Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

प्रस्रवणगिरिवासवर्णनम्

Residence on Mount Prasravana; Counsel during the Rains

एष शोकः परित्यक्तस्सर्वकार्यावसादकः।विक्रमेष्वप्रतिहतं तेजः प्रोत्साहयाम्यहम्।।4.27.43।।

eṣa śokaḥ parityaktaḥ sarvakāryāvasādakaḥ |

vikrameṣv apratihataṃ tejaḥ protsāhayāmy aham || 4.27.43 ||

एष शोकः सर्वकार्यावसादकः परित्यक्तः; विक्रमेषु च अप्रतिहतं तेजः प्रोत्साहयाम्यहम्।

eṣaḥthis
eṣaḥ:
Karta (कर्ता/subject qualifier)
TypeAdjective
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शोकः इत्यस्य विशेषणम्
śokaḥsorrow
śokaḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootśoka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
parityaktaḥabandoned
parityaktaḥ:
Kriya (क्रिया/state)
TypeVerb
Rootpari-√tyaj (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle) पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (has been abandoned)
sarva-kārya-avasādakaḥthat which ruins all undertakings
sarva-kārya-avasādakaḥ:
Karta (कर्ता/subject qualifier)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + kārya (प्रातिपदिक) + avasādaka (प्रातिपदिक; ava-√sad-णिच)
Formतत्पुरुष-समास (sarva-kārya = कर्मधारय; ततः 'sarva-kārya' + 'avasādaka' = तत्पुरुष); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शोकः इत्यस्य विशेषणम्
vikrameṣuin heroic deeds
vikrameṣu:
Adhikarana (अधिकरण/domain)
TypeNoun
Rootvikrama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन
apratihatamunhindered
apratihatam:
Karma (कर्म/object qualifier)
TypeAdjective
Roota-pratihata (प्रातिपदिक; prati-√han-क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तेजः इत्यस्य विशेषणम्
tejaḥenergy/splendour
tejaḥ:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Roottejas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
protsāhayāmiI encourage/arouse
protsāhayāmi:
Kriya (क्रिया/action)
TypeVerb
Rootpra-ut-√sah (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
ahamI
aham:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
Ś
Śoka (grief)

FAQs

Dharma requires mastery over debilitating sorrow so that one can act rightly and effectively. Rāma frames grief as something that must not be allowed to destroy duty-driven action.

Rāma, encouraged by Lakṣmaṇa, resolves to stop yielding to grief and to rekindle his heroic resolve for the coming struggle.

Fortitude (dhairya) and disciplined courage—energy directed toward righteous action rather than overwhelmed by emotion.