Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

ताराविलापः

Tara’s Lament over Vāli

सुग्रीवस्य त्वया भार्या हृता स च विवासितः।यत्तु त्तस्य त्वया व्युष्टिः प्राप्तेयं प्लवगाधिप4.20.11।।

sugrīvasya tvayā bhāryā hṛtā sa ca vivāsitaḥ | yattu tasya tvayā vyuṣṭiḥ prāpteyaṃ plavagādhipa ||

त्वया सुग्रीवस्य भार्या हृता, स च विवासितः; हे प्लवगाधिप, तस्य कर्मणः फलमेवेदं व्यसनं त्वामधुना प्राप्तम्॥

सुग्रीवस्यof Sugriva
सुग्रीवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootसुग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
भार्याwife
भार्या:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हृताwas abducted/taken
हृता:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Root√हृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP) स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे 'was taken away'
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय/Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
विवासितःwas banished/exiled
विवासितः:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeAdjective
Rootवि+वासित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वस् (धातु) + णिच्? causative sense + क्त; idiomatically 'made to dwell away')
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; PPP used predicatively with सः
यत्that which/whereas
यत्:
Hetu (हेतु/Causal link)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषण-अव्यय (adversative/emphatic particle)
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन
व्युष्टिःresult/consequence
व्युष्टिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootव्युष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; फल/परिणामवाचक (result)
प्राप्ताhas come/has been obtained
प्राप्ता:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Root√प्राप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP) स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; agreeing with व्युष्टिः
इयम्this
इयम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण/निर्देशक (demonstrative)
प्लवगाधिपO lord of monkeys
प्लवगाधिप:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative address)
TypeNoun
Rootप्लवग-अधिप (प्रातिपदिक; components: प्लवग + अधिप)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन (Vocative), एकवचन; तत्पुरुष ('lord of monkeys')

'O king of monkeys! you have banished Sugriva. You have usurped his wife. This is the fruit of your action.

S
Sugrīva
V
Vāli

FAQs

Adharma bears fruit: taking another’s spouse and unjustly banishing a brother violates righteousness, and Tārā interprets Vāli’s downfall as the moral consequence (karma-phala) of those acts.

Tārā addresses the slain Vāli, recalling his wrongs against Sugrīva and linking them to the present catastrophe.

Moral clarity—Tārā’s willingness to name wrongdoing truthfully even in personal tragedy.