Shloka 8
सीताव्यथा
वर्णनम् / Sītā’s Distress and Rāvaṇa’s Attempt at Coercive Allurement
Devanagari script
शुष्यन्तीं रुदतीमेकां ध्यानशोकपरायणाम्।दुःखस्यान्तमपश्यन्तीं रामां राममनुव्रताम्।।।।
Transliteration
śuṣyantīṃ rudatīm ekāṃ dhyānaśokaparāyaṇām |
duḥkhasyāntam apaśyantīṃ rāmāṃ rāmam anuvratām ||
Translation
शुष्यन्तीं रुदतीमेकां ध्यानशोकपरायणाम्। दुःखस्यान्तमपश्यन्तीं रामां राममनुव्रताम्॥
Word by Word
रावणःRavana
रावणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
अयम्this
अयम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
महाबाहुःmighty-armed
महाबाहुः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + बाहु (प्रातिपदिकानि)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः: महान् बाहुः यस्य (strong-armed) — रावणस्य विशेषणम्
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्ति-निपात (quotative particle)
सञ्चिन्त्यhaving thought
सञ्चिन्त्य:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम् + चिन्त् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive), ‘having reflected/thought’
वानरःthe vanara
वानरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; हनुमान् इत्यर्थे
अवप्लुतःleapt down
अवप्लुतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअव + प्लु (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘leapt down/jumped’
महातेजाःgreatly radiant
महातेजाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + तेजस् (प्रातिपदिकानि)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः: महत् तेजः यस्य (very brilliant) — हनुमान् इति विशेषणम्
हनुमान्Hanuman
हनुमान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहनुमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
मारुतात्मजःson of Maruta
मारुतात्मजः:
Apposition (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootमारुत + आत्मज (प्रातिपदिकानि)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः: मारुतस्य आत्मजः (son of the Wind-god)
Context
The ten-necked Ravana, too, on his part saw Sita, tormented with grief, guarded by the she-demons like a boat sunk in the sea.
Characters & Entities
S
SītāR
RāmaFAQs
Dharma here is unwavering fidelity to truth (satya) and rightful relationship, maintained even when sorrow appears endless.
The narration dwells on Sītā’s isolation and grief in Laṅkā as Rāvaṇa’s pressure looms.
Pativratā-dharma / ananyatā (exclusive faithfulness) toward Rāma.