Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

वाली–रामसंवादः

Rama’s Justification to Vali on Rājadharma

धर्ममर्थं च कामं च समयं चापि लौकिकम्।अविज्ञाय कथं बाल्यान्मामिहाद्य विगर्हसे।।

dharmam arthaṃ ca kāmaṃ ca samayaṃ cāpi laukikam | avijñāya kathaṃ bālyān mām ihādya vigarhase ||

धर्ममर्थं च कामं च समयं चापि लौकिकम्। अविज्ञाय कथं बाल्यान्मामिहाद्य विगर्हसे॥

आर्येणby the noble
आर्येण:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआर्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘मान्धात्रा’ इति विशेषण
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी, एकवचन
मान्धात्राby Māndhātṛ
मान्धात्रा:
Karana (करण/Agent-instrument in passive sense)
TypeNoun
Rootमान्धातृ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन
व्यसनम्calamity, affliction
व्यसनम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootव्यसन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
घोरम्terrible
घोरम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘व्यसनम्’ इति विशेषण
ईप्सितम्brought about/inflicted
ईप्सितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootईप्स् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle) ‘desired/inflicted (as sought)’, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘व्यसनम्’ इति विशेषण
श्रमणेनby an ascetic (śramaṇa)
श्रमणेन:
Karana (करण/Agent-instrument)
TypeNoun
Rootश्रमण (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन
कृतेwhen (it was) done
कृते:
Adhikarana (अधिकरण/Locative condition)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle) ‘done’, नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘पापे’ इति विशेषण (locative absolute-like)
पापेin (the matter of) sin
पापे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
यथाjust as
यथा:
Upamana (उपमान/Comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकार-अव्यय (as/just as)
पापम्sin
पापम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कृतम्committed
कृतम्:
Kriya-artha (क्रियार्थ/Predicate)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle) ‘done/committed’, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र ‘पापम्’ इति सह कर्मणि-भावः
त्वयाby you
त्वया:
Karana (करण/Agent in passive construction)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया, एकवचन

'Without correct knowledge of dharma, artha, kama and worldly ways, how do you reproach me bitterly now in total ignorance?

R
Rāma
V
Vālī
D
dharma
A
artha
K
kāma

FAQs

Ethical judgment requires knowledge of dharma and also of practical social norms; blame without understanding is portrayed as immature and unreliable.

After Vālī accuses Rāma of wrongdoing for shooting from concealment, Rāma begins a dharma-based rebuttal, challenging Vālī’s competence to judge.

Rāma’s commitment to reasoned dharma-discourse—insisting that moral critique must be grounded in knowledge rather than anger.