Sarga 115

Verse 1

तेरावणवधंदृष्टवादेवगन्धर्वदानवाः ।जग्मुस्स्वैस्वैर्विमानैस्तेकथयन्तश्शुभाःकथाः ।।।।

ते रावणवधं दृष्ट्वा देवगन्धर्वदानवाः । स्वैः स्वैर्विमानैर्जग्मुस्ते शुभाः कथाः परस्परं कथयन्तः ॥

Verse 2

रावणस्यवधंघोरंराघवस्यपराक्रमम् ।सुयुद्धंवानराणां च सुग्रीवस्य च मन्त्रितम् ।।।।अनुरागं च वीर्यं च सौमित्रेर्लक्ष्मणस्य च ।पतिव्रतात्वंसीतायाहनूमतिपराक्रमम् ।।।।कथयन्तोमहाभागाजग्मुर्हष्टायथागतम् ।

रावणस्य घोरं वधं राघवस्य च पराक्रमम् । वानराणां सुयुद्धं सुग्रीवस्य च मन्त्रितम् ॥ सौमित्रेर्लक्ष्मणस्य अनुरागं वीर्यं च सीतायाः पतिव्रतात्वं हनूमतः पराक्रमम् । एवं कथयन्तो महाभागा हृष्टाः यथागतम् जग्मुः ॥

Verse 3

रावणस्यवधंघोरंराघवस्यपराक्रमम् ।सुयुद्धंवानराणां च सुग्रीवस्य च मन्त्रितम् ।।6.115.2।।अनुरागं च वीर्यं च सौमित्रेर्लक्ष्मणस्य च ।पतिव्रतात्वंसीतायाहनूमतिपराक्रमम् ।।6.115.3।।कथयन्तोमहाभागाजग्मुर्हष्टायथागतम् ।

सौमित्रेर्लक्ष्मणस्य अनुरागं वीर्यं च, सीतायाः पतिव्रतात्वं, हनूमतः पराक्रमं च कथयन्तः महाभागाः हृष्टाः यथागतम् जग्मुः ॥

Verse 4

राघवस्तुरथंदिव्यमिन्द्रदत्तंशिखिप्रभम् ।।।।अनुज्ञायमहाभागोर्मातलिंप्रत्यपूजयत् ।

राघवस्तु महाभागो मातलिं समनुज्ञाय । इन्द्रदत्तं शिखिप्रभं दिव्यं रथं प्रत्यपूजयत् ॥

Verse 5

राघवेणाभ्यनुज्ञातोमातलिश्शक्रसारथिः ।।।।दिव्यंतंरथमास्थायदिवमेवारूरोहसह ।

राघवेणाभ्यनुज्ञातो मातलिः शक्रसारथिः । दिव्यं तं रथमास्थाय दिवमेवारुरोह सः ॥

Verse 6

तस्मिंस्तुदिवमारूढेसुसारथिसन्तमे ।।।।राघवःपरमप्रीतस्सुग्रीवंपरिषस्वजे ।

तस्मिंस्तु दिवमारूढे सुसारथिसत्तमे । राघवः परमप्रीतः सुग्रीवं परिषस्वजे ॥

Verse 7

परिष्वज्य च सुग्रीवंलक्ष्मणेनाभिवादितः ।।।।पूज्यमानोहरिगणैराजगामबलालयम् ।

परिष्वज्य च सुग्रीवं लक्ष्मणेनाभिवादितः । पूज्यमानो हरिगणैराजगाम बलालयम् ॥

Verse 8

अथोवाच स काकुत्स्थस्समीपपरिवर्तिनम् ।।।।सौमित्रिंसत्त्वसम्पन्नंलक्ष्मणंशुभलक्षणम् ।

अथोवाच स काकुत्स्थः समीपपरिवर्तिनम् । सौमित्रिं सत्त्वसम्पन्नं लक्ष्मणं शुभलक्षणम् ॥

