Next Verse

Shloka 1

हनूमत्सीतासंवादः

Hanumān–Sītā Dialogue and Identity Verification

सोऽवतीर्य द्रुमात्तस्माद्विद्रुमप्रतिमाननः।विनीतवेषः कृपणः प्रणिपत्योपसृत्य च।।।।तामब्रवीन्महातेजा हनूमान्मारुतात्मजः।शिरस्यञ्जलिमाधाय सीतां मधुरया गिरा।।।।

so ’vatīrya drumāt tasmād vidruma-pratimānanaḥ | vinīta-veṣaḥ kṛpaṇaḥ praṇipatya upasṛtya ca || tām abravīn mahātejā hanūmān mārutātmajaḥ | śirasy añjalim ādhāya sītāṃ madhurayā girā ||

स द्रुमात् अवतीर्य विद्रुमप्रतिमाननः, विनीतवेषः कृपणः, प्रणिपत्योपसृत्य च। महातेजा मारुतात्मजो हनूमान् शिरस्यञ्जलिमाधाय, मधुरया गिरा सीतामब्रवीत्॥

सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; एकवचन, प्रथमा
अवतीर्यhaving descended
अवतीर्य:
Kriya (क्रिया; पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootअव+तॄ (धातु) → अवतीर्य (कृदन्त-ल्यप्)
Formल्यप् (absolutive/gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having descended)
द्रुमात्from the tree
द्रुमात्:
Apadana (अपादान/Ablative-source)
TypeNoun
Rootद्रुम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन, पञ्चमी (5th/Ablative)
तस्मात्from that
तस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुं/नपुं; एकवचन, पञ्चमी (5th/Ablative)
विद्रुमप्रतिमाननःwhose face was like coral
विद्रुमप्रतिमाननः:
Karta (कर्ता; adjective of सः/हनूमान्)
TypeAdjective
Rootविद्रुम + प्रतिमा + आनन (प्रातिपदिक-समूह)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन, प्रथमा; तत्पुरुष-समासः (विद्रुमस्य प्रतिमा इव आननं यस्य)
विनीतवेषःof humble guise
विनीतवेषः:
Karta (कर्ता; adjective)
TypeAdjective
Rootविनीत + वेष (प्रातिपदिक-समूह)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन, प्रथमा; कर्मधारयः (विनीतः वेषः यस्य)
कृपणःpiteous
कृपणः:
Karta (कर्ता; adjective)
TypeAdjective
Rootकृपण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन, प्रथमा
प्रणिपत्यhaving bowed
प्रणिपत्य:
Kriya (क्रिया; पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootप्र+निपत् (धातु) → प्रणिपत्य (कृदन्त-ल्यप्)
Formल्यप् (absolutive); पूर्वकालिक क्रिया (having bowed/prostrated)
उपसृत्यhaving approached
उपसृत्य:
Kriya (क्रिया; पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootउप+सृ (धातु) → उपसृत्य (कृदन्त-ल्यप्)
Formल्यप् (absolutive); पूर्वकालिक क्रिया (having approached)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; एकवचन, द्वितीया (2nd/Accusative)
अब्रवीत्spoke
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
महातेजाःgreatly radiant
महातेजाः:
Karta (कर्ता; adjective of हनूमान्)
TypeAdjective
Rootमहत् + तेजस् (प्रातिपदिक-समूह)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन, प्रथमा; कर्मधारयः (महत् तेजः यस्य)
हनूमान्Hanuman
हनूमान्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootहनूमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन, प्रथमा
मारुतात्मजःson of the Wind-god
मारुतात्मजः:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeNoun
Rootमारुत + आत्मज (प्रातिपदिक-समूह)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन, प्रथमा; तत्पुरुषः (मारुतस्य आत्मजः)
शिरसिon (his) head
शिरसि:
Adhikarana (अधिकरण/Place)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन, सप्तमी (7th/Locative)
अञ्जलिम्folded hands
अञ्जलिम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअञ्जलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन, द्वितीया (2nd/Accusative)
आधायhaving placed
आधाय:
Kriya (क्रिया; पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootआ+धा (धातु) → आधाय (कृदन्त-ल्यप्)
Formल्यप् (absolutive); पूर्वकालिक क्रिया (having placed)
सीताम्Sita
सीताम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन, द्वितीया (2nd/Accusative)
मधुरयाwith sweet
मधुरया:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootमधुर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन, तृतीया (3rd/Instrumental); 'गिरा' इत्यस्य विशेषणम्
गिराspeech/words
गिरा:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootगिर्/गिरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन, तृतीया (3rd/Instrumental)

Hanuman, son of the Wind-god whose face shone like coral, dressed in a sober manner climbed down the tree, went close to Sita, offered salutations with his palms on his head and spoke in sweet words:

H
Hanuman
S
Sita
W
Wind-god (Marut/Vayu)
T
tree (in Ashoka grove)

FAQs

Dharma here is maryādā (proper conduct): Hanuman approaches a distressed, guarded woman with humility, reverence, and self-restraint, minimizing fear and honoring her dignity.

After observing Sita from concealment, Hanuman climbs down and formally approaches her to begin communication.

Hanuman’s vinaya (humility) and tact—he chooses respectful gestures and gentle speech to build trust.