि प्रथमा-रूपप्रयोगः (vocative sense)

• तु: but/indeed
• तु: सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध (discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात/अवधारणार्थक-अव्यय (particle: but/indeed)

• तव: your
• तव: षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• काकुत्स्थः: Kakutstha (scion of Kakutstha)
• काकुत्स्थः: कर्ता (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काकुत्स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; रामस्य उपाधि/वंशनाम

• रामः: Rama
• रामः: कर्ता (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• सत्यपराक्रमः: truly valiant
• सत्यपराक्रमः: कर्ता-विशेषण (adjectival to subject)
• Type: Adjective
• Root: सत्य + पराक्रम (प्रातिपदिकौ)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सत्यस्य पराक्रमः = truly valiant) विशेषणम् (qualifier of रामः)

• ससीतः: with Sita
• ससीतः: कर्ता-विशेषण (adjectival to subject)
• Type: Adjective
• Root: स + सीता (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभावः (सह/स- = with) — ‘with Sita’ (qualifies रामः)

• सहसौमित्रिः: with Saumitri (Lakshmana)
• सहसौमित्रिः: कर्ता-विशेषण (adjectival to subject)
• Type: Adjective
• Root: सह + सौमित्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभावः (सह = with) — ‘with Saumitri (Lakshmana)’ (qualifies रामः)

• त्वाम्: you
• त्वाम्: कर्म (कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम

• कुशलम्: welfare/well-being
• कुशलम्: कर्म (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुशल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; ‘कुशलं ब्रवीति’ इति कर्मरूपेण

• अब्रवीत्: said/spoke
• अब्रवीत्: क्रिया (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

Context

"Your friend Rama, truly valiant one, with his wife Sita, with Lakshmana conveys his welfare to you."

Characters & Entities

• Rāma
• Kakutstha dynasty
• Sītā
• Saumitri (Lakṣmaṇa)
• Hanumān
• Guha

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Satya and dharma in relationships: a righteous leader maintains truthful valor and remembers allies with concern for their well-being.

What is the narrative situation?

Hanumān conveys Rāma’s greetings and inquiry about Guha’s welfare, reaffirming their friendship.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s fidelity to truth and gratitude; Hanumān’s reliability as a messenger.