Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

मन्त्रिणां सुतयुद्धम्

Battle with the Sons of the Ministers

स शरान्मोघयामास तेषामाशुचरः कपिः।रथवेगं च वीराणां विचरन्विमलेऽम्बरे।।।।

sa śarān moghayāmāsa teṣām āśucaraḥ kapiḥ |

rathavegaṃ ca vīrāṇāṃ vicaran vimale ’mbare ||

स शरान् मोघयामास तेषामाशुचरः कपिः। रथवेगं च वीराणां विचरन् विमलेऽम्बरे॥

सःhe
सः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शरान्arrows
शरान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Acc/2nd), बहुवचन
मोघयामासrendered futile
मोघयामास:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootमोघय (नामधातु/causative denom.) from मोघ (प्रातिपदिक) + √कृ (धातु) सहायक; लिट्
Formणिजन्त/नामधातु-प्रयोग (causative/denominative: 'to render futile'), लिट्-लकार (Perfect; narrative past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, षष्ठी (Gen/6th), बहुवचन
आशुचरःswift-moving
आशुचरः:
कर्ता-विशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootआशु (अव्यय/प्रातिपदिक) + चर (प्रातिपदिक from √चर्)
Formकर्मधारय-समास ('swift-moving'), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कपिः इति विशेषण
कपिःthe monkey
कपिः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootकपि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सः इति समानाधिकरण
रथ-वेगम्the chariot-speed
रथ-वेगम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक) + वेग (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास ('speed of chariots'), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
समुच्चय (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
वीराणाम्of the heroes/warriors
वीराणाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Gen/6th), बहुवचन
विचरन्moving about
विचरन्:
कर्ता-विशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
TypeVerb
Root√चर् (धातु) + वि-उपसर्ग + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकालिक कृदन्त (present active participle, शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कपिः इति विशेषण
विमलेclear/pure
विमले:
अधिकरण-विशेषण (Adhikaraṇa-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootविमल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Loc/7th), एकवचन; अम्बरे इति विशेषण
अम्बरेin the sky
अम्बरे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootअम्बर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Loc/7th), एकवचन

Then the monkey moving fast in the clear sky rendered the arrows of the giant heroes and speeding chariots futile.

H
Hanumān

FAQs

Right action requires competence: dharmic missions are upheld not only by intention but by disciplined skill and presence of mind.

Hanumān evades and neutralizes the rākṣasa attack by agile movement in the open sky, frustrating their missiles and chariot charges.

Prowess joined with vigilance (śaurya + apramāda): Hanumān’s alert agility turns enemy force into ineffectiveness.