Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

जटायुनिर्वाणसंस्कारः

Jatayu’s Final Testimony and Funeral Rites

अनेकवार्षिको यस्तु चिरकालसमुत्थितः।।।।सोऽयमद्य हतश्शेते कालो हि दुरतिक्रमः।

anekavārṣiko yas tu cirakālasamutthitaḥ |

so ’yam adya hataḥ śete kālo hi duratikramaḥ ||

अनेकवार्षिको यः चिरकालसमुत्थितः सः अयम् अद्य हतः शेते; कालो हि दुरतिक्रमः।

anekavārṣikaḥmany-years-old
anekavārṣikaḥ:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootaneka + vārṣika (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: ‘अनेकानि वर्षाणि यस्य’ (many-years-old); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयार्थक-अव्यय (particle: but/indeed)
cirakāla-samutthitaḥlong-lived / having endured long
cirakāla-samutthitaḥ:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootcira-kāla + sam-utthita (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: ‘चिरकालात् समुत्थितः’ (having lived/risen for long time); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ayamthis (one)
ayam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
adyatoday/now
adya:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootadya (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (today/now)
hataḥkilled
hataḥ:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeVerb
Roothan (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (predicate)
śetelies
śete:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootśī (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
kālaḥtime, fate
kālaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिश्चय/कारणार्थक-अव्यय (particle: indeed/for)
duratikramaḥhard to overcome
duratikramaḥ:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootdur-atikrama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कालस्य विशेषणम्

This Jatayu, who lived for long years, is lying dead now. (The dictate of) destiny is inescapable.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
J
Jaṭāyu
K
kāla (Time/Fate)

FAQs

Acceptance of impermanence without abandoning duty: even while acknowledging fate’s power, the righteous response is to continue acting according to dharma.

Rāma laments over Jaṭāyu’s body, reflecting on his long life and the inevitability of death governed by kāla.

Rāma’s reflective wisdom and truthfulness about mortality, alongside his continued commitment to righteous action.