Previous Verse
Next Verse

Shloka 39

रावणभवनपरिक्रमणं हनूमतः शोकविचारश्च

Hanuman’s Circuit of Ravana’s Palace and the Crisis of Deliberation

मय्यगच्छति चेहस्थे धर्मात्मानौ महारथौ।।।।आशया तौ धरिष्येते वानराश्च मनस्विनः।

mayy agacchati cehaste dharmātmānau mahārathau |

āśayā tau dhariṣyete vānarāś ca manasvinaḥ ||

यदि चेदहं न गच्छामि, इहैव स्थितो भवामि, तौ धर्मात्मानौ महारथौ केवलमाश्रयमाशां धारयिष्यतः; तथा मनस्विनो वानराश्च आशया एव धैर्यं धारयिष्यन्ति।

मयिwhen I
मयि:
अधिकरण (Locative; condition)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी, एकवचन; सति-सप्तमी भावे (when I...)
अगच्छतिdo not go
अगच्छति:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; नञर्थे 'not going' implied by context (agacchati = does not go)
and
:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
इहस्थेstaying here
इहस्थे:
अधिकरण (Locative; with mayi)
TypeAdjective
Rootइह (अव्यय) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (इह-स्थ = staying here)
धर्मात्मानौthe two righteous-souled (ones)
धर्मात्मानौ:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootधर्मात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; बहुव्रीहिः (धर्मः आत्मा यस्य = righteous-souled)
महारथौtwo great warriors
महारथौ:
कर्ता (Karta; apposition to dharmātmānau)
TypeNoun
Rootमहारथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; कर्मधारयः (महान् रथः यस्य/महान् रथी = great charioteer/warrior)
आशयाby hope
आशया:
करण (Instrument; by hope)
TypeNoun
Rootआशा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
तौthose two
तौ:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
धरिष्येतेwill endure/survive
धरिष्येते:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
Formलृट्-लकार (Future), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, द्विवचन; अर्थे 'will hold on/survive'
वानराःvanaras
वानराः:
कर्ता (Karta; additional subject)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
also
:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
मनस्विनःhigh-spirited
मनस्विनः:
कर्ता (Karta; qualifier)
TypeAdjective
Rootमनस्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण of वानराः

Both the high-souled warrior princes treading a righteous path as well as the vanaras will survive with a hope of my return if I stay back.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
V
Vānaras

FAQs

Dharma includes sustaining hope through disciplined action: by not returning prematurely, Hanumān preserves truthful expectation and prevents collapse of morale.

Hanumān reasons that staying to continue the search maintains the hope of Rāma, Lakṣmaṇa, and the vānaras.

Perseverance guided by wisdom—Hanumān chooses the course that best supports the righteous cause.