Shloka 7

सुन्‍दरकाण्डे एकत्रिंशः सर्गः

Hanuman’s Sweet Address to Sita and Sita’s Recognition

Devanagari script

रक्षिता स्वस्य धर्मस्य स्वजनस्य च रक्षिता।रक्षिता जीवलोकस्य धर्मस्य च परन्तपः।।।।

Transliteration

rakṣitā svasya dharmasya svajanasya ca rakṣitā | rakṣitā jīvalokasya dharmasya ca parantapaḥ ||

Translation

स परन्तपः स्वधर्मस्य स्वजनस्य च रक्षिता। जीवलोकस्य धर्मस्य च रक्षिता बभूव॥

Word by Word

• रक्षिता: protected / (as) protector (fem. form used predicatively)
• रक्षिता: कर्तृ-सम्बन्धः (कर्ता-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: रक्ष् (धातु) → रक्षिता (कृदन्त, क्त-प्रत्यय; past passive participle)
• Form: कृदन्तः (क्त-प्रत्ययान्तः); प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्, स्त्रीलिङ्गम् (nom. sg. f.); विशेषणरूपेण (predicate adjective)

• स्वस्य: of his/one's own
• स्वस्य: सम्बन्धः (षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक; सर्वनाम-विशेषण)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (gen. sg.); सम्बन्ध-विशेषणम्

• धर्मस्य: of righteousness / of duty
• धर्मस्य: सम्बन्धः (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्, पुंलिङ्गम् (gen. sg.)

• स्वजनस्य: of (his) own people / kinsmen
• स्वजनस्य: सम्बन्धः (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: स्वजन (प्रातिपदिक; स्व + जन)
• Form: तत्पुरुष-समासः (स्वस्य जनः = स्वजनः); षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्, पुंलिङ्गम् (gen. sg.)

• च: and
• च: समुच्चयः
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

• रक्षिता: protected / protector
• रक्षिता: कर्तृ-सम्बन्धः (कर्ता-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: रक्ष् (धातु) → रक्षिता (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: कृदन्तः (क्त-प्रत्ययान्तः); प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्, स्त्रीलिङ्गम् (nom. sg. f.); विशेषणरूपेण

• रक्षिता: protected / protector
• रक्षिता: कर्तृ-सम्बन्धः (कर्ता-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: रक्ष् (धातु) → रक्षिता (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: कृदन्तः (क्त-प्रत्ययान्तः); प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्, स्त्रीलिङ्गम् (nom. sg. f.); विशेषणरूपेण

• जीवलोकस्य: of the world of living beings / of all living creatures
• जीवलोकस्य: सम्बन्धः (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: जीवलोक (प्रातिपदिक; जीव + लोक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (जीवानां लोकः = जीवलोकः); षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्, पुंलिङ्गम् (gen. sg.)

• धर्मस्य: of righteousness / of duty
• धर्मस्य: सम्बन्धः (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्, पुंलिङ्गम् (gen. sg.)

• च: and
• च: समुच्चयः
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

• परन्तपः: scorcher of foes (epithet)
• परन्तपः: कर्ता (उक्त/अध्याहृत-क्रियायाः)
• Type: Noun
• Root: परन्तप (प्रातिपदिक; परम् + तप्)
• Form: तत्पुरुष-समासः (परान् तापयति/तपति इति = परन्तपः); प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्, पुंलिङ्गम् (nom. sg.); सम्बोधनार्थेऽपि प्रयुज्यते (epithet)

Context

"The scourage of enemies, he is a protector of righteousness and of his kins and all living creatures. He is an embodiment of righteousness.

Characters & Entities

• Rāma
• dharma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is protective and life-sustaining: the ideal hero uses strength to guard righteousness and the vulnerable, extending care even to the wider world of beings.

What is the narrative situation?

Sītā praises Rāma’s defining role as dharma’s guardian, contrasting it with the violent disorder represented by Rāvaṇa’s regime.

Which character virtue is emphasized?

Protective courage: martial power (parantapa) subordinated to safeguarding dharma and dependents.