Shloka 16
लङ्काप्रवेशः
Hanuman’s Stealth Entry and Survey of Lanka
दीक्षितान् जटिलान् मुण्डान् गोजिनाम्बरवाससः।दर्भमुष्टिप्रहरणानग्निकुण्डायुघांस्तथा।।5.4.15।।कूटमुद्गरपाणींश्च दण्डायुधधरानपि।एकाक्षानेककर्णांश्च लम्बोदरपयोधरान्।।5.4.16।।करालान् भुग्नवक्त्रांश्च विकटान् वामनांस्तथा।धन्विनः खङ्गिनश्चैव शतघ्नीमुसलायुधान्।।5.4.17।।परिघोत्तमहस्तांश्च विचित्रकवचोज्ज्वलान्।नातिस्थूलान्नातिकृशान्नातिदीर्घातिह्रस्वकान्।।5.4.18।।नातिगौरान्नातिकृष्णान्नातिकुब्जान्न वामनान्।विरूपान् बहुरूपांश्च सुरूपांश्च सुवर्चसः।5.4.19।।ध्वजीन् पताकिनश्चैव ददर्श विविधायुधान्।
dīkṣitān jaṭilān muṇḍān gojināmbaravāsasaḥ |
darbhamuṣṭipraharaṇān agnikuṇḍāyudhāṃs tathā ||5.4.15||
kūṭamudgarapāṇīṃś ca daṇḍāyudhadharān api |
ekākṣān ekakarṇāṃś ca lambodarapayodharān ||5.4.16||
karālān bhugnavaktrāṃś ca vikaṭān vāmanāṃs tathā |
dhanvinaḥ khaṅginaś caiva śataghnīmusalāyudhān ||5.4.17||
parighottamahastāṃś ca vicitrakavacojjvalān |
nātisthūlān nātikṛśān nātidīrghātihrasvakān ||5.4.18||
nātigaurān nātikṛṣṇān nātikubjān na vāmanān |
virūpān bahurūpāṃś ca surūpāṃś ca suvarcasaḥ ||5.4.19||
dhvajīn patākinaś caiva dadarśa vividhāyudhān |
ददर्श राक्षसान् नानाविधान्—दीक्षितान् जटिलान् मुण्डान् गोजिनाम्बरवाससः। दर्भमुष्टिप्रहरणान् अग्निकुण्डायुधान् तथा। कूटमुद्गरपाणींश्च दण्डायुधधरानपि। एकाक्षान् एककर्णांश्च लम्बोदरपयोधरान्। करालान् भुग्नवक्त्रांश्च विकटान् वामनान् तथा। धन्विनः खङ्गिनश्चैव शतघ्नीमुसलायुधान्। परिघोत्तमहस्तांश्च विचित्रकवचोज्ज्वलान्। नातिस्थूलान् नातिकृशान् नातिदीर्घान् नातिह्रस्वकान्। नातिगौरान् नातिकृष्णान् नातिकुब्जान् न वामनान्। विरूपान् बहुरूपांश्च सुरूपांश्च सुवर्चसः। ध्वजीन् पताकिनश्चैव विविधायुधधारिणः॥
He observed large contingents of demons lining the highway and spies of Ravana stationed in the middle of the city.
FAQs
The verse implicitly contrasts outer marks (rites, ascetic signs, sacred implements) with inner conduct: dharma is not costume or ritual display, but righteous orientation—here, sacred objects are even turned into weapons.
While scouting Laṅkā, Hanumān catalogs the city’s defenders—an intimidating, varied array of armed Rākṣasas—assessing the threat landscape for the rescue mission.
Alertness and analytical perception: Hanumān carefully notes details of opponents (weapons, formations, physiques), showing disciplined intelligence in service of a dharmic aim.