Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

सम्पातिदर्शनम् (Encounter with Sampāti)

Angada’s Lament and the Vulture-King’s Response

तथा सर्वाणि भूतानि तिर्यग्योनिगतान्यपि।प्रियं कुर्वन्ति रामस्य त्यक्त्वा प्राणान्यथा वयम्।।4.56.10।।

tathā sarvāṇi bhūtāni tiryagyōnigatāny api |

priyaṃ kurvanti rāmasya tyaktvā prāṇān yathā vayam ||

एवमेव हि भूतानि सर्वाणि तिर्यग्योनयः। रामस्य प्रियमेव कुर्वन्ति प्राणान् त्यक्त्वा यथा वयम्॥

तथाthus / likewise
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), क्रियाविशेषण (adverb: thus/in the same way)
सर्वाणिall
सर्वाणि:
Visheshana (विशेषण/of bhūtāni)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural); विशेषण (qualifies bhūtāni)
भूतानिcreatures / beings
भूतानि:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural)
तिर्यग्योनिगतानिborn in animal wombs
तिर्यग्योनिगतानि:
Visheshana (विशेषण/of bhūtāni)
TypeAdjective
Rootतिर्यक् (प्रातिपदिक) + योनि (प्रातिपदिक) + गत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural); तत्पुरुष (तिर्यग्योनिं गतानि = gone to animal birth)
अपिeven / also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), निपात (particle: even/also)
प्रियम्what is pleasing / a favor
प्रियम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular)
कुर्वन्तिdo / perform
कुर्वन्ति:
Kriyā (क्रिया/Main verb)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद (Parasmaipada)
रामस्यfor Rama / of Rama
रामस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive, 6th), एकवचन (Singular)
त्यक्त्वाhaving given up
त्यक्त्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/preceding action)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive), अव्ययभाव (indeclinable verbal), "having abandoned"
प्राणान्lives / vital breaths
प्राणान्:
Karma (कर्म/Object of tyaktvā)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), बहुवचन (Plural)
यथाas
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), उपमा (comparative particle: as)
वयम्we
वयम्:
Upamāna (उपमान/standard of comparison)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम (1st person pronoun), प्रथमा-विभक्ति (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural)
R
Rāma
B
Bhūtāni (all beings)

FAQs

Dharma is portrayed as self-sacrificial service for a righteous person (Rāma): even non-human beings participate in the moral order by aiding the cause of justice.

The Vanaras, despairing in the forest, reflect that many beings risk their lives for Rāma—highlighting their own exhausted service and sense of failure.

Tyāga (self-sacrifice) in loyal service.