Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

निमित्तप्रादुर्भावः

Auspicious Omens Arise for Sita

एतैर्निमित्तैरपरैश्च सुभ्रूः सम्बोधिता प्रागपि साधु सिद्धैः।वातातपक्लान्तमिव प्रणष्टं वर्षेण बीजं प्रतिसंजहर्ष।।5.29.6।।

etair nimittair aparaiś ca subhrūḥ sambodhitā prāg api sādhu siddhaiḥ |

vātātapaklāntam iva praṇaṣṭaṃ varṣeṇa bījaṃ pratisaṃjaharṣa ||5.29.6||

एतैर्निमित्तैरपरैश्च साधुसिद्धैः प्रागेव शुभत्वेन सम्बोधिताः सुभ्रूः सीता वातातपक्लान्तं नष्टमिव बीजं वर्षेण पुनरुत्थितं यथा, तथा हर्षं प्रतिसंजहर्ष।

एतैःby these
एतैः:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम् (Instrumental plural)
निमित्तैःby omens/indications
निमित्तैः:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootनिमित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम् (Instrumental plural)
अपरैःby other (ones)
अपरैः:
करण (Instrument)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम् (Instrumental plural); विशेषणम् (qualifying निमित्तैः)
and
:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
सुभ्रूःthe fair-browed lady (Sītā)
सुभ्रूः:
कर्तृ (Agent)
TypeNoun
Rootसुभ्रू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (Nominative singular)
सम्बोधिताwas addressed/comforted
सम्बोधिता:
कर्म (Patient)
TypeVerb
Rootसम् + बुध् (धातु) → सम्बोधित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; कर्तरि-प्रयोगे विधेय-विशेषणम् (predicate participle agreeing with सुभ्रूः)
प्राक्formerly/before
प्राक्:
कालाधिकरण (Time)
TypeIndeclinable
Rootप्राक् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb: formerly)
अपिalso/even
अपि:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपातः (particle: also/even)
साधुwell/properly
साधु:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootसाधु (अव्यय)
Formरीतिवाचक-अव्ययम् (adverb: well/properly)
सिद्धैःby the accomplished ones/seers
सिद्धैः:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम् (Instrumental plural)
वातातपक्लान्तम्wearied/blighted by wind and heat
वातातपक्लान्तम्:
कर्म (Patient)
TypeAdjective
Rootवात + आतप + क्लान्त (प्रातिपदिक); क्लान्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
Formसमासः: वातातपक्लान्तम् = वातेन च आतपेन च क्लान्तम् (instrumental-tatpurusha sense); नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (Accusative singular); विशेषणम् (qualifying बीजम्)
इवlike/as if
इव:
उपमान-प्रदर्शक (Simile marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्ययम् (comparative particle: like/as)
प्रणष्टम्lost/perished (as if gone)
प्रणष्टम्:
कर्म (Patient)
TypeAdjective
Rootप्र + नश् (धातु) → प्रणष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तः (past participle, क्त), नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (Accusative singular); विशेषणम् (qualifying बीजम्)
वर्षेणby rain
वर्षेण:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (Instrumental singular)
बीजम्seed
बीजम्:
कर्म (Patient)
TypeNoun
Rootबीज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (Accusative singular)
प्रतिसंजहर्षrejoiced/was gladdened
प्रतिसंजहर्ष:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootप्रति + सम् + हृष् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः एकवचनम् (3rd person singular); परस्मैपदम्

Reassured by such omens which augured well as tested by time, Sita, with beautiful eye-brows, and deep foresight experienced great joy, like a seed blighted by the wind and the Sun comes back to joyful life through a pleasing shower. (A foreteller is addressed as siddha in sanskrit dramas)

S
Sītā
S
siddhas (accomplished seers)

FAQs

Dharma here is steadfast endurance: even amid suffering, one should not abandon righteous hope; auspicious signs reawaken courage to continue in truth and fidelity.

In Aśoka-vana, Sītā perceives favorable omens and becomes inwardly strengthened, anticipating relief and Rāma’s eventual success.

Sītā’s resilience—her capacity to recover clarity and hope without compromising satya (truthfulness) and fidelity to dharma.