Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 125, Shloka 19

पुष्पकारोहणम्

Boarding the Puṣpaka; Honoring the Allies and Departure for Ayodhyā

Devanagari script

अयोध्यांगन्तुमिच्छामःसर्वन्नयतुनोभवान् ।।6.125.19।।मुद्युक्ताविचरिष्यामोवनान्युपननानि च ।

Transliteration

ayodhyāṃ gantum icchāmaḥ sarvān nayatu no bhavān |

mudyuktā vicariṣyāmo vanāny upavanāni ca ||

Translation

वयमप्ययोध्यां गन्तुमिच्छामः; भवान् नः सर्वान् नयतु। हृष्टाः सह त्वया वनान्युपवनानि च विचरिष्यामः॥

Word by Word

• अयोध्याम्: to Ayodhya
• अयोध्याम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अयोध्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• गन्तुम्: to go
• गन्तुम्: Prayojana/Artha (प्रयोजन/अर्थ)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (infinitive)

• इच्छामः: we wish
• इच्छामः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इष् (धातु)
• Form: लट्-लकार, उत्तमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; 'all (of us)'

• नयतु: let (him) lead
• नयतु: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नी (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative/benedictive request), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• नः: us
• नः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/द्वितीया, बहुवचन; अत्र कर्मरूपे (us)

• भवान्: you (sir)
• भवान्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; आदरार्थक 'you'

• मुद्युक्ताः: gladly engaged
• मुद्युक्ताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मुद् + युक्त (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास: मुदि युक्ताः (joined with joy / gladly engaged); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• विचरिष्यामः: we shall roam
• विचरिष्यामः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + चर् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: वि-

• वनानि: forests
• वनानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• उपवनानि: groves
• उपवनानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: उपवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक

Context

We wish to proceed with you to Ayodhya, and many wishes to go with you and range the forests and groves without anxiety.

Characters & Entities

• Ayodhyā
• Rāma
• Vānaras (monkey allies)
• Forests
• Groves (upavanāni)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as faithful companionship and service: allies choose continued support even after victory, reflecting steadfast gratitude and commitment.

What is the narrative situation?

The vānaras express their desire to accompany Rāma to Ayodhyā, asking him to lead them onward.

Which character virtue is emphasized?

Loyalty (bhakti/mitratā) of the vānaras—willingness to remain with Rāma beyond the battlefield.