Shloka 10

मैत्रीप्रतिष्ठा

Rama–Sugriva Alliance and Fire-Rite of Friendship

Devanagari script

भवान्धर्मविनीतश्च विक्रान्तस्सर्ववत्सलः।आख्याता वायुपुत्रेण तत्त्वतो मे भवद्गुणाः4.5.10।।

Transliteration

bhavān dharmavinītaś ca vikrāntaḥ sarvavatsalaḥ | ākhyātā vāyuputreṇa tattvato me bhavadguṇāḥ ||

Translation

भवान् धर्मविनीतश्च विक्रान्तः सर्ववत्सलः। वायुपुत्रेण मे तत्त्वतो भवद्गुणा आख्याताः॥

Word by Word

• भवान्: you
• भवान्: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: भवत् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; आदरसूचक-पुरुषवाचक सर्वनाम

• धर्मविनीतः: disciplined in dharma
• धर्मविनीतः: कर्तृविशेषण (Kartṛ-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + विनीत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (locative/viṣaya sense): "धर्मे विनीतः" = trained in dharma

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunctive)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)

• विक्रान्तः: valiant
• विक्रान्तः: कर्तृविशेषण (Kartṛ-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: विक्रान्त (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle used adjectivally)

• सर्ववत्सलः: kind to all
• सर्ववत्सलः: कर्तृविशेषण (Kartṛ-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + वत्सल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः: "सर्वेषु वत्सलः" = affectionate to all

• आख्याताः: have been related/told
• आख्याताः: कर्म (Karma; logical subject of passive)
• Type: Verb
• Root: आ + ख्या (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (भवद्गुणाः) = "have been told"

• वायुपुत्रेण: by the son of the Wind (Hanuman)
• वायुपुत्रेण: कर्ता (Kartā; agent in passive, तृतीया)
• Type: Noun
• Root: वायु (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: "वायोः पुत्रः"

• तत्त्वतः: truly / accurately
• तत्त्वतः: क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa/Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्त्वतस् (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (adverb): "in truth/accurately"

• मे: to me
• मे: सम्प्रदान (Sampradāna/recipient; to me)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)
• Form: षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; enclitic pronoun

• भवद्गुणाः: your virtues
• भवद्गुणाः: कर्म (Karma; logical subject of passive)
• Type: Noun
• Root: भवत् (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: "भवतः गुणाः"

Context

'You are a great hero, affectionate to all and well-versed in all dharmas. The son of theWind-god has, in fact, apprised me of your virtues;

Characters & Entities

• Sugrīva
• Rāma
• Hanumān (Vāyuputra)
• Vāyu

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is portrayed as cultivated character—discipline in righteousness joined with compassion; Satya appears in the truthful testimony of Hanumān.

What is the narrative situation?

Sugrīva acknowledges Rāma’s virtues and notes that Hanumān has accurately reported them, strengthening trust for alliance.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s dharmic conduct and universal goodwill (sarvavatsalatā), validated through truthful witness.