Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

लक्ष्मणोपदेशः

Lakshmana Consoles Rama on Fate, Fortitude, and Right Action

यौ धर्मौ जगतां नेत्रौ यत्र सर्वं प्रतिष्ठितम्।आदित्यचन्द्रौ ग्रहणमभ्युपेतौ महाबलौ।।3.66.10।।

yau dharmau jagatāṃ netrau yatra sarvaṃ pratiṣṭhitam |

ādityacandrau grahaṇam abhyupetau mahābalau || 3.66.10 ||

यौ धर्मौ जगतां नेत्रौ यत्र सर्वं प्रतिष्ठितम्। आदित्यचन्द्रौ महाबलौ ग्रहणमभ्युपेतौ कदाचन॥

yauwhich two
yau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Dvivacana; relative pronoun
dharmautwo upholders of order
dharmau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Dvivacana
jagatāmof the worlds
jagatām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Ṣaṣṭhī, Bahuvacana
netrautwo eyes
netrau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnetra (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Prathamā, Dvivacana; predicate nominative
yatrawhere
yatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
FormDeśa-avyaya (relative adverb: where)
sarvameverything
sarvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Prathamā, Ekavacana
pratiṣṭhitamis established/rests
pratiṣṭhitam:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootprati + sthā (स्था धातु)
FormKta (past participle), Napuṃsakaliṅga, Prathamā, Ekavacana; predicate of sarvam
ādityacandrauSun and Moon
ādityacandrau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootāditya + candra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Dvivacana; itaretara-dvandva (Sun and Moon)
grahaṇameclipse
grahaṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgrahaṇa (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
abhyupetauhave undergone/encountered
abhyupetau:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootabhi + upa + i (इ धातु)
FormKta (past participle), Puṃliṅga, Prathamā, Dvivacana; predicate of ādityacandrau
mahābalauvery powerful (two)
mahābalau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā + bala (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Dvivacana; karmadhāraya: mahad balaṃ yayor

The powerful Sun and Moon, righteous entities, who are the two eyes of these worlds and on whom everything rests firmly, also suffer eclipses sometimes.

R
Rama
L
Lakshmana
A
Aditya (Sun)
C
Chandra (Moon)

FAQs

Dharma includes resilience: even the greatest forces undergo temporary obscuration; one should not abandon righteous action because of passing darkness.

Lakshmana reasons with Rama, using a cosmic analogy (eclipses) to normalize misfortune and prevent despair after Sita’s loss.

Lakshmana’s clarity and didactic skill—he uses imagery to restore Rama’s steadiness and dharmic perspective.