Previous Verse
Next Verse

Shloka 46

लङ्कादाहः — The Burning of Lanka

Catuḥpañcāśaḥ Sargaḥ

ततस्तु तं वानरवीरमुख्यं महाबलं मारुततुल्यवेगम्।महामतिं वायुसुतं वरिष्ठं प्रतुष्टुवुर्देवगणाश्च सर्वे।।।।

tatas tu taṃ vānaravīramukhyaṃ mahābalaṃ mārutatulyavegam | mahāmatiṃ vāyusutaṃ variṣṭhaṃ pratuṣṭuvur devagaṇāś ca sarve ||

ततः सर्वे देवगणाः तं वानरवीरमुख्यं महाबलम्। मारुततुल्यवेगं महामतिं वायुसुतं वरिष्ठं प्रतुष्टुवुः॥

ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formकाल/क्रमवाचक-अव्यय (adverb: then)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात-अव्यय
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; सर्वनाम
वानर-वीर-मुख्यम्chief of vanara heroes
वानर-वीर-मुख्यम्:
Apposition (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक) + वीर (प्रातिपदिक) + मुख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘वानरवीराणां मुख्यः’ (chief of vanara heroes)
महाबलम्very strong
महाबलम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘great-strong’
मारुत-तुल्य-वेगम्with speed equal to the wind
मारुत-तुल्य-वेगम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमारुत (प्रातिपदिक) + तुल्य (प्रातिपदिक) + वेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘मारुतेन तुल्यः’ (तृतीया-तत्पुरुष) + वेगः (having speed)
महामतिम्very wise
महामतिम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + मति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘very wise’
वायु-सुतम्son of the Wind
वायु-सुतम्:
Apposition (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘वायोः सुतः’
वरिष्ठम्the best
वरिष्ठम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवरिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; इष्ठ-प्रत्यय (superlative: best/excellent)
प्रतुष्टुवुःpraised
प्रतुष्टुवुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+स्तु (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
देव-गणाःhosts of gods
देव-गणाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘देवानां गणाः’ (hosts of gods)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

The gandharvas, gods, siddhas and great sages were amazed at seeing the burning city of Lanka৷৷

H
Hanuman
V
Vayu
D
Devas (gods)

FAQs

Divine praise signals moral legitimacy: when strength and speed serve a righteous end, the cosmos ‘approves’—dharma is not mere power but power aligned with justice and truth.

After Hanuman’s feat in Lanka, the gods extol his qualities and accomplishment.

Excellence in capability joined to wisdom: heroism is complete only when guided by discernment.