Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

लङ्काप्रवेशः

Hanuman Enters Lanka and Encounters Laṅkā-devatā

ततस्तु हनुमान् प्राज्ञस्तां दृष्ट्वा विनिपातिताम्।।।।कृपां चकार तेजस्वी मन्यमानः स्त्रियं तु ताम्।

tatas tu hanumān prājñas tāṃ dṛṣṭvā vinipātitām | kṛpāṃ cakāra tejasvī manyamānaḥ striyaṃ tu tām ||

ततः प्राज्ञस्तेजस्वी हनुमान् तां विनिपातितां दृष्ट्वा, स्त्रीत्वं मन्यमानः कृपां चकार॥

ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम् (adverb)
तुbut/indeed
तु:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपातः (particle)
हनुमान्Hanuman
हनुमान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहनुमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
प्राज्ञःwise
प्राज्ञः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्राज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; हनुमान् इति विशेषणम्
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्तम् (absolutive/gerund)
विनिपातिताम्fallen/knocked down
विनिपातिताम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootवि-नि-पत् (धातु) + णिच् + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्तः (past passive participle/क्त; causative sense), स्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ताम् इति विशेषणम्
कृपाम्compassion
कृपाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकृपा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
चकारshowed/did
चकार:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
तेजस्वीradiant/mighty
तेजस्वी:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतेजस्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; हनुमान् इति विशेषणम्
मन्यमानःthinking/considering
मन्यमानः:
Karta (कर्ता—participant)
TypeVerb
Rootमन् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमान-कृदन्तम् (present middle participle), पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; हनुमान् इत्यस्य विशेषणवत्
स्त्रियम्a woman
स्त्रियम्:
Karma (कर्म/Object—of thinking)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ताम् इत्यस्य विशेष्य-भावः (as a woman)
तुindeed
तु:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपातः (particle)
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

Wise and brilliant Hanuman, seeing the deity fallen down, left her (without killing her) out of compassion, thinking that she is a woman, after all.

H
Hanumān
L
Laṅkā (guardian deity/demoness)

FAQs

Dharma culminates in compassion and restraint after victory: power is governed by mercy, and anger is subordinated to ethical reflection.

After defeating the guardian, Hanumān refrains from further harm and chooses compassion.

Kṛpā (compassion) and kṣamā (forbearance): he does not exploit his advantage once the opponent is down.