Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

अभिज्ञानवृत्तान्त-प्रत्यायनम्

Token of Recognition and the Crow–Brahmāstra Episode

भ्रातुरादेशमाज्ञाय लक्ष्मणो वा परन्तपः।।।।स किमर्थं नरवरो न मां रक्षति राघवः।

bhrātur ādeśam ājñāya lakṣmaṇo vā parantapaḥ | sa kim arthaṃ naravaro na māṃ rakṣati rāghavaḥ |

भ्रातुरादेशमाज्ञाय लक्ष्मणोऽपि परन्तपः। स किमर्थं नरश्रेष्ठो राघवो मां न रक्षति॥

bhrātuḥof (his) brother
bhrātuḥ:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootbhrātṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
ādeśamcommand
ādeśam:
Karma (कर्म/object of ājñāya)
TypeNoun
Rootādeśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
ājñāyahaving understood/received
ājñāya:
Purvakala (पूर्वकाल/absolutive)
TypeVerb
Rootā-√jñā (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्तम् (absolutive/gerund), कर्तरि; उपसर्गः: आ
lakṣmaṇaḥLakshmana
lakṣmaṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootlakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
or
:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive: or)
parantapaḥscorcher of foes
parantapaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootparaṃ-tapa (प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुषः (parān tapati iti), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; उपाधि/विशेषणवत् (lakṣmaṇaḥ)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
kimarthamwhy/for what reason
kimartham:
Hetu (हेतु/reason)
TypeIndeclinable
Rootkim-artham (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय; तत्पुरुषवत् (kasya arthe = for what reason)
naravaraḥbest of men
naravaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnara-vara (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (narāṇāṃ varaḥ), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; उपाधि (saḥ)
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
māmme
mām:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया (2nd), एकवचन
rakṣatiprotects
rakṣati:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√rakṣ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
rāghavaḥRaghava (Rama)
rāghavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāghava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (saḥ naravaraḥ)

'For what reason is the the scorcher of enemies, Lakshmana, the best of men also does not protect me at the behest of Rama, his brother?

R
Rāma (Rāghava)
L
Lakṣmaṇa
S
Sītā

FAQs

Dharma includes duty-bound protection of the vulnerable; Sītā appeals to the obligations of kinship and righteous leadership to end neglect.

Sītā questions the delay: if Lakṣmaṇa follows Rāma’s command, and both are capable, why has rescue not yet occurred?

Lakṣmaṇa’s obedience and martial capacity are invoked; the verse presses that such virtues must translate into protective action.