Verse 9

भीषणमिमंसौम्य लङ्कायामभिषेचय ।।।।अनुरक्तं च भक्तं च तथापूर्वोपकारिणम् ।

सौम्य लक्ष्मण, लङ्कायां अस्य विभीषणस्याभिषेकं कुरु। एषः अनुरक्तः भक्तश्च, तथा पूर्वोपकारिणं च॥

Verse 10

एषमेपरमःकामोयदिमंरावणानुजम् ।।।।लङ्कायांसौम्य पश्येमभिषिक्तंविभीषणम् ।

एष मे परमः कामो यदिमं रावणानुजम् । लङ्कायां सौम्य पश्येम अभिषिक्तं विभीषणम् ॥

Verse 11

एवमुक्तस्तुसौमित्रीराघवेणमहात्मना ।।।।तथेत्युक्त्वासुसम्हृष्टःसौवर्णंघटमाददे ।

एवमुक्तस्तु सौमित्रिर्राघवेण महात्मना । तथेत्युक्त्वा सुसंहृष्टः सौवर्णं घटमाददे ॥

Verse 12

तम्घटंवानरेन्द्राणांहस्तेदत्त्वामनोजवान् ।।।।व्यादिदेशमहासत्त्व: समुद्रसलिलंतदा ।

तं घटं वानरेन्द्राणां हस्ते दत्त्वा मनोजवान् । व्यादिदेश महासत्त्वः समुद्रसलिलं तदा ॥

Verse 13

अतिशीघ्रंततोगत्वावानरास्तेमनोजवाः ।।।।आगतास्तुजलंगृह्यसमुद्राद्वानरोत्तमाः ।

अतिशीघ्रं ततो गत्वा वानरास्ते मनोजवाः । आगतास्तु जलं गृह्य समुद्राद् वानरोत्तमाः ॥

Verse 14

ततःस्त्वेकंघटंगृह्यसम्स्थाप्यपरमासने ।।।।घटेनतेनसौमित्रिरभ्यषिञ्चद्विभीषणम् ।लङ्कायांरक्षसांमध्येराजानंरामशासनात् ।।।।विधिनामन्त्रदृष्टेनसुहृद्गणसमावृतः ।

ततः स एकं घटं गृहीत्वा परमासने विभीषणं संस्थाप्य, तेन घटेन सौमित्रिर् रामशासनात् लङ्कायां रक्षसां मध्ये सुहृद्गणसमावृतं विभीषणं मन्त्रदृष्टविधिना राजत्वेऽभ्यषिञ्चत्।

Verse 15

ततःस्त्वेकंघटंगृह्यसम्स्थाप्यपरमासने ।।6.115.14।।घटेनतेनसौमित्रिरभ्यषिञ्चद्विभीषणम् ।लङ्कायांरक्षसांमध्येराजानंरामशासनात् ।।6.115.15।।विधिनामन्त्रदृष्टेनसुहृद्गणसमावृतः ।

तदा सर्वे राक्षसा वानराश्चाभ्यषिञ्चन्तः, अतुलं प्रहर्षं गत्वा, राममेव ह तुष्टुवुः।

Verse 16

अभ्यषिञ्चंस्तदासर्वेराक्षसावानरास्तथा ।।।।प्रहर्षमतुलंगत्वातुष्टुवूराममवे ह ।

तदा सर्वे राक्षसा वानराश्चाभ्यषिञ्चन्तः, अतुलं प्रहर्षं गत्वा, राममेव ह तुष्टुवुः।

Verse 17

तस्यामात्याजहृषिरेभक्तायेचास्यराक्षसाः ।।।।दृष्टवाभिषिक्तंलङ्कायांराक्षसेन्द्रंविभीषणम् ।

लङ्कायां राक्षसेन्द्रं विभीषणमभिषिक्तं दृष्ट्वा, तस्यामात्याः तथा ये चास्य भक्ताः राक्षसाः, जहृषिरे।

Verse 18

राघवःपरमांप्रीतिंजगामसहलक्ष्मणः ।।।।स तद्राज्यंमहत्प्राप्यरामदत्तंविभीषणः ।

राघवः सहलक्ष्मणः परमां प्रीतिं जगाम; स च विभीषणः रामदत्तं तद् महद् राज्यं प्राप्य स्वपदं प्राप्तवान्।

Verse 19

प्रकृतयस्सान्त्वयित्वा च ततोराममुपागमत् ।।।।दध्यक्षतान्मोदकांश्चलाजास्सुमनसस्तथा ।आजह्रुरथसन्तुष्टाःपौरास्तस्मैनिशाचराः ।।।।

प्रकृतीः सान्त्वयित्वा स ततो राममुपागमत्। अथ पौराः सन्तुष्टाः निशाचराः तस्मै दध्यक्षतान् मोदकांश्च लाजाः सुमनसस्तथा आजह्रुः।

Verse 20

प्रकृतयस्सान्त्वयित्वा च ततोराममुपागमत् ।।6.115.19।।दध्यक्षतान्मोदकांश्चलाजास्सुमनसस्तथा ।आजह्रुरथसन्तुष्टाःपौरास्तस्मैनिशाचराः ।।6.115.20।।

दधि अक्षतान् मोदकांश्च लाजाः सुमनसस्तथा । सन्तुष्टाः पौराः तस्मै आजह्रुः ॥

Verse 21

सःतान् गृहीत्वादुर्धर्षोराघवायन्यवेदयत् ।।।।माङ्गल्यंमङ्गलंसर्वंलक्ष्मणाय च वीर्यवान् ।

स तान् गृहीत्वा दुर्धर्षो राघवाय न्यवेदयत् । सर्वं माङ्गल्यं मङ्गलं लक्ष्मणाय च वीर्यवान् ॥

Verse 22

कृतकार्यंसमृद्धार्थंदृष्टवारामोविभीषणम् ।।।।प्रतिजग्राहतत्सर्वंतस्यैवप्रियकाम्यया ।

कृतकार्यं समृद्धार्थं दृष्ट्वा रामो विभीषणम् । तस्यैव प्रियकाम्यया तत् सर्वं प्रतिजग्राह ॥

Verse 23

ततःशैलोपमंवीरंप्राञ्जलिंप्रणतंस्थितम् ।।।।उवाचेदंवचोरामोहनूमन्तंप्लवङ्गमम् ।

ततः शैलोपमं वीरं प्राञ्जलिं प्रणतं स्थितम् । रामो हनूमन्तं प्लवङ्गमं प्रति इदं वचनम् उवाच ॥

Verse 24

अनुज्ञाप्यमहाराजमिमंसौम्य विभीषणम् ।।।।प्रविश्यनगरींलङ्कांकौशलंब्रूहिमैथिलीम् ।

इमं सौम्य विभीषणं महाराजम् अनुज्ञाप्य, लङ्कां नगरीं प्रविश्य मैथिलीं कुशलं ब्रूहि ॥

Verse 25

वैदेह्यैमांकुशलिनंसुग्रीवं च सलक्ष्मणम् ।।।।आचक्ष्ववदतांश्रेष्ठरावणं च हतंरणे ।

वैदेह्यै मम कुशलं सलक्ष्मणस्य च, सुग्रीवस्यापि कुशलं च आचक्ष्व; वदतां श्रेष्ठ, रावणश्च रणे हतः इति च ब्रूहि ॥

Verse 26

प्रियमेतदुदाहृत्यवैदेह्यास्त्वंहरीश्वर ।।।।प्रतिगृह्य च सन्देशमुपावर्तितुमर्हसि ।

हरीश्वर, एतत् प्रियं वैदेह्याः उदाहृत्य, तस्याः सन्देशं प्रतिगृह्य च उपावर्तितुम् अर्हसि ॥