Shloka 35

रावण–रामयुद्धप्रारम्भः

The Intensification of the Rama–Ravana Duel

Devanagari script

रौद्रचापप्रयुक्तांतांनीलोत्पलदलप्रभाम् ।शिरसाधारयद्रामो न व्यथमभ्यपद्यत ।।6.100.35।।

Transliteration

raudra-cāpa-prayuktāṃs tān nīlotpala-dala-prabhān | śirasā dhārayad rāmo na vyathām abhyapadyata ||6.100.35||

Translation

रौद्रचापप्रयुक्तान् तान् नीलोत्पलदलप्रभान्। रामः शिरसा धारयामास, न व्यथामभ्यपद्यत॥

Word by Word

• रौद्रचापप्रयुक्ताम्: discharged/shot from the fierce bow
• रौद्रचापप्रयुक्ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: रौद्र-चाप-प्रयुक्ता (कृदन्त/प्रातिपदिक; √युज् (धातु) + क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle)

• ताम्: that (one)
• ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• नीलोत्पलदलप्रभाम्: having the sheen of blue-lotus petals
• नीलोत्पलदलप्रभाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: नील-उत्पल-दल-प्रभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (ताम् इति)

• शिरसा: with (his) head
• शिरसा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: शिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• अधारयत्: held/bore/sustained
• अधारयत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √धृ (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• रामः: Rama
• रामः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• व्यथाम्: pain/distress
• व्यथाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्यथा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अभ्यपद्यत: experienced/underwent
• अभ्यपद्यत: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि+√पद् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/past), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Context

Rama, into whose forehead Ravana had stuck arrows, felt them like blue lotuses released from his bow, and did not experience any pain.

Characters & Entities

• Rāma
• Rāvaṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma appears as steadfastness (dhṛti): the righteous do not abandon duty due to bodily suffering; commitment to truth and purpose remains firm.

What is the narrative situation?

Though struck in the forehead by Rāvaṇa’s volley, Rāma remains unshaken and untroubled by pain.

Which character virtue is emphasized?

Kṣānti and dhairya—endurance and calm fortitude under attack.