Shloka 22
लङ्काप्रवेशः
Hanuman Enters Lanka and Encounters Laṅkā-devatā
Devanagari script
पुरस्तात्कपिवर्यस्य वायुसूनोरतिष्ठत।मुञ्चमाना महानादमब्रवीत्पवनात्मजम्।।।।
Transliteration
purastāt kapivaryasya vāyusūnor atiṣṭhata | muñcamānā mahānādam abravīt pavanātmajam ||
Translation
सा कपिवर्यस्य वायुसूनोः पुरस्तादतिष्ठत्, महानादं मुञ्चमाना पवनात्मजमब्रवीत्॥
Word by Word
पुरस्तात्in front
पुरस्तात्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरस्तात् (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb)
कपिवर्यस्यof the best of monkeys
कपिवर्यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकपिवर्य (प्रातिपदिक)
Formएकवचन, षष्ठी (सम्बन्ध), पुल्लिङ्ग; समास: कपीनां वर्यः (श्रेष्ठः)
वायुसूनोःof the son of the Wind-god
वायुसूनोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootवायुसूनु (प्रातिपदिक)
Formएकवचन, षष्ठी (सम्बन्ध), पुल्लिङ्ग; समास: वायोः सूनुः
अतिष्ठतstood
अतिष्ठत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (धातु) उपसर्ग: अति-
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
मुञ्चमानाwhile emitting / producing
मुञ्चमाना:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√मुच् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ/शानच्), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘मुञ्चन्ती’ = ‘उत्सृजन्ती/प्रक्षिपन्ती’
महानादम्a great/loud sound
महानादम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहानाद (प्रातिपदिक)
Formएकवचन, द्वितीया (कर्म), पुल्लिङ्ग; कर्मधारय: महान् नादः
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√ब्रू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
पवनात्मजम्to the son of the Wind (Hanuman)
पवनात्मजम्:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootपवन (प्रातिपदिक) + आत्मज (प्रातिपदिक)
Formएकवचन, द्वितीया (सम्प्रदान/कर्म), पुल्लिङ्ग; समास: पवनस्य आत्मजः
Context
She stood in front of the son of the Wind-god and spoke to him in a loud voice.
Characters & Entities
L
Laṅkā (guardian deity)H
HanumānFAQs
Dharma as social order: a guardian challenges an unknown entrant before allowing passage, emphasizing accountability and lawful entry (even within an enemy city).
The city’s guardian blocks Hanumān’s way and begins interrogation, announcing herself with a loud call.
Firmness in duty (niyama): the guardian does not ignore an intrusion.