Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 115, Shloka 18

विभीषणाभिषेकः (Vibhīṣaṇa’s Consecration) and Hanumān’s Commission to Sītā

Devanagari script

राघवःपरमांप्रीतिंजगामसहलक्ष्मणः ।।।।स तद्राज्यंमहत्प्राप्यरामदत्तंविभीषणः ।

Transliteration

rāghavaḥ paramāṃ prītiṃ jagāma saha-lakṣmaṇaḥ | sa tad rājyaṃ mahat prāpya rāma-dattaṃ vibhīṣaṇaḥ ||

Translation

राघवः सहलक्ष्मणः परमां प्रीतिं जगाम; स च विभीषणः रामदत्तं तद् महद् राज्यं प्राप्य स्वपदं प्राप्तवान्।

Word by Word

• राघवः: Rāghava (Rama)
• राघवः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• परमाम्: supreme
• परमाम्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (प्रीतिम् विशेषयति)

• प्रीतिम्: joy, delight
• प्रीतिम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular

• जगाम: attained, felt
• जगाम: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; Perfect 3rd sg (अर्थे: प्राप्तवान्)

• सहलक्ष्मणः: together with Lakṣmaṇa
• सहलक्ष्मणः: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सह-लक्ष्मण (प्रातिपदिक; सह + लक्ष्मण)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular; अव्ययीभाव (लक्ष्मणेन सह)

• सः: he
• सः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• तत्: that
• तत्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (राज्यम् विशेषयति)

• राज्यम्: kingdom
• राज्यम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular

• महत्: great
• महत्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (राज्यम् विशेषयति)

• प्राप्य: having obtained
• प्राप्य: पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: प्र-√आप् (धातु)
• Form: ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष अव्ययकृदन्त (gerund); having obtained

• रामदत्तम्: given by Rama
• रामदत्तम्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: राम-दत्त (प्रातिपदिक; राम + दत्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (राज्यम् विशेषयति); षष्ठी-तत्पुरुष (रामेण दत्तम्)

• विभीषणः: Vibhīṣaṇa
• विभीषणः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विभीषण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

Context

Seeing Vibheeshana consecrated and becoming a king of Lanka, all his ministers and devotees felt rejoiced.

Characters & Entities

• Rāma (Rāghava)
• Lakṣmaṇa
• Vibhīṣaṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma rewards integrity and rightful alignment: Vibhīṣaṇa’s adherence to truth and righteousness culminates in legitimate rule, while Rāma rejoices in establishing just order.

What is the narrative situation?

After the consecration, Rāma is pleased, and Vibhīṣaṇa formally receives the great kingdom granted by Rāma.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s fairness in granting authority to the deserving, and Vibhīṣaṇa’s worthiness rooted in satya and dharma.