Shloka 23

सीताभर्त्सना

The Ogresses’ Threats to Sita and Her Vow of Fidelity

Devanagari script

रावणं भज भर्तारं भर्तारं सर्वरक्षसाम्।।5.24.23।।

विक्रान्तं रूपवन्तं च सुरेशमिव वासवम्।

दक्षिणं त्यागशीलं च सर्वस्य प्रियदर्शनम्।।5.24.24।।

Transliteration

rāvaṇaṃ bhaja bhartāraṃ bhartāraṃ sarvarakṣasām || 5.24.23 ||

Translation

रावणं भज भर्तारं भर्तारं सर्वरक्षसाम् ॥

Word by Word

• रावणम्: Ravana
• रावणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• भज: seek/accept
• भज: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भज् (धातु)
• Form: लोट्-लकार, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• भर्तारम्: as husband/lord
• भर्तारम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विधेय-रूपेण (as husband/lord)

• भर्तारम्: husband/lord
• भर्तारम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्ति (emphasis)

• सर्व-रक्षसाम्: of all demons
• सर्व-रक्षसाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + रक्षस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (रक्षस्), षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सर्वेषां रक्षसाम्)

• विक्रान्तम्: valiant
• विक्रान्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वि + क्रम् (धातु)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP/क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; रावणम् इत्यस्य विशेषण

• रूपवन्तम्: handsome
• रूपवन्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: रूपवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘possessing beauty’

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• सुर-ईशम्: lord of the gods
• सुर-ईशम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सुराणाम् ईशः)

• इव: like
• इव: Upamana (उपमान)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमार्थक-निपात (particle of comparison)

• वासवम्: Vasava (Indra)
• वासवम्: Upamana (उपमान)
• Type: Noun
• Root: वासव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; इन्द्र-पर्याय

• दक्षिणम्: generous
• दक्षिणम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘generous/skillful’

• त्याग-शीलम्: disposed to giving
• त्याग-शीलम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: त्याग (प्रातिपदिक) + शील (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (त्यागे शीलं यस्य)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• सर्वस्य: of all
• सर्वस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘of everyone’

• प्रिय-दर्शनम्: pleasing to behold
• प्रिय-दर्शनम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक) + दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहि (प्रियं दर्शनं यस्य सः)

Context

'Accept as your husband the demon king Ravana, courageous and handsome like Indra, king of the gods generous, sacrificing and pleasing.

Characters & Entities

• Rāvaṇa
• Sītā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma in the Ramayana upholds consent and fidelity; this verse illustrates adharma by urging Sītā to abandon her lawful husband and accept a relationship grounded in coercion.

What is the narrative situation?

The guards attempt to break Sītā’s resolve by presenting Rāvaṇa’s power and status as reasons to accept him.

Which character virtue is emphasized?

Sītā’s virtue is tested: steadfastness (dṛḍhatā) in dharma against intimidation and temptation